Het was in ieder geval een mediageniek initiatief dat werd aangekondigd, in januari 2005, tijdens het World Economic Forum in Davos. One Laptop per Child (OLPC), ieder kind in de derde wereld zou recht hebben op een laptop, voor niet meer dan honderd dollar. Daarmee werd bedoeld dat ieder kind in de wereld recht had op onderwijs. Achter het project zat onder anderen Nicholas Negroponte, de professor van het MIT Media Lab, ooit bestempeld als goeroe van het internettijdperk. Ambitieus werd in Davos verkondigd dat het programma in 2008 minstens honderd miljoen laptops zou moeten hebben geplaatst in de derde wereld. Het is altijd aardig om later terug te kijken op voorspellingen.
Het is nu bijna halverwege 2008, en de teller is vooralsnog blijven steken op 600.000 stuks; de laptops gingen voornamelijk naar Uruguay en Peru. Inhoudelijk is er nog niet veel bekend over de educatieve resultaten.
Het project daarentegen kwam de laatste maanden in het nieuws op niet altijd even positieve wijze. Allereerst was er de aankondiging dat de nieuwe systemen zullen worden voorzien van Microsofts XP. Verrassend, omdat alles aan de computer ‘open’ zou zijn, wat je bepaald niet kunt zeggen van de software van Microsoft.
Daarnaast werd bekend dat er nogal wat sleutelfiguren binnen de OLPC-organisatie zijn opgestapt, vooral in de inhoudelijke hoek. Ook Intel verliet het consortium na een kortstondige aanwezigheid; de laptop heeft een chip van AMD, de concurrent van Intel.
Tussentijdse conclusie: een sprankelend idee (onderwijs, derde wereld, kinderen), gedragen door een ooit charismatisch professor (Negroponte) loopt al vrij snel vast in de modder van politiek, commercie, jaloezie en achterklap. De kracht van een ideologie is broos, zo blijkt maar weer eens. Het gaat helemaal niet om kinderen, het gaat er niet om het enorme gat in onderwijs tussen de derde wereld en de andere werelden te verkleinen.
Alsof het een kind in Gambia een biet zal wezen of het apparaat draait op een open of gesloten besturingssysteem. Weet iemand in Nederland onder welk besturingssysteem een TomTom draait? Het apparaat moet mij van A naar B brengen, of naar huis, zo snel mogelijk of via binnenweggetjes zonder flitspaal. Meer niet, ook niet minder.
Alsof een kind in Burkina Faso zich afvraagt of de chip in het apparaat van Intel of van AMD is. Als er maar een keuze wordt gemaakt die helder en onwrikbaar is, waar de eerstkomende tien jaar niet meer op wordt teruggekomen zodat alle aandacht kan worden besteed aan waar het om gaat, namelijk de laptopjes zo ongelooflijk gewild maken dat de kinderen er spelenderwijs mee gaan leren. Of lerenderwijs mee gaan spelen, ook goed.
Een kind wil spelen, praten, tekenen, lachen, erkenning, en wij, ouderen, bedenken daarbij dat een kind waarschijnlijk ook een zorgeloze toekomst wil, en dat daarvoor onderwijs nodig is. Dus hebben alle kinderen in de wereld recht op onderwijs, als indirect vehikel om later gelukkig te worden. Je zou met de laptop dus moeten kunnen spelen, praten, tekenen, lachen en erkend worden. Kan dat eigenlijk wel?
Ja, dat kan. Als niemand maar door heeft dat het een laptop is. Als het maar niet een minuut duurt voordat hij aan is. Als je maar geen ‘termination error’ krijgt. Als het apparaat maar de muziek speelt die het kind wil horen, of de stem van opa weer even terugbrengt. Als je maar een foto kunt maken van je krijttekening, of een filmpje van de groepsdans of kringgesprek in de nieuwe klas. Of even chatten met je gevluchte neefje.
Er zijn geüniformeerde dictators die het Westen niet toelaten om te komen helpen als er een ramp is. Ze worden met huid en haar afgemaakt in de pers. Maar ook als er niemand een strobreed in de weg legt, komt er geen hulp tot stand. Machtige consortia slagen er met overtuiging in om elkaar zodanig in de weg te zitten dat miljoenen kinderen nooit zullen krijgen waar ze recht op hebben: recht op een eerlijke verdeling van kennis.
Deze column is eveneens gepubliceerd in Het Financieele Dagblad.
Annemie 
Tom Kniezer 
Stan Lenssen 
Joyce 
I had the chance to talk to Negroponte last year and asked about reliability issues. He said the plan was to ship 5% extra to schools to cover those computers that were dead on arrival. I fear the quality of many of the laptops are not robust enough against heat, UV light, dirt and dust that are typical in West Africa. Perhaps the OLPC is trying to do too much, introduce a new operating system as well as a new platform? Kids who have learned specific programmes may have difficulty adapting when it comes to working on a Vista or Mac machine. Yes open source is a great idea, but as an evolution not a revolution, especially with such a tiny installed base.
Een aardig achtergrondartikel dat net is verschenen op First Monday is “The OLPC project and the negotiation of technological meaning” - B. Luyt
Open Source is deel van het gedachtegoed: kinderen die willen, kunnen onder de motorkap kijken. Ik weet ook niet met welke motor mijn auto rijdt, maar ik ben blij dat de autofabrikanten dat ding niet hebben dichtgelast voor mensen die wel interesse hebben.
Maar het gaat niet alleen om te leren hoe iets werkt. Het gaat er ook om om die dingen zo te maken dat ze snel voor een lokale situatie aan te passen zijn. Ook als dat commercieel niet interessant is. Er zijn 2 miljoen mensen in India die Tulu spreken. Ik zie Microsoft nog geen taalversie maken voor deze grotendeels arme mensen, laat staan de sofware waarmee hun tekens afgebeeld kunnen worden. Met open source en een vrije licensie gaat dat ongetwijfeld gebeuren als een miljoen Tulu-spekende kids zo’n laptopje heeft.
Wat betreft commerciele software en het bedrijfsleven: Het verschil tussen Windows 95 en Windows Vista is op veel punten een stuk groter dan het verschil tussen bv KDE4 en Vista. Het gaat erom dat kinderen een principe leren. Aan een knoppencursus hebben ze werkelijk niets.
@Marko:
Voor mensen die interesse hebben in de broncode van Microsoft, is er het Shared Source Initiative. Ontwikkelaars, overheden en onderwijsinstellingen maken daar bijvoorbeeld gebruik van.
Voor “Tulu” heb ik inderdaad nog niet terug kunnen vinden of Vista daar direct ondersteuning voor biedt, ik denk het inderdaad niet. Er zijn ook mogelijkheden om zelf ondersteuning voor ‘internationalisatie’ uit te breiden. De software om taalspecifieke tekens te kunnen tonen, is geen probleem. Op dit moment wordt ondersteuning geboden voor ongeveer 140 talen - inclusief specifieke symbolen en tekensets.
Hier staat wat informatie over ‘internationalisatie’ van bijvoorbeeld Windows Vista:
http://www.microsoft.com/globaldev/vista/vistahome.mspx
Mocht je concrete belangstelling, redenen of aanwijzingen hebben voor een Tulu versie van Windows, laat het dan even weten. Op basis van suggesties en verzoeken uit de markt worden keuzes gemaakt voor nieuwe taal ondersteuning.
Groeten, Hans Bos
Hier is overigens een andere perceptie van de status en voortgang van het OLPC project te vinden:
http://money.cnn.com/2008/05/15/technology/microsoft_olpc.fortune/index.htm?postversion=2008051606
@Hans: het gaat me helemaal niet over tulu. Dat was slechts een voorbeeld. Ik kan er zo nog wel tientallen noemen. En denk je echt dat Microsoft twee handige tieners van 14 toegang geeft tot het Shared Source Initiative? Suggesties van die tieners zouden wel beoordeeld worden door echte open source-gemeenschappen.
Wat betreft die andere perceptie: het is niet voor niets dat er de afgelopen tijd wel erg veel goede mensen van het OLPC-project zijn afgehaakt, maar de revolutionaire ideeen wel voortzetten. Negroponte heeft ze in zekere zin verraden, door in zee te gaan met een bedrijf dat:
1) in de eerste instantie denkt aan de aandeelhouders, dan aan de eigen werknemers en pas daarna aan de kinderen. Microsoft is een bedrijf en wil uiteindelijk geld verdienen. Als kinderen iets anders leren, en beseffen dat je geen dure software hoeft te licenseren om de computer in te zetten, is dat een grote bedreiging voor de toekomstige verkopen;
2) software levert waar het laptopje helemaal niet voor gemaakt is. Ergo: aanpassingen die duurder zullen uitpakken, het laptopje veel kwestbaarder zullen maken doordat er een extra slot in gebouwd is (modder…). En daarmee een gevaar is voor het project.
3) een concurrent besturingssysteem levert, terwijl er veel en hard is gewerkt aan een speciaal op maat gemaakt os. Feitelijk zegt Negroponte daarmee: bedankt en tot ziens ontwikkelaars. Gelukkig wordt het Sugar OS nog voortgezet.
4) geld vraagt - ook al is het maar 3 euro - terwijl het eigenlijk geld zou moeten geven om zo’n enorme nieuwe markt te mogen betreden. De software bestaat al en die aanpassingen zijn natuurlijk peanuts voor zo’n enorm bedrjif. En die drie euro is wel een week eten in sommige landen!
5) bekend staat als een bedrijf dat niet terugschrikt voor een enorme lobby en het verspreiden van angstverhalen. Het zou mij niets verbazen als de ministers van landen als Egypte en Sudan eerst bezoek hebben gehad van Microsoft-mensen of lokale wederverkopers van Windows voordat Negroponte daar op bezoek kwam.
Van een bedrijf als Microsoft is dat overigens niet gek. Ze moeten immers hun aandeelhouders tevreden stellen. Maar dat Negroponte dan alsnog met Microsoft in zee wil - en daarbij en passant iedereen die hem heeft gesteund schoffeert, dat is toch wel erg kras. En die vorodelen zijn mij volstrekt onduidelijk. Ondersteuning? Microsoft komt echt niet langs en je hebt geen idee of jouw probleem wel wordt opgelost in de service packs die af-en-toe verschijnen. Voldoen aan de vraag? Ja, die van ministers. Maar die zijn niet de doelgroep…
Als het project nu nog slaagt is het ondanks Negroponte. Niet dankzij…
@Marco:
- Het project heet “One Laptop Per Child”, het doel wordt onderschreven door de diverse deelnemende partijen.
- Het wordt ook wel de “100 $ laptop” genoemd, en niet de “gratis laptop”.
- Er is sprake van een keuze voor de gebruiker. Die kan kiezen voor een Windows en/of Linux variant. Lijkt me prima.
Microsoft’s persbericht:
http://www.microsoft.com/presspass/press/2008/may08/05-15MSOLPCPR.mspx
Kritiek (terecht en onterecht) was en is al vanaf het begin mogelijk op de invulling of opzet van het project.
http://edition.cnn.com/2005/WORLD/africa/12/01/laptop/
Hier is een goede introductie te vinden in de motivatie waarom Microsoft deelneemt:
http://blogs.technet.com/jamesu/archive/2008/05/15/look-windows-on-the-olpc-xo.aspx
Ik geloof niet dat Negroponte het als zijn doel ziet om mensen te schofferen. Hij wil neem ik aan “One Laptop Per Child” zo effectief mogelijk doorzetten en heeft daar een visie bij. Als het project slaagt, is het dankzij alle betrokkenen.
@Hans:
Het gaat ook niet om een gratis laptop, maar om een zo goedkoop mogelijk en werkbare laptop. Door commerciele softwae toe te staan wordt die prijs toch weer hoger, in dit geval 3 euro voor de software en nog enkele euro’s voor de extra hardware die nodig is omdat windows XP veel hogere eisen stelt dan Sugar OS.
En Hans, wees eerlijk: je werkgever Microsoft is geen filantrofische instelling (anders dan de Bill Gates Foundation) en wil gewoon hun product zo breed mogelijk afzetten. Het werk aan de XO is simpelweg een investering in de toekomst van de aandeelhouders. Niet in de eerste plaats die van de kinderen. Maar zoals ik al zei: logisch dat Microsoft dat doet. Zou ik ook doen.
De redenen die Microsoft geeft zijn natuurlijk wel vreemd. De eerste is dat omdat betrokken instellingen die Windows gebruiken, ook dat apparaatje willen uitrusten met Windows. Dat is een compleet ander gebruik! De medewerkers van overheden en Save the Children zijn niet de kinderen die moeten leren. Onzinreden dus.
De tweede is dat er een support-system moet bestaan. Dat lijkt me erg belangrijk. Maar sinds wanneer geeft Microsoft support aan kinderen die dat niet kunnen betalen? Dan kost dat laptopje met een beetje geluk 200 dollar, maar komt er nog een supportcontract overheen van heel veel meer. En de zelf-hulpgroepen zijn prima. Maar die heeft Sugar ook. Door werkelijk open source te gaan, kunnen mensen uit de omgeving van de kids, en wellicht de kids zelf, die support leveren. Vergelijk het met de auto-garages in derde-wereldlanden. Je zult verbaasd zijn over de creativiteit en de kennis die daar tentoongesteld wordt! Dan is geen consultant met een dure certificering nodig.
Dan het derde argument. Beleidsmakers zouden willen dat ‘hun’ kinderen Windows leren omdat ‘hun’ bedrijven dat ook doen. Afgezien van mijn vermoeden dat die ideeen hun door Microsoft-mensen zijn ingepraat, is het ook onzin. Ik heb als kind MS Dos geleerd. En toen ik ging werken was er Windows 95. Het verschil kan niet groter zijn en met mij is ook goed gekomen :-) Ergo: je moet kinderen leren om de principes achter computers leren. Een welke-knop-moet-je-klikken-waarvoor-cursus is zinloos. In tien jaar gebeurt altijd erg veel in de pc-wereld.
Kortom: Vreemd dat Negroponte de samenwerking met Microsoft aan is gegaan. Tuurlijk is zijn doel niet om te schofferen. Maar dat heeft hij met de deal met Microsoft dus wel gedaan.