Online dokteren
4 February 2008 - 07:01
Tags: Gezondheid, Web 2.0
Online dokteren is veel in het nieuws. Zo was er het onderzoek van TNS-NIPO naar het online zoekgedrag van consumenten naar gezondheidsinformatie. Ook zijn huisartsen niet enthousiast over e-mailen met hun patiënten. Het online voorschrijven van geneesmiddelen is aan banden gelegd. Zijn er wel artsen die enthousiast zijn over de mogelijkheden die internet biedt?
Verschillende websites besteedden aandacht aan het onderzoek van TNS-NIPO. Zo gaf Nu.nl aan dat huisartsen niet blij waren met de uitkomst van dit onderzoek. Nu.nl kopte met Huisartsen waarschuwen voor dokter Google.
Nederlanders die niet naar de huisarts gaan maar op internet proberen uit te dokteren wat hen mankeert, kunnen hun gezondheid in gevaar brengen.
Dutchcowboys stelde dat zeven op de tien Nederlanders vóór het bezoek aan een huisarts online op zoek gingen naar gezondheidsinformatie.
Hierin komt naar voren dat 7 van de 10 Nederlanders voor ze naar de dokter gaan eerst zelf op internet proberen uit te zoeken wat hun ziektebeeld is.
Volgens mij kun je deze conclusie niet trekken naar aanleiding van het rapport dat TNS-NIPO op internet gepubliceerd heeft.
Een op de vijf Nederlanders (21%) zegt bij (het vermoeden) van ziekte in eerste instantie informatie op het internet te zoeken. Nog eens drie op de tien Nederlanders (32%) raadplegen in tweede instantie het internet. De helft van de Nederlanders (53%) raadpleegt overigens nog altijd in eerste instantie de huisarts. Van de patiënten die vóór hun laatste bezoek aan de huisarts al een idee hadden wat het kon zijn, zegt één op de tien (10%) tot zijn of haar diagnose te zijn gekomen door het raadplegen van het internet.
Ook valt bij Dutchcowboys te lezen dat huisartsen niet blij zijn met Dokter Google, omdat de informatie niet betrouwbaar zou zijn. De Telegraaf daarentegen legde de nadruk op het gebruikt door de patiënt met de kop Dokter Google erg waardevol. Google zou zelfs redding brengen bij mensen die jaren verkeerd gediagnosticeerd waren.
Voor sommigen zou het consult van dokter Google zelfs de redding zijn geweest, omdat een huisarts (soms jarenlang) een compleet verkeerde diagnose stelde.
Huisartsen hebben gelijk met de stelling dat veel zoekresultaten met betrekking tot gezondheid onbetrouwbaar zijn. Ik heb dit op het congres Van Patiënt tot Zorgconsument (zie reportage) laten zien.
Er zijn echter ook alternatieven voor Google. Zo is er de verticale zoekmachine MediGO.
Na een proeffase biedt MediGO sinds vandaag hét alternatief voor de internetgeoriënteerde zorgconsument. Via de nieuwe zoekmachine MediGO kunnen zij zoeken in internetsites die van tevoren door zorgprofessionals zijn beoordeeld.
Patiënten zouden dolgraag met hun arts willen e-mailen, maar de artsen staan daar niet zo voor open. Dit blijkt uit een onderzoek van het Medisch Contact.
Huisartsen verwachten door het gebruik van elektronische consultatie een toename van de werkdruk en slechtere zorg. Ook vinden zij dat e-consult onvoldoende wordt gehonoreerd.
Ook Nu.nl besteedde hier aandacht aan onder de titel Huisarts niet enthousiast over e-mailconsult. Het lijkt erop dat de medische wereld nogal terughoudend staat tegenover het gebruik van internet in de zorg. Niet alleen de artsen maar ook de KNMG is terughoudend in het gebruik van internet in de zorg. Zo is onlangs een herziene richtlijn (pdf) uitgekomen voor het online voorschrijven van geneesmiddelen. Vanaf 1 januari 2008 is het niet meer toegestaan om aan onbekenden geneesmiddelen voor te schrijven.
Medicatie mag slechts online voorgeschreven worden indien er sprake is van een bestaande arts-patiënt relatie. Dat wil zeggen dat de arts de patiënt kent, gezien heeft en de medicatiehistorie beschikbaar heeft. Daarnaast dient de arts te beschikken over een betrouwbaar medisch dossier. Online advisering dient ingebed te zijn in een reeds bestaande behandelrelatie tussen arts en patiënt. Bij afwezigheid van een dergelijke behandelrelatie kan online contact slechts plaatsvinden als de daaraan verbonden risico’s geminimaliseerd zijn en dat contact de patiënt ten goede komt. Wanneer de risico’s voldoende zijn geminimaliseerd zal afhangen van het soort contact en het soort behandeling.
Lang niet iedereen is terughoudend met het inzetten van internet in de zorg. Zo is er in Amerika de arts Jay Parkinson, die zichzelf presenteert als een nieuw soort arts. Hij combineert de eigenschappen van een “oude” arts met de eigenschappen van een online arts. Zo bezoekt hij patiënten aan huis, maar biedt hij ook E-visits aan. Je kunt hem per telefoon, mail, chat, sms, en video bereiken. Daarnaast heeft hij een database aangelegd met de prijzen van verschillende specialisten. Parkinson stelt dat hij zijn patiënten veel geld bespaard. Een bezoek aan Parkinson kost $200.
Een ander voorbeeld is arts Howard Stark. Stark doet zoveel mogelijk zaken per e-mail en bezoekt zijn patiënten via de computer. Hij raadt wel aan om éénmaal per jaar onderzoek laten doen. Door deze constructie heeft hij geen of nauwelijks personeel nodig. Hierdoor bespaart hij $50.000 per jaar.Hoe lang zou het nog duren voordat we zoiets in Nederland krijgen? Zou ik in 2015 gelijk krijgen? En vergeet niet te kijken naar de screenshots van het nieuwe Google online dossier.
Disclaimer: Ik ben één van de initiatiefnemer van MediGO.
Dit artikel verscheen ook op MedBlog.nl.
1369x gelezen 15 reacties
4 February 2008 om 08:02
Mooi artikel.
De grote vragen blijven: ‘waarom zijn Nederlandse artsen zo terughoudend in het gebruik van internet als informatiebron en communicatiemiddel?’ en ‘welke voordelen voor de arts zijn echt te behalen met het Internet?’. Het zou interessant zijn om een businesscase uit te werken voor het ‘online dokteren’. Aan de uitwerking van zo’n businesscase werk ik graag mee.
7 February 2008 om 16:43
Leuk overzichtsartikel. Ik vind de houding van (huis)artsen erg jammer. Je kunt ook gewoon een pilot doen om te kijken hoe het werkt, of het werkt. Onderzoek het, doe het. En beoordeel dan. Ik weet dat GGD-(jeugd)artsen bijvoorbeeld wel aan e-consult e.d. doen. Dus ga daar eens vragen wat de ervaringen zijn. Argument dat de kosten niet vergoed worden is op te lossen lijkt mij, net als er voor een telefonisch consult een vergoeding is
7 February 2008 om 22:29
Dokter.nl heeft 7 jaar ervaring en hier is allang onderzoek naar gedaan. Geïnteresseerden in businesscases zou ik adviseren contact op te nemen.
Weet waar je het over hebt.
11 February 2008 om 14:15
@Willem-Jan: Er zijn natuurlijk verscheidene initiatieven zoals dokter.nl, emaildokter.nl,dokterdokter.nl en het zorgcentrum Leeuwarden waar een patiënt/ consument kan e-mailen met zijn of haar arts. Desondanks heb ik het idee dat het hele internetdenken maar traag zijn weg vindt, maar ik kan me vergissen.
12 February 2008 om 02:51
Wellicht bent u op de hoogte van de streep die de inspectie door prachtige initiatieven heeft gezet omdat zij geen grip heeft op de kwaadwillende enkeling.
12 February 2008 om 13:10
Advies voor arme mensen.
Gezondheid is voor mij en mijn omgeving het belangrijkste in mijn leven. zou ik naar een (huis)arts gaan voor zomaar een consult/recept dan kan ik mij een online dienst voorstellen. echter ik vind het vertrouwen tussen mij en mijn (huis)arts belangrijk. iemand die afgezien van zijn academische opleiding, zijn vakliteratuur goed bijhoudt, deelneemt in besturen van specialistische zorgverenigingen, publiceert (lezingen), goede onderbouwing heeft voor zijn advies aangevuld met vele jaren ervaring (< 35 hoef ik niet), daar kan geen online consult tegenop. online-consult vind ik advies voor de armen/eigenwijzen. het is uiteraard prima voor zijn eigen doelgroep, echter ik eis keihard kwaliteit. het is goed dat jullie zelf online-dokteren, dit houdt de wachtlijsten en -kamers korter. internet info gebruik ik alleen op het nivo van specialistische artsen. in een groot academisch ziekenhuis zijn de communicatie kanalen vaak verstopt. door te weten welk specialisme je zoekt kun je hier ook gericht naar vragen. een arts die net een baby heeft geopereerd kan de operatie succesvol hebben volbracht. als de baby echter 3 wkn lang wegpust omdat de wond niet wil genezen is er andere hulp nodig. via internet kom je erachter dat er speciale wondverpleegkundigen zijn. zelfs nog in het zelfde ziekenhuis! wat je met je internet kennis doet, is vragen naar dat specialisme en zie er gebeuren wonderen. de baby die 3 wkn lang gepust heeft is er in 3 dgn vanaf. met internet heb je net die verbinding kunnen leggen, de vraag kunnen stellen, hulp gevonden. ik steun online-dokteren. het houdt wellicht de wachtlijsten en wachttijd in wachtkamers korter, en belangrijk: je neemt je eigen verantwoordelijkheid. op de arts valt dan niet meer af te geven.
12 February 2008 om 18:03
Een steekhoudend verhaal, zie de toegevoegde waarde aan de internetzorg. Toen telefonie als medium het dorp verrijkte, verdween de huisarts ook niet direct van het toneel. Via telezorg kunt u vele variabelen monitoren, face-to-face contact onderhouden, dus het argument van van de telefonie is alhier toch wat te beprekt.
Grace, jij begrijpt waar het over gaat: patient empowerment, verantwoordelijkheid en zorg uit het hart.
12 February 2008 om 19:49
Ook de Nederlandse Zorgautoriteit mengt zich in de discussie over het e-mailconsult. Hier het originele persbericht van de NZA.
12 February 2008 om 22:10
Dit schrijven dateert van 22-01 volgend op de richtlijnen KNMG, waarin de inspectie met harde hand geregeerd heeft.
Het standpunt van de NVEH is hiermee in tegenspraak maar ik geloof dat hier weinig tot geen rekenschap aan wordt gegeven.
Wij onderschijven de visie van de NVEH zie: http://www.vereniging-e-health.nl/
12 February 2008 om 22:37
ZELFMOORD PER INTERNET DOKTER.
Jan, Calis, ik geef nogmaals mijn mening, maar dan juridisch onderbouwd. Het regionaal Tuchtcollege in Amsterdam heeft op 28-11-2006 uitspraak gedaan in de zaak waarbij een online dokter een 44 jarige DEPRONAL voorschreef. De patient heeft met succes zelfmoord gepleegd. De online dokter was verbonden aan dokteronline.com. Het tuchtcollege oordeelde dat de online dokter zonder de patient te zien, zonder kennis van haar medicatie geschiedenis, zonder controle van de door de patient aangeleverde informatie, ALLE mogelijke zorgvuldigheidsnormen heeft overschreden. De online-dokter kon zich niet verschuilen achter zijn algemene voorwaarden (”exonereren”) inhoudende dat de patient zijn eigen verantwoordelijkheid heeft. Ook het feit dat hij per e-mail ten alle tijde bereikbaar was achtte het College volstrekt onzorgvuldig. Deze uitspraak is van na de inwerkingtreding (1-1-2005) van de KNMG richtlijn “online-arts-patient-contact”.
Mijn mening: als je online wil dokteren, moet je dat vooral zelf weten. Maak je jezelf of je dierbaren kapot, moet je vooral ook zelf weten. Echter, artsen zijn op grond van hun medisch opgelegde zorgvuldigheidsnormen, de wet, jurisprudentie en vooral de steeds verdergaande tuchtregels en uitspraken niet bevoegd online te dokteren, op de wijze waarop in dit artikel gesproken wordt. Deze ontwikkeling in de tuchtrechtspraak zie je over beroepen van niet alleen de arts, jurist, specialist heen komen. Jan je artikel is te kort door de bocht. Calis, technoligische ontwikkelingen zijn altijd in de medische wetenschap omarmd, zelfs de telefoon. Het enige, maar dan ook enige positieve effect welke ik aan online doctoring zie is dat ze niet op de wachtlijst staan en de wachtkamer niet vullen. Onder het kopje “zelfmoord per internet dokter” is dit voorval onder de aandacht van het gewone publiek gebracht.
12 February 2008 om 23:09
De gevoerde discussie is interessant, maar er dienen wel verschillende zaken uit elkaar gehouden worden.
Er zijn Googlende patienten en wat ze online vinden is hun zaak. Het is aan artsen om online gevonden informatie in de spreekkamer te duiden. De patient moet hier natuurlijk ook voor open staan. De spreekkamer is tenslotte meer dan een onderzoeksruimte, het is een kamer voor spreken: het gesprek.
Online e-mailconsult is daarentegen iets heel anders. Web2.0-dokter Jay Parkinson heeft recent nog aangegeven dat hij geen medisch advies alleen via het online kanaal geeft. Wel geeft hij mogelijkheden voor het maken van afspraken en verwijst hij naar informatie. Dit is nog niet het voorschrijven van medicijnen of iets dergelijks. Het aangaan van e-mailcontact tussen arts en patient kan dus ook zonder voorschrijvingen van medicatie of eventueel discutabel leefstijladvies. Dit online contact kan, mijns inziens, in Nederland veel meer gestimuleerd worden. Een vergoeding aan de zorgverlener hoort hier ook bij.
Daarnaast hebben we nog het online verstrekken van herhalingsrecepten. Ook hiervoor leent het online kanaal zich goed. Immers herhalingsrecepten worden ook heel snel telefonisch afgegeven (zonder dat er een arts bij betrokken is). Daarnaast bieden de huidige technieken voldoende mogelijkheden om dit goed en veilig te regelen.
En tenslotte is er het voorschrijven en online behandelen van nooit-geziene patienten. Dit is een hele andere kwestie, waarbij het goed is dat Inspecties e.d. hier streng opletten en tegelijkertijd de mogelijkheden onderzoeken.
Het is momenteel erg jammerlijk dat al deze en andere facetten van eHealth of Zorg2.0 op één hoop gegooid worden en iedereen wordt teruggefloten. Dit houden de goede online ontwikkelingen tegen en zorgt er bovendien voor dat de online zorgconsument zijn medische online heil ergens anders zoekt. En dit anders, dit oncontroleerbare, dat willen we niet. Toch?
13 February 2008 om 00:27
Indien u uw argumentatie niet kunt onderbouwen respecteer ik dat. Als u voorbeelden stelt ter verbreding van uw betoog, beeindigt u de discussie.
Toch dank voor uw persoonlijke mening.
13 February 2008 om 12:31
@Calis ik snap even niet wat je bedoelt?