Wat gebeurt er als de afstand tussen mensen kleiner wordt? Vraag het aan de zeventienjarige Duitse scholier Marco W., die op zijn vakantie een Turks meisje kuste op het strand. Ze zei dat ze vijftien was, maar ze bleek dertien te zijn. Toen kwam de politie, en Marco belandde in een Turkse cel met twintig andere boeven. Vooral het opgesloten zitten in een kleine ruimte met veel anderen wordt door Marco als traumatisch ervaren. Waar je ook kunt zien wat er gebeurt als je met te veel mensen in een te kleine en onontkoombare ruimte zit, is in het tv-programma ‘De gouden kooi’.
Als er één begint met het herhalen van zinnen (‘ik hoor wel wat je zegt, ik hoor wel wat je zegt, ik hoor wel wat je zegt’), zul je zien dat iedereen zinnen gaat herhalen. De een begint met treiteren, inmiddels treitert iedereen.
Herhalen als vorm en treiteren als norm. Het gedrag van de groep convergeert, iedereen volgt elkaar.
Deze column opende met de vraag wat er gebeurt als de afstand tussen mensen kleiner wordt. Onwillekeurig wordt ervan uitgegaan dat met het woord ‘afstand’ de fysieke afstand werd bedoeld. Hoeveel meter zijn we van elkaar verwijderd, hoeveel mensen wonen er in een stad of in een land? ‘We zijn dichtgeslibd’ als commentaar op de halfuurlijkse fileberichten.
Maar met ‘afstand’ kan ook bedoeld worden hoe makkelijk het is om een ander te bereiken. De laagdrempeligheid van een mailtje of een mobiel telefoongesprek.
Het gemak waarmee mensen elkaar iets kunnen laten weten heeft onmiskenbaar betekenis. Niet alleen omdat we elkaar makkelijk kunnen vinden, maar vooral ook omdat we van elkaar verwachten dat we vindbaar zijn.
Er is iets aan de hand als je niet reageert. Er is iets mis met je als je niet meteen antwoordt op een mail. Je bent een drop-out als je niet meedoet aan de sms-race.
En dus hobbelen we mee in de molen van de bereikbaarheid en de minder ertoe doende berichten. De wilsonbekwame volgt zijn boodschapper, en de boodschapper blijkt de wilsonbekwame te volgen. Als we niet oppassen, komen we zo in een fatale spiraal.
Schneirla (1944) beschreef het verschijnsel van de legermieren die terechtkomen in een ‘circular mill‘, een cirkel.
De legermier heeft de neiging en discipline om in straffe pas zijn voorganger te volgen, zeker als de afstand klein wordt. Het kan voorkomen dat er een grote cirkel van legermieren ontstaat, waar geen begin of einde meer te vinden is, en ook geen richting meer, anders dan het rondje dat iedereen in colonne loopt.
Een dergelijke cirkel kan een middellijn hebben van een paar honderd meter, zoals Beebe (1921) constateerde in Guyana. Een mier deed een paar uur over een rondje, de mierenmolen bleef een paar dagen bestaan en uiteindelijk gingen veel mieren dood door uitputting, waardoor de cirkel werd verbroken. Het ontstaan van een afstand bleek de enige manier om te ontsnappen aan je voorganger.
Er wordt steeds meer gesproken over een netwerksamenleving. Het is allemaal goed. Als je maar afstand houdt, zodat je het vermogen om te willen behoudt. Het is nog het enige wat ons onderscheidt van de legermier.
Deze column is eveneens gepubliceerd in Het Financieele Dagblad.
Melis danny 
Agnieszka Biela 
Robert Didier 
Robbert 
Hans de Bruin 
Leuk bericht. Praktisch iedereen lijdt tegenwoordig aan de sociale druk om constant bereikbaar zijn. Zelfs mijn vader heeft toegegeven aan deze trend.
Hij was een van de laatsten die het probeerde te rooien zonder een GSM op zak. Hij regelde alles via mailtjes. Uiteindelijk ging ook hij over de schreef en kocht het goedkoopst beschikbare modelletje. Maar hij moest mee met de tijd, vandaag belde ik hem en ik mag komen eten ;)
Waar ik met name zelf aan moest wennen is dat werk en prive ook meer en meer in elkaar over lijken te lopen. Je zakelijke relaties op Hyves, twitterberichten die zowel door familie als door klanten gelezen worden. Het blijft van belang zelf keuzes te maken en je bewust te blijven van de consequenties van je eigen keuzes en je eigen gedrag.
Mijn kinderen (van 7 en 13) gaan hier veel flexibeler mee om. Zien zij de nadelen/gevaren niet of misschien zijn die er voor hun tot op zekere hoogte ook niet, omdat hun leeftijdsgenoten op dezelfde manier met het internet opgroeien? Ik leer van hen met name om open te staan voor deze nieuwe manier van omgaan met elkaar. Niet dat ik dat niet al toepas, niet dat ik dat al niet meer zou willen missen, maar je loopt toch regelmatig nog aan tegen de normen en waarden en vooral tegen de gewoontes aan die je hebt ‘meegekregen’. Ben benieuwd hoe zij dat straks met hun kinderen gaan ervaren. Wordt de beruchte generatiekloof hiermee nu ook groter of alleen maar anders?
Hoe is het met de 17-jarige jongen?
Vraag me af of er 2 zaken door elkaar heen lopen. In de Turkse pers wordt verwezen naar een Duitse jongen van 17, die een Brits meisje van 13 zou hebben gekust. De jongen zit al 2 maanden vast.
http://www.turkishdailynews.com.tr/article.php?enewsid=77758