Bij gemeenteraadsverkiezingen stemmen de meeste mensen op een partij en niet specifiek op een kandidaat. Ook bij stemmingen wordt door een partij meestal en bloc gestemd. Door de site watstemtmijnraad.nl wordt echter duidelijk hoe elk raadslid individueel heeft gestemd. Misschien vindt u dat een heel goed idee. Maar het betekent ook een aanpassing van hoe onze democratie werkt. Moeten we het daar dan niet eerst eens over hebben?
Dergelijke kip-ei-kwesties kwamen meerdere keren naar voren bij de discussie die maandag door het ministerie van BZK werd georganiseerd in het stadhuis van Almere: willen we de mogelijkheden van web 2.0 direct gebruiken of moeten we eerst eens nadenken over de gevolgen voor ons democratische systeem? Almere, Enschede, Groningen en Woerden kiezen in dit geval voor de eerste optie: zij gaan als eerste aan de slag met Wat stemt mijn raad?
Geopend!
Behalve ‘Wat stemt mijn raad?’ gaan de gemeenten ook actief gebruik maken van de site Petities.nl.
Beide sites werden maandag ‘geopend’ door burgemeester Jorritsma van Almere. Staatssecretaris Bijleveld liet via een filmpje weten dat ze deze initiatieven een warm hart toedraagt en complimenteerde de gemeenten met hun deelname. Ook de andere burgemeesters gaven via filmpjes hun bijdrage, zie het speciale YouTube-kanaal.
Aansluitend werd met de vijftig aanwezigen een seminar gehouden onder leiding van Remco Kouwenhoven. Behalve vertegenwoordigers van het ministerie van BZK en de gemeente Almere en natuurlijk watstemtmijnraad.nl en petities.nl waren ook diverse andere politieke sites aanwezig: politix.nl, Sargasso, hetnieuwestemmen.nl, Instituut voor Publiek en Politiek (makers van de Stemwijzer), De Publieke Zaak, Web in de wijk en nog veel meer. Genoeg kennis in de zaal dus.
Fundamentele vragen
De inleiding op de discussie werd verzorgd door Albert Meijer, docent/onderzoeker bij de Universiteit Utrecht. In een zaal vol ‘gelovigen’ waar het gaat om de kansen en mogelijkheden van e-democratie, meende hij dat het raadzaam was het optimisme wat te temperen. De technische mogelijkheden zijn groot, de weerstand die deze vernieuwingen oproepen is dat ook. En niet zonder reden, want het veranderen van je democratie betekent nogal wat:
- Op het gebied van macht: in onze representatieve democratie worden de burgers vertegenwoordigd door de volksvertegenwoordigers. Aan dat systeem wordt niet getornd, zo heeft het kabinet besloten. Het moet juist worden versterkt bijv. door actief burgerschap en (e-)participatie te stimuleren. Maar dat geeft burgersook een steviger stem in besluitvormingsprocessen, weer ten koste van de politiek.
- Maar ook rond waarden: velen benadrukken dat de techniek van web 2.0 de drempels verlaagt om deel te nemen aan politieke processen. Tegelijkertijd blijkt dat met name blanke mannen deze middelen ook daadwerkelijk gebruiken. Wat betekent dat voor het gelijkheidsbeginsel?
- En tenslotte de kijk op de wereld: Nederland wordt steeds meer een netwerksamenleving, waarin besluitvorming en veranderingen ontstaan tussen verschillende partijen. De overheid heeft daarin geen centrale rol meer maar is slechts één van die partijen met een eigen rol. Voor wie de overheid ziet als belangrijk middel om maatschappelijke veranderingen in gang te zetten is dat niet perse een gewenste ontwikkeling.
Meijer pleit er dan ook voor eerst na te denken op welke punten de democratie verbeterd en versterkt kan worden met internet en daar vervolgens in te investeren. Niet alle veranderingen van e-democratie zijn per definitie goed, niet elke technologie een verbetering. Hij noemt daarbij een aantal randvoorwaarden:
- Zorg voor diversiteit: diversiteit zorgt voor debat en door debat wordt de uitkomst beter.
- Zorg voor goede selectie: wat werkt? Daar moet je voor kiezen en die keuze moet transparant zijn.
- Zorg voor indirecte sturing: de rol van de overheid is om richting en kaders te geven, te focussen op het proces en niet de inhoud, en om te zorgen voor faciliteiten en beperkte financiële steun (zoals voor de hierboven genoemde sites).
Vanuit de zaal zag men vooral ook een rol voor het beschikbaar stellen van informatie, gegevens, etc, bij voorkeur via open standaarden. Als voorbeeld werd Parlando genoemd, de documentenbank van het parlement: informatie is moeilijk vindbaar en slecht her te gebruiken. Moet de overheid niet al haar data gewoon online zetten? Maar ook cijfermateriaal is niet perse objectief, benadrukt Meijer. En denk aan privacy. Die discussie zal per verzameling steeds apart gevoerd moeten worden.
Prikkelende stellingen
Zoals gezegd was het laatste deel van de middag ingeruimd voor discussie. Daarbij passeerden bovenstaande onderwerpen en de functionaliteiten van de twee sites de revue. Maar Meijer had ook enkele prikkelende stellingen opgesteld om de discussie aan te zwengelen:
- Politici hebben niets te zoeken op Hyves, hun hobbies en voorkeuren zijn niet relevant. Een weblog om inhoudelijke punten te bespreken kan wel.
- Het aantal bezoekers van participatiesites van de overheid is niet van belang, het gaat om de kwaliteit van de bijdragen.
- Gemeenten moeten niet streven naar het hoogste niveau van de participatieladder: het gaat niet lukken om alle burgers in te zetten als medebeslissers.
- Het betrekken van tegenstanders van e-democratie bij het inrichten van pilots over e-democratie is cruciaal: het vergroot de kwaliteit van de pilot.
- GeenStijl is een versterking van onze democratie.
Nogmaals, de stellingen zijn extra scherp geformuleerd om tot discussie te leiden. Dat lukte in de raadszaal van Almere, dus dat lukt ook vast online. Zullen we hier verder discussiëren?
Herman 
Dude 
Edwin 
Frank Janssen 
Bella 
E-democratie is natuurlijk veel te vroeg geroepen! De overheid dient gewoon transparant te zijn en is dat blijkbaar lange tijd vergeten. Dus: hier wordt iets gedaan wat allang gedaan had moeten worden.
Dat er geld verspild wordt met een congres hierover en dat politici opeens via YouTube modern proberen te zijn is bedroevend. Gewoon eerst het werk doen waarvoor je betaald wordt: kwaliteits verbetering van het ondernemersklimaat, onderwijs, gezondheidszorg, mobiliteit en andere zaken.
Dit heeft niets te maken met web2.0 …het is niet de eerste keer dat de inzet van een website & Youtube direct als web2.0 bestempeld wordt, daar komt echt wel iets meer bij kijken. Het boek van Seth Godin “Meatball Sundae” maar eerst eens lezen lijkt me.
Ha Davied, bedankt voor het prima verslag! Volgens mij is het belangrijk in de discussie onderscheid te maken tussen e-democratie en e-participatie. Het eerste gaat over de gevolgen voor ons parlementaire stelsel en die kunnen zeer ingrijpend zijn. Het tweede gaat over de input van betrokken bij ontwikkeling van nieuw beleid. Wat betreft dat laatste noemt staatssecretaris Timmermans een zeer relevante voorwaarde:
“Ook voor de overheid heeft het de nodige gevolgen. Men is gewend aan allerlei filters voor de top, maar nu zit de top meteen ‘op straat’. Wat dat betreft zouden we ook de ministeriële verantwoordelijkheid moeten moderniseren, zodat ambtenaren voldoende bewegingsruimte hebben om mee te doen aan het debat in de publiek ruimte.”
Zie verder het volledige interview met hem:
http://tinyurl.com/6jz7h5
@ ronald: je hebt helemaal gelijk dat de inzet van bijvoorbeeld YouTube een politicus nog niet Web 2.0-proof maakt… Heel relevant voor de politiek is volgens mij de verschuiving van authoriteit. ‘A person like me’ wordt steeds meer gezien als de meest betrouwbare informatiebron. Wat betekent dat voor het gezag van politiek en overheid op termijn?
@Renata:
Eens, het vertrouwen in de gevestigde orde is al jaren terrein aan het verliezen ten gunste van “peers” volgens de Edelman Trust Barometer. Dat betekent enerzijds dat men onverschillig staat ten opzichten van alles wat er politiek gebeurt en dat gelaten accepteert, totdat er ergens een “vonk” ontstaat en men massaal zich mobiliseert, ten einde een verandering te forceren ( crowdforcing), zoals E-Bay dit overkwam in februari van dit jaar: een spontaan georganiseerde kopersstaking die ca 20 % omzet heeft gekost…
Of men stemt in de fysieke wereld massaal “nee’ tegen de Europese Unie of stemt op de SP of Wilders…
Er staat ons dus wat dat betreft nog heel wat te wachten.
[...] Deze bijdrage is ook gepubliceerd op Frankwatching. [...]
@ Davied: In het verhaal van Albert Meijer is gesproken over de vraag of het feit dat blanke mannen oververtegenwoordigd zijn (op het web) geen spanning oproept in relatie tot het gelijkheidsbeginsel. Volgens mij wordt hier een denkfout gemaakt. Web 2.0 initiatieven komen niet in plaats van traditionele initiatieven maar zijn er juist een toevoeging op. Het is alweer een tijd geleden dat ik een gemeenteraadsvergadering meemaakte, maar toen ik dat een aantal keren in mijn vorige woonplaats Houten deed (jonge groeikern!) viel me op hoeveel relatief oude mannen daar waren. Als je er zo naar kijkt, dan geeft zou in elk geval de verdeling over de generaties wat meer gelijkgetrokken worden. Blijft natuurlijk nog die uitdaging m/v of blank/donker, maar toch. Bovendien denk ik dat het aantal vrouwen / donkere landgenoten dat online actief zou willen zijn wel eens hoger kan uitpakken dan wat er offline gebeurt. IN die zin zou het ook een verrijking kunnen zijn.
Politici mogen wat mij betreft best op Hyves zitten, maar als middel voor een conversatie is het minder geschikt. Een blog heeft zo z’n eigen voordelen voor een dialoog en kan overigens ook een uitstekend middel zijn voor personal branding.
Dat aantallen er niet zo toe doen en kwaliteit belangrijker is, daar kan ik het alleen maar hartgrondig mee eens zijn. Voor een deel zijn de actieve e-participanten ook degenen die in hun persoonlijke omgeving anderen meekrijgen of enthousiasmeren, opinieleiders en influentials.
Tot slot Davied wil ik je bedanken voor dit mooie verslag. En wie weet tot ziens hier op Frankwatching, wat mij betreft heel graag!
@Frank, volgens mij zijn vrouwen en biculturelen online beter vertegenwoordigd dan dat ze ooit irl waren. Ik geloof daarom dat het echt wel goed komt, het heeft alleen wat tijd nodig…
@renata Goede aanvullingen. En met de opmerking van Frans Timmermans ben ik het zeer eens. Het is ook een van de onderwerpen die bij Ambtenaar 2.0 wordt aangekaart.
@ronald Mooie voorbeelden van hoe inderdaad de balans verschuift tussen burger en overheid, zoals Meijer ook aangeeft: macht, waarden en kijk op de wereld.
@frank Volgens mij ondersteun je Meijers punt: in Houten blijken vooral oudere (blanke?) mannen politiek actief. Internet is een aanvullend middel om politiek invloed te hebben. En ook daar weer zijn die blanke mannen oververtegenwoordigd.
Ik ben het wel met je eens dat er een groot potentieel is voor andere groepen om via internet deze balans rechter te trekken: jongeren zijn natuurlijk erg actief online, allochtonen kunnen elkaar makkelijker vinden via online groepen, etc. Maar het is een belofte die nog waargemaakt moet worden (ook @anja).
[...] E-democratie komt met kleine stapjes, Frankwatching, juni 2008 [...]