http://www.itsavirus.com/diensten/quickscans/toegankelijkheid

Ik sluit me bij Martin aan dat de kosten wel degelijk hoog kunnen worden als je 100% wil voldoen. Sowieso de kosten voor een Drempelvrij-stempel, maar vooral het uitgebreide front-end en technische werk. Mijn ervaring is een typische 80/20. Volledig voldoen betekent dat 80% van de inspanning/kosten gaat naar 20% van de Webrichtlijnen. En voor sommige beslissers is dat de reden dat het budget wat lager kan.
Duidelijke eisen stellen vooraf impliceert niet dat de kosten even laag zijn als zonder die eisen. Zelfde geldt overigens voor de baten.

Simpel voorbeeld van praktijk die botst met de huidige Webrichtlijnen:
Een reactiemogelijkheid op een website betekent dat gebruikers tekst kunnen plaatsen. Die tekst moet voorzien zijn van de juiste tags voor taal, afkortingen en acroniemen. Dat kan niet geëist worden van de gebruikers zelf. Maar achteraf die tags toevoegen kan ook niet altijd, want dan zal de bedoeling van de gebruiker geïnterpreteerd moeten worden. Op het gevaar af dat je het verkeerd doet. Mag je überhaupt gebruikers-gegeneerde inhoud aanpassen (voor zover niet kwetsend etc.)? Dit druist weer in tegen de transparantie en eerlijkheid die de overheid nastreeft.

Toepassing van de Webrichtlijnen is voor de overheid verplicht, maar er bestaat geen sanctie of boete als een website niet voldoet. Het leidt wel tot een risico voor de eindverantwoordelijke voor een website. Of sprake is van een niet aanvaardbaar bestuurlijk risico is aan de eigenaar van de website zelf om in te schatten, daarvoor zijn praktisch geen algemene regels te definiëren. Er is wel een ondergrens: als je niet kunt aantonen dat de minimale eisen met betrekking tot toegankelijkheid zijn geborgd en/of op het gebied van bouwkwaliteit de nodige steken laat vallen, dan is altijd sprake van een niet aanvaardbaar bestuurlijk risico.

Dit geldt voor alle nieuwe en vernieuwde websites van de overheid: voor de rijksoverheid sinds september 2006 (Besluit Kwaliteit Rijksoverheidswebsites) en voor de overige overheid sinds december 2008 (Nationaal Uitvoerings Programma Dienstverlening en e-Overheid -NUP).

Er is geen centrale autoriteit die toeziet op naleving, maar er wordt wel centraal gemeten. Die meetresultaten zijn openbaar, dus ook beschikbaar voor mensen die als taak hebben toe te zien op het functioneren van een overheidsorganisatie.

Waar Bart mogelijk op doelt is de toepassing van technieken die niet aan de orde komen in de huidige versie 1.3 van de Webrichtlijnen. Deze is gebaseerd op versie 1.0 van de W3C toegankelijkheidsrichtlijnen, WCAG 1.0. Als je een Rich Internet Application bouwt, dan is beschikbaarheid van JavaScript in de browser een vereiste voor een goede werking. Maar in WCAG 1.0 staat dat de werking van een website niet afhankelijk mag zijn van ‘optionele technologie’ als JavaScript. Als de toegankelijkheid van een RIA borgt, daarvoor ontwikkelt het W3C de Accessible Rich Internet Application (ARIA) specificatie, dan voldoe je formeel weliswaar niet aan de Webrichtlijnen, maar is toch sprake van borging van de toegankelijkheid. En daarmee worden de bestuurlijke risico’s wel degelijk beperkt.
Het verhaal ligt dus een stukje genuanceerder, zoals uit bovenstaande mag blijken. Ik ken nog geen voorbeelden van overheidswebsites die ARIA heeft toegepast (suggesties, iemand?).

In april 2006 is in de Tweede Kamer een motie ingediend waarin de regering werd verzocht ‘haar toegankelijkheidsrichtlijnen aan te laten sluiten bij de richtlijnen zoals deze nu en in de toekomst worden geformuleerd door het Internationale World Wide Web Consortium (W3C)’. We zijn inmiddels begonnen met de voorbereidingen die moeten leiden tot een nieuwe versie van de Webrichtlijnen, op basis van WCAG 2.0. Deze specificatie is sinds december 2008 een formele W3C recommendation.

Een paar weken geleden heeft Tweede-Kamerlid Ronald van Raak (SP) nog gepleit voor een wettelijke verplichting van de webrichtlijnen. Na een toelichting door staatssecretaris Bijleveld is afgesproken dat eind 2010 wordt beoordeeld of er voldoende vorderingen worden gemaakt om te waarborgen dat niemand wordt buitengesloten van de informatie en diensten die de overheid via internet aanbiedt. Het is dus aan de overheidsorganisaties en de webbedrijven die ze inhuren of de webrichtlijnen tot wet worden. Persoonlijk hoop ik van niet, want dat zou betekenen dat er eind 2010 geen toegankelijkheidsproblemen meer zijn op overheidswebsites ;-).

Of het goedkoper of juist duurder is heeft niet alleen betrekking op de bouw van een website, de fase waar de door jou aangehaalde leveranciers en projectmanagers in beeld zijn. Het gaat over de totale kosten en het rendement op de investering. Het stellen van duidelijke eisen *vooraf* en er op toezien dat ook daadwerkelijk invulling wordt gegeven aan die eisen is een probaat middel om een project om het project en de projectkosten in de hand te kunnen houden. Ook dat kan elke projectmanager je vertellen.
Het stellen van kwaliteitseisen kost inderdaad geld, maar het *niet* stellen van dergelijke eisen blijk vaak uiteindelijk nog meer te kosten.

PS1:
Ik ben een van “de mensen van overheid.nl/ICTU die webrichtlijnen aan de man brengen c.q. opdringen”, zoals je in je reactie schrijft.

PS2:
Zie ook mijn reactie van gisteren op http://www.jungleminds.nl/publicaties/artikelen/het_commerciele_nut_van_een_%27drempelvrije%27_site
Die is in lijn met de reacties van Ferry en Renate.

@Erwin. De laagste meerkosten voor een drempelvrije website zijn inderdaad aan het begin van het website ontwikkelingsproces. In dat stadium kan er veel meerwaarde gehaald worden door het volgen van (een deel van) de richtlijnen.

Ik heb wel het idee dat een deel van de gemeenten langzaam tot inzicht komen dat er belangrijkere dingen aan de hand zijn op internet dan een 100% score op webrichtlijnen en weer een puntje op de overheid.nl monitor. Iets met dienstverlening naar burgers en web2.0 enzo :-)

Lees ook: [url=http://erwin-sigterman.blogspot.com/2009/01/drempelsvrij-gecertificeerd-wat-nu.html]DrempelsVrij gecertificeerd. Wat nu?[/url] en [url=http://erwin-sigterman.blogspot.com/2008/12/wat-is-drempelsvrij.html]Wat is Drempelsvrij?[/url]

Voor wie geinteresseerd is in dit onderwerp: Bij Tam Tam loopt momenteel een stagiaire die haar afstudeeronderzoek wijdt aan de verkoopbaarheid van de Webrichtlijnen en hierover de komende tijd ook blogt.

Misschien in een volgend stuk?

Wel vind ik dat de Webrichtlijnen vooral gericht zijn op content-gedreven websites. Transacties, applicaties en meer Web2.0-achtige functies zijn moeilijk volledig valide te maken.
Overigens is er een ontsnappingsroute voor alle Webrichtlijnen: “comply-or-explain”. Als je een geldige reden hebt om af te wijken, voldoet dat ook.