Socialtext heeft dit weekend een belangrijke primeur rond wiki. Men
heeft Wikiwyg, een what-you-see-is-what-you-get editor voor wikis, het
licht laten zien. Eindelijk een wiki zoals een wiki hoort te zijn:
simpel en duidelijk. Een nieuwe generatie wikis gaat nu volop de strijd
aan met Word en andere vergelijkbare tools. Nee sterker nog, hiermee
kon wel eens het hele internet op zijn kop gezet worden.
Gisteren maakte Ross Mayfield in een posting op zijn weblog melding van de nieuwe uitvinding, een dag eerder sprak hij erover op het evenement Bar Camp. Mayfield is de oprichter en CEO van de belangrijke social software leverancier Socialtext. Hij spreekt de hoop uit dat deze uitvinding het tweerichtingsweb (“two-way web”) nu echt mogelijk mogelijk gaat maken.
Het prinicipe is heel eenvoudig. Je kunt overal in een webpagina
klikken om deze aan te passen. Vervolgens komt de pagina meteen in de
edit-stand te staan en kun je dus meteen zelf schrijven. De truc
hierachter is dat de editor al meegeladen werd toen de pagina werd
opgebouwd. Hiermee wordt de kloof tussen kijken en schrijven aanzienlijk
verkleind zonder dat het visuele verschil verdwijnt. Pas als je de
pagina gewijzigd hebt en deze gewijzigde versie wilt opslaan, wordt er
weer contact gezocht met de server. Waar wiki staat voor ‘erg snel’
(Hawaiiaans) staat Wikiwig wat mij betreft ook voor ‘erg gemakkelijk’
en ‘erg handig’. Kijk zelf maar even naar deze schermvoorbeelden.
Wikipagina in leesvorm
Wikipagina in edit-vorm volgens tot nu toe gebruikelijke methode
Wikipagina in edit-vorm volgens nieuwe Wikiwyg-methode
Je kunt het natuurlijk ook gewoon zelf proberen, deze pagina is te vinden in de Bar Camp wiki (je voorkeurinstellingen kunnen bij preferences worden aangepast). Er is ook een demo beschikbaar, zowel voor standalone (client side only) als client/server. Verder is er er een overzicht van Wikiwyg sites beschikbaar.
Wikiwyg maakt gebruik van de principes van AJAX, een ontwerpvariant voor
interactieve pagina’s die het mogelijk maakt dat niet de hele pagina
ververst hoeft te worden om toch nieuwe inhoud te krijgen. Onder meer Google Suggest, Google Maps en Gmail maken op dit moment al gebruik van deze techniek. Meer informatie over AJAX is te vinden in de Wikipedia (Engels en Nederlands) en bij Jesse James Garrett (die de term AJAX in februari van dit jaar introduceerde). Wikiwyg,
de nu door Socialtext gelanceerde wiki-variant die gebruik maakt van
AJAX, is open source en dus vrij beschikbaar om verder uit te bouwen of
op te nemen in andere toepassingen.
Onder meer Robert Scoble (Scobleizer, Microsoft), Jeff Jarvis (BuzzMachine) en Marc Orchant (The Office Weblog) spraken gisteren en vandaag al lovend over Wikiwig. Ook op andere blogs in de blogosfeer komt de berichtenstroom nu voorzichtig op
gang. Ik ben ervan overtuigd dat we hier met een een grote stap in de
goede richting te maken hebben en ik verwacht dat deze techniek de
digitale wereld nog flink op z’n kop gaat zetten. Publiceren op
internet kan hiermee voorgoed uit de hoek van ‘technisch ingewikkeld’
gehaald worden en wordt op deze manier nog eenvoudiger dan schrijven in
MS Office Word. Nog even los van de vele voordelen die schrijven op
internet heeft als het gaat om het meteen kunnen bereiken van een groot
publiek of het gemakkelijk (terug) kunnen vinden (via zoekmachines) van
onderwerpen. Over Wikiwyg is het laatste woord nog niet gezegd!
Meer achtergronden:
- Schrijf mee aan de Frankwatching Wiki
- [[tt:wiki]], [[tt:social software]]
Joyce 
hans van dijk 
matthijs schippers 
Even wat kanttekeningen en opmerkingen.
Jammer dat deze “voorbeeldpagina”:http://demo.wikiwyg.net/wikiwyg/demo/standalone niet werkt in Internet Explorer. Voor zover ik weet is IE gewoon 100% Ajax compatible. Dik over de 90% van alle gebruik is nog steeds IE.
Verder zit dit soort wysiwyg functionaliteit al heel lang in vrijwel ieder content management systeem dat ik ken. Ik heb me dan ook verbaasd toen ik enige tijd geleden op “deze Frankwatching Wiki”:http://www.frankwatching.com/wiki/index.php/Top_50_Nederlandse_Open_Media bezig was. Gebruik ervan is erg lastig. In dat opzicht is de ontwikkeling die je beschrijft inderdaad een 400% vooruitgang in gebruiksgemak. Is echter wel een inhaalslag die gemaakt wordt door wiki’s, geen sprong vooruit.
Open source wysiwyg editors zijn ook al zeer veel aanwezig op internet, zie bijvoorbeeld “TinyMCE”:http://tinymce.moxiecode.com. Deze kan je ook eenvoudig toepassen binnen code van bestaande wiki software.
Ajax wordt veelal gebruikt in combinatie met de term Rich Internet Applications (RIA). Het Nederlandse “Backbase”:http://www.backbase.com is hier al geruime tijd mee bezig. Zij leveren in feite een enorme library met javascript code, zodat je die zelf niet hoeft te onderhouden en je ontwikkeltijd kan reduceren. Verder kan je minder technische mensen toch technisch werk laten doen. Kijk ook even op hun site hoe dat eruit ziet, is namelijk een RIA.
Een RIA met behulp van Ajax heeft als voordeel dat er minder dataverkeer belasting is. Slechts delen van een pagina vernieuwen. Voor dit deel wordt niet alle code inclusief html opgehaald, maar slechts de data via xml.
Probleem met Ajax voor websites zou wel eens zoekmachines kunnen worden. De url wijzigt immers niet, terwijl de content dat wel doet.
Een ander voorbeeld van een al reeds bestaande toepassing is die van http://www.tiddlywiki.com/. Deze bestaat al een enige tijd en implementeert dezelfde functionaliteiten. En in mijn ogen heeft TiddlyWiki zelfs een veel betere interactie die de gebruiksvriendelijkheid ten goede komt.
Maar dat is de strijd tussen de kleine en de grote man . De grote hoeft maar te piepen terwijl de kleine de longen uit zijn lijf schreeuwt.
Please excuse the English. Wikiwyg will also add support for IE.
In Firefox (1.01) werkt het ook niet.
Het beter kunnen editen is inderdaad een stap in de goede richting. Nou nog wiki-vormen waarin bezoekers niet meer verdwalen en verzanden, maar gewoon het overzicht behouden.
Ik denk niet dat wiki met DEZE stap (’t is inderdaad geen sprong) over de drempel wordt getrokken.
‘Het probleem’ bij wiki zit ‘m slechts deels in de gebruikersinterface. Die interface is niet eens de grootste barričre denk ik. Er zijn al veel voorbeelden waar DAT stuk is aangepakt en goed is opgelost (hierboven worden er ook al enkele genoemd). Toch blijft men huiverig. Dat heeft te maken met dat men het gevoel heeft dat iedereen zo maar aan ‘jouw content’ mag zitten en er veranderingen in kan aan brengen. Het heeft ook te maken met het ‘meer-kapiteinen-op-één-schip’ probleem waar velen niet mee om kunnen gaan. En dan speelt ook nog dat niet iedereen nou eenmaal de gave heeft om of gewend is om hyperlinked teksten te schrijven. Hierdoor houden velen zich ver weg van wiki.
Het andere probleem (zoals al genoemd): het bezwaar van ‘verdwalen en verzanden’ in plaats van overzicht houden schrikt ook menigeen af om in wiki te gaan schrijven of een wiki te raadplegen.
Ik heb de oplossing helaas ook niet voor handen.
De kritiek van Fred kan ik erg inkomen. Vooral het stuk van ‘meer-kapiteinen-op-één-schip’. Dit lokt misbruik van de functionaliteit uit. Dit is ook de reden dat de LAtimes.com is gestopt met het experiment om een WIKI uit te voeren op hun eigen artikelen.
Helaas maken nog teveel gebruikers missbruik van de situatie door ongewenste content achter te laten. Onlangs heeft WIKIPPEDIA ook besloten om artikelen die zij als definitief achten op slot te zetten. Deze kunnen dus niet meer aangepast worden door de bezoekers.
Een erg interessante presentatie/video in de ontwikkeling van een wiki-based-artikel is te vinden op http://weblog.infoworld.com/udell/gems/umlaut.html. Hierin is de ontwikkeling te zien van het artikel over de ‘Heave Metal Umlaut’. John Udel analyseert hier de ontwikkeling. Zeker de moeite waard.
@ Martijn: Je hebt gelijk dat Wikis een inhaalslag maken op het vlak van gebruiksvriendelijkheid. Tegelijkertijd liggen ze natuurlijk weer ver voor als we het hebben over de mogelijkheid dat - in principe - iedereen een tekst kan editen. Om nog even op het punt van usability terug te komen: Wikiwyg benadert niet alleen het niveau van content management systemen, maar natuurlijk ook van veel blogtools. Het “succesverhaal”:http://www.frankwatching.com/archive/2005/06/16/rias_het_succesverhaal_van_bac van Backbase is inderdaad erg interessant.
@ Lammert: “TiddlyWiki”:http://www.tiddlywiki.com/ is inderdaad eveneens een (erg) intuďtieve tool. Maar ik zie daar nog wel steeds (wat) code in beeld. Of is dat daar ook uit te schakelen?
@ Adina: Thanks for update, and of course this was alse noted by “Ross Mayfield”:http://ross.typepad.com/blog/2005/08/wikiwyg.html on his weblog.
@ Anders & Fred: De navigatie is inderdaad de laatste hobbel die moet worden genomen. Op dit vlak laat menig wiki natuurlijk nog de nodige steken vallen.
@ Fred: Ik heb zelf een andere ervaring hier op Frankwatching. Ik heb er absoluut geen moeite mee als anderen “mijn content” in de “Frankwatching Wiki”:http://www.frankwatching.com/wiki/index.php/Hoofdpagina editen. Het is content die juist sterker kan worden doordat anderen eraan mee werken, ik vind “dit”:http://www.frankwatching.com/wiki/index.php/Top_50_Nederlandse_Open_Media een van die mooie voorbeelden. Dat had ik zelf echt niet allemaal kunnen bedenken en ik kan me er tegelijk heel goed in vinden.
Ik deel je mening dat het hyperlinked schrijven een vak apart is. Overigens is dat in zekere zin ook van toepassing op het schrijven van een rapport: dat vraagt ook enige training en daar werden we ooit - in een grijs verleden - ook voor opgeleid. Hier ligt dus nog een schone taak voor het onderwijs ;-)
@ Lammert: Misbruik is bij wiki echt een big issue. Zelfs op de Frankwatching wiki vindt er met enige regelmaat spamming plaats. Het grappige is overigens wel dat dit misbruik ook hier vrij snel weer door andere wikigebruikers weer gecorrigeerd wordt. Je screencast laat dat inderdaad goed zien, ik was het filmpje van John Udell “eerder”:http://www.frankwatching.com/archive/2005/03/21/trend_screencasting ook al eens tegengekomen. Erg veelzeggend!
@Frank: In mijn reactie gebruikte ik bewust ‘men’ en ‘velen’: … blijft men huiverig … heeft te maken met dat men het gevoel heeft dat … ook te maken met het ‘meer-kapiteinen-op-één-schip’ probleem waar velen niet mee om kunnen gaan …
Ik weet dat jij (en jij weet dat ik) er anders over denk(t).
De barriere is met technische middelen en verbeteringen niet weg te halen. Ik denk dat die WikiWeerstand moet slijten. Vroeger of later wordt ontdekt dat de voordelen die men bij gebruik van Wiki ondervindt ruimschoots gaan opwegen tegen de nadelen die men voelt.
[fzelders:8]Daar kan ik me helemaal in vinden Fred!
leuk artikel. wist je dat marktplaats al langer wikiwyg heeft? al bijna twee jaar heeft marktplaats “wiki formatting” in haar advertenties en een paar maanden geleden is ook die geupgrade naar een wysiwyg editor :) wikiwyg powerrr!
[Furbie:10]He, da’s boeiend! Het is echt nieuw voor me, als het daar werkt dan is het meteen ook fool-proof gemaakt, een betere gebruikerstest kun je je niet wensen. Is dit, bijvoorbeeld in de code bij Marktplaats, te zien?
geweldige ontwikkeling.
websites en wiki’s groeien letterlijk naar elkaar toe, misschien niet in funktie maar dat Ajax het begin is klinkt minder ambiteus als je dit stuk van wired leest:
http://www.wired.com/news/infostructure/0,1377,68403,00.html
@ Choco: Prima verhaal, thx. Ook Jason Kottke van “Kottke.org”:http://www.kottke.org/05/08/googleos-webos biedt een interessant perspectief (gevonden via “Carnage4life”:http://www.25hoursaday.com/weblog/PermaLink.aspx?guid=51c02598-711b-40a8-878d-7a35ed83bf07).
Hey,
Als jullie die Emoticons gebruiken van Trillian, hebben jullie Trillian dan ook? Ik keek een beetje rond op Google om codes te vinden tegen edit-Buttons. Als jullie me kunnen helpen, wil je dan even zo vriendelijk zijn om mij toe te voegen op Trillian, als MSN-er? Ik gebruik alleen Trillian via MSN. Snap je? Dus niet via IRC,ICQ, Yahoo! en AIM. Alleen via MSN. Ik maak dus gebruik via Trillian van MSN. Alvast bedankt voor de moeite.
Groeten, Teunjack
PS: Misschien kijk ik hier nog maar heel weinig terug, dus het beste is dat je me toevoegd op Trillian. En ik wacht al vast op verzoeken op Trilian. Ik kom hier morgen misschien weer kijken.
:O Ik ben het vergeten.. Me website link nog te verandere. Hierin is ie gelukkig wel goed.. Maar die ander ook hoor. Dat is mijn 2e website namelijk ;-)
Oeps, nu is ie eindelijk goed (Zucht…)
[Teunjack:16] Volgens mij ben je hier niet op de verkeerde site en bij het verkeerde bericht terechtgekomen.
Hoezo, Frank? Weet jij de code dan? Ik hoop het! Want als ik die weet, ben ik je heel dankbaar! Trouwens, ik ben nog door niemand toegevoegd :-(
Mvg, Teunjack.
[Teunjack:18] Ik bedoelde dat je hier op de verkeerde plek je vraag stelt. Sorry voor de verwarring!