Vrijdag 12 december las ik het volgende op ‘het internet’: ‘Kamer voor noodfonds dagbladen’. Noodfonds? Is het al zo ver? Jawel, de politiek maakt zich grote zorgen over de toekomst van de dagbladen – door de bekende zaken: dalende advertentie-inkomsten en minder abonnees – en daarom is de helpende hand van de overheid snel geboden. Martin Bosma (PVV) voorspelt zelfs dat er bij uitblijven van hulp over twee jaar een aantal kranten minder zal zijn. Het is niet waar.
De overheid als suikeroom
Trouw kent eenzelfde bericht. Er moet ook een zogeheten ‘innovatiefonds’ voor de geschreven pers komen, waar 30 miljoen euro uit de mediabegroting naartoe moet. De dagbladsector zou eenzelfde bedrag moeten inbrengen.
Tijdens een hoorzitting over de problemen bij de landelijke en regionale dagbladen, hebben de kranten om een dergelijk fonds gevraagd. Niet zo gek ook, bij diverse dagbladtitels staan grote reorganisaties voor de deur, met bijbehorende ontslagen.
Ha, fijn, een commissie
Een staatscommissie moet zich over invulling van die directe steun buigen. Binnen een half jaar moet het rapport klaar zijn. De commissie moet vroeg in het voorjaar adviseren, zodat de begroting er nog op kan worden aangepast. Volgens de drie coalitiepartijen is er geld, desnoods door een deel van de reclame-inkomsten van de publieke omroep af te romen. Jawel, minister Ronald Plasterk (OCW) wil wellicht een deel van de inkomsten van de STER, de stichting die de reclame bij de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) verzorgt, gebruiken voor een innovatiefonds voor kranten. Dat schreef hij althans in een brief aan de Tweede Kamer (november). Volgens de Mediawet mag 4 procent van het STER-geld worden gebruikt voor andere doeleinden dan de NPO (dit jaar omgerekend acht miljoen euro).
De STER als suikeroom
Plasterk stelt later in reactie op een brandbrief van 44 uitgevers, hoofdredacteuren en directies van dagbladen dat hij niet de dagbladpers wil verstevigen “door de publieke omroep af te knijpen. De serieuze dagbladpers moet dat ook niet willen”, Aldus Plasterkin de nrc.next van 16 december. De ‘papieren’ media vinden vinden de concurrentie met de tijdschiften en websites van de gesubsidieerde publieke omroep oneerlijk.
Vrijdag 19 december lees ik het volgende op villamedia.nl: ‘Minister Plasterk (Mediazaken, PvdA) verbreedt het eerder aangekondigde media-onderzoek. Een nog te benoemen commissie gaat niet alleen de innovatie van de dagbladpers begeleiden, maar zal tevens de toekomst van de nieuwsmedia onderzoeken. De toezegging deed de minister donderdagmiddag tijdens het mediadebat in de Tweede Kamer.’ Wel verhip. Mijn taak wordt overgenomen. Maar goed ook.
Want tot nu toe is het vooral vingergewijs. Johan Remkes (VVD) hekelt krantenuitgever PCM die zich door ‘investeerder’ Apax kaal heeft laten plukken. Tijdens het debat kreeg de Raad voor de Journalistiek het bovendien zwaar te verduren. Onlangs stapte De Telegraaf uit de raad. Eerder deden Elsevier, Nova en RTL Nieuws hetzelfde. Joop Atsma (CDA) sprak van een “tandeloze tijger, die niet meer functioneert.”
Wanhoop nabij
Donderdag 18 december bleek dat er op de redactie van de Telegraaf paniekvoetbal wordt gespeeld. Het dreigement van de redactie van dagblad De Telegraaf om zelfstandig verder te gaan is volgens directeur Frank Volmer van Telegraaf Media Nederland geen realistische optie. ‘Dit bedrijf ís voor een belangrijk deel De Telegraaf, op Sky Radio en Keesing Media Group na. Alles scharniert om die krant (…). Ik zie dit ook niet als dreigement, maar als een uiting van ongerustheid over de toekomst.’ Volmer reageert op de uitkomst van de plenaire redactievergadering van 17 december. Daarin eiste de redactie een investeringsprogramma voor het dagblad, met onder meer een ruimer budget voor de redactie. Verder wil ze dat de eerder gemaakte afspraak van een redactie met 270 voltijdsbanen tot eind 2009 wordt gehandhaafd.
Volmer heeft nog even geen commentaar.
Slacht Loekie…
Op 17 december deed Geerts Wilders de volgende ontluisterende uitlating: “Slacht Loeki de Leeuw, red de kranten”. Zo begon de PVV-leider althans vorige week een discussie over het afschaffen van de Ster-reclame. Wilders wil de reclame-inkomsten van de publieke omroep ten goede laten komen aan de kranten en zo de dagbladsector weer gezond maken. Wat een goedaard.
Of niet
Ware het niet dat de man klinkklare onzin produceert. Want, als geen reclame meer gemaakt kan worden bij de publieke omroepen, gaan adverteerders toch naar de commerciële zenders? Waarom zouden ze van medium veranderen? Goed, weer een lekkere bovenop-het-nieuws post. Wordt, wederom, vervolgd.
Floor Drees schrijft exclusief voor Frankwatching een serie over de toekomst van de dagbladen, onder de titel Dag blad. Op haar website kun je terecht voor meer beeldmateriaal en tussentijdse updates.
nico 
JohnT 
Remy Steijger 
Jos Govaart 
Joeri Casteleyn 
In Amerika gaan kranten al failliet. So what? Een product (nieuws op papier) aan het eind van haar levenscyclus zal een beperkt aantal overlevenden kennen. Een volstrekt normale ontwikkeling.
Waar je ook zo min mogelijk geld naar toe moet brengen. De overlevers moeten maximale efficientie betrachten om met steeds smallere marges te overleven, voor een steeds kleinere groep aan afnemers.
Een innovatiefonds voor een dergelijk product is het bekende paard achter de wagen spannen. En goed geld naar slechts geld smijten.
De consument heeft allang gekozen, en adverteerders volgen slechts de consument. En dat nog met de nodige vertraging. Waarom het lijden van kranten onnodig verlengen?
helemaal eens Mark: hadden de kranten maar eerder moeten innoveren. Voor Betamax kwam er ook geen innovatiefonds/overheidssteun, voor kranten dus ook niet.
Beetje kort door de bocht denk ik. Tuurlijk zijn er teveel kranten en gaat de grafische industrie sowieso al jaren achteruit. Evenwel moeten we waken voor een omvergecommercialiseert kranten landschap, zoals je ook ziet bij de tv zenders. Kun je je een wereld voorstellen zonder de publieke zenders? Stel je voor dat er alleen de leegte was van SBS6 zonder de diepgang van de VPRO. Vandaar dat subsidie op de juiste wijze geen gekke gedachte is.
Kranten en wat dat betreft ook andere bedrijfstakken zijn teveel gefocust op het distributiekanaal wat zij hanteren. Of zoals Seth Godin het zegt: “As newspapers melt all around us, faster and faster, the people in the newspaper business persist in believing that the important element of a news-paper is the paper part”.
Kranten, platenmaatschappijen, uitgeverijen zouden er verstandig aan doen om eens een stukje uit te zoomen. De business is niet een krant, maar nieuws. Niet cd’s maar muziek. De krant en CD zijn niets meer dan distributiekanalen om de content bij geïnteresseerden te krijgen. Dat het patroon van mediaconsumptie veranderd is geen nieuw gegeven. Als bedrijven zich minder focussen op de fysieke verschijningsvorm van hun producten en meer op de waarden die deze producten echt vertolken, kunnen zij veel flexibeler met dit soort veranderingen omgaan.
Het onderwerp is m.i. interessant en het overzicht van de ontwikkelingen en uitspraken van betrokkenen handig.
Wat ik wel mis in deze artikelserie is de volgende stap: welke conclusies kunnen we trekken, welke mening is Floor zelf toegedaan? Dat zou de serie m.i. vele malen interessanter maken. Dat is overigens ook de belangrijkste rol die (goede) dagbladen hebben: verdieping en relevantie geven aan het nieuws. Voor een overzicht van nieuws ga ik wel naar http://www.Nu.nl.
@ eric: helemaal eens dat goede subsidie belangrijk is. Het issue is dat “goede” subsidie zo moeilijk te vinden is. Van mij mogen de TROS, VARA, AVRO etc. morgen stoppen. Alleen als BNN of VPRO zouden stoppen zou ik er een traan om laten (en ik heb niet eens een TV).
De grote vraag ivm kranten is: wat gaat er gebeuren indien kranten wegvallen? Krijgen we dan (eindelijk) fatsoenlijke journalistiek op het web? En als dat gebeurt zou dat een verslechtering zijn t.o.v. vroeger. Ik denk dat het (in one way or another) wel zou gebeuren. En dat het zou niet beter of slechter zijn, maar anders.
Ik bedoel: kijk naar Frankwatching, dat verdringt toch ook print media. Ik vind het niet erg.
@Gijs Bos
Frank Janssen zal zeker blij zijn met je laatste opmerking.
@Gijs
Volgens mij is mijn mening duidelijk te lezen. Ik werk ook naar oplossingen toe, heb niet de wijsheid in pacht. Als ik dat wel had zou ik al wat ‘in de echte wereld’ gedaan.
Business as usual zou ik zeggen. Kranten hebben in mijn optiek ook wel wat lang zitten slapen als het gaat om ontwikkelingen op internet en wat ze daar mee kunnen om hun produkt aantrekkelijk te houden voor de consument. En nu nog: nieuws dat eerder in de krant staat dan op de site, achtergrondartikelen die niet op de site komen, wat halfslachtige blogjes, polls die er eigenlijk niet toe doen en daar blijft het bij. Failliet gaan kan misschien wel eens een goede impuls zijn voor de kwaliteit van kranten (of print media en journalistiek in het algemeen). Het dwingt om keuzes te maken op basis van wat er om je heen gebeurt. De mediaconsumptie verandert en daarin kun je of meegaan of afwachten tot je naar de slachtbank wordt geleid. Geen steun wat mij betreft.