Politiek Den Haag buitelt over elkaar in de zoektocht naar een geschikte locatie voor het Nationaal Historisch Museum. Daarbij wordt vrijwel volledig aan de doelstelling voorbij gegaan. Nu lijkt er dan eindelijk voor een locatie gekozen te zijn. Maar laten we de bouw ervan gewoon laten zitten. Er is een beter alternatief.
Nederland kent al een enorm aantal musea, archiefinstellingen en andere fysieke plaatsen waar je wat kunt leren over onze geschiedenis. Geïnteresseerden kunnen er naar toe om een versnipperd stukje historie te zien aan de hand van authentieke stukken waar gezamenlijk naar gekeken wordt. Maar authentiek en gezamenlijk zijn niet meer genoeg. Want wat is een origineel stuk als de boekenkist van Hugo de Groot waard als er van de context van die kist (als het de echte is) niets meer over is en als je niet eens mag proberen of je er in past, en hoe lang je het vol kan houden terwijl je een kasteel uitgesmokkeld wordt? En hoe waardevol is gezamenlijk naar een hunebed kijken? Dat wordt pas echt een gezamenlijke ervaring als scholieren met man en macht moeten proberen om die zware stenen zelf te verplaatsen. Een fysiek museum wordt zonder die fysieke ervaring al snel zelf een museumstuk.
Doelgroep
Het is niet heel erg van deze tijd om te denken dat een fysiek museum bezoekers gaat trekken en zeker niet jongere bezoekers, behalve dan wellicht in de verplichte schoolreisjes. Natuurlijk zullen er bezoekers komen. Maar dat zijn dezelfde bezoekers die nu al veel weten over geschiedenis en waarbij de doelstelling van het nieuwe museum al lang bereikt is. Zo wordt het Nationaal Historisch Museum al snel net als veel andere musea marginaal of elitair en voegt het helemaal niets toe. En daar was het de politiek nu juist niet om te doen.
Schets van het Nationaal Historisch Museum. Illustratie: TourPress
En andersom: is een fysiek museum wel geschikt om deze complexe inhoud onder te brengen? De plannen van het fysieke Nationaal Historisch Museum zoals die er nu liggen vormen een complex stelsel (door sommigen ‘hutspot’ genoemd) van portretten, canon en thema’s. Een stelsel dat in een fysieke driedimensionale werkelijkheid nauwelijks te volgen of uit te voeren is. Een door de politiek voorgestelde versimpeling tot een canon van 50 vensters gaat dat niet oplossen. Bezoekers willen immers meer context en willen vooral een toegesneden insteek. En laat het internet zich nu juist in die richting ontwikkelen.
Virtueel museum
Een groeiend (maar nog steeds te klein) aantal instellingen maakt nu al een virtueel museumbezoek mogelijk. De geboden context wordt dan te vaak nog bepaald door de relevantie voor het specifieke instituut en niet door de relevantie voor de bezoeker. 
De Gouden Eeuw is veel meer dan schilderijen en wat het Rijksmuseum daarover te vertellen heeft. Laat dat online Nationaal Historisch Museum daarom niet door één instelling beheren, maar knoop bestaande kennis en collecties online aan elkaar en laat specialisten op een bepaald gebied hun werk doen. Gebruik het internet als een samenhangend geheel van bronnen en werp daarbij geen nieuwe virtuele muren op. Delen van deze online infrastructuur zijn er nu al met websites als watwaswaar.nl, geheugenvannederland.nl en niet te vergeten allerlei vrij recente nieuwe zoeksystemen die op maat informatie verzamelen en combineren.
Op dit moment schermen diverse instituten online hun tuintje nog angstvallig af. De huidige politieke aandacht voor het onderwerp zou prima bruikbaar zijn om deze publiek betaalde instellingen wettelijk te verplichten om hun onderlinge aansluiting, uitwisseling en toegankelijkheid online te vergroten door gebruik van open standaarden. Daar begint immers context.
Een écht vernieuwend museum
En voor het gereserveerde budget en met de politieke aandacht is een geweldige experience te ontwikkelen die de museumwereld wereldwijd zal vernieuwen. Die mensen blijvend boeit vanuit een persoonlijk perspectief. 
Waar mensen zich over allerlei assen van context kunnen bewegen. Waar mensen op afstand van elkaar toch samen heen kunnen. Waar geen openingstijden zijn en geen grenzen. Waar taal eigenlijk geen rol speelt. Een Online Nationaal Historisch Museum voor iedereen. En biedt authentieke stukken voor wie dat belangrijk vindt: verwijs de echte liefhebbers naar de enorme hoeveelheid fysieke instellingen die Nederland al rijk is.
Een dergelijk museum zal maar een klik weg zijn voor het beoogde publiek dat zich onder andere op YouTube, Hyves en Marktplaats beweegt. Een doelgroep die noch marginaal, noch elitair is. Kiezen voor een online museum scheelt verder een hoop fossiele brandstof, ruimtebeslag en discussie. Het Online Nationaal Historisch Museum is dan overal en nergens tegelijk (dan is dat probleem ook opgelost…) en effectiever, interessanter en toegankelijker.
Paul Stork en Gert Hans Berghuis zijn partner bij ontwerpbureau Fabrique en onder andere betrokken bij de websites van Rijksmuseum Amsterdam, Beeld en Geluid, Koninklijke Bibliotheek, WatWasWaar, Museum Boijmans van Beuningen (in ontwikkeling), het Geheugen van Nederland, ThiemeMeulenhoff, Malmberg.
Cynthia 
Mascha 
Cora 
jasper michaelson 
marketingcampagne 
Beste Paul en Gert Hans, als community manager van het NHM lik ik natuurlijk mijn vingers af als ik jullie ideeën lees. Het beeld dat je schetst, is de ambitie van het Nationaal Historisch Museum. Op dit moment werken we hard om het meest toonaangevende en innovatieve museum online te worden. Daar gaat tijd overheen, maar met jullie en de Frankwatching community als waakhond, hebben we in ieder geval een grote extra drijfveer.
hallo Jasper, dat is een mooie dempende, politieke reactie. Maar dan heb je niet begrepen wat we bedoelen. We bedoelen te zeggen dat OOK al die miljoenen euro’s en politieke aandacht voor dat gebouw ALLEMAAL naar online gaan. Een ECHTE keuze, zeg maar.
Hallo Gert Hans. Dat klinkt aanlokkelijk, alle miljoenen naar online. Echter, is dat de beste keuze? We streven naar een prachtig online museum, met een sterke koppeling naar offline. Het Nationaal Historisch Museum wil inzicht bieden in de geschiedenis die leeft in Nederland. Elke Nederlander kan er zijn eigen geschiedenis herkennen, beleven en toevoegen. Het museum verbeeldt de Nederlandse geschiedenis in wisselende perspectieven. Online is een perspectief, maar offline speelt ook een belangrijke rol.
Jullie mooie website watwaswaar.nl moedigt bezoekers aan om ook offline een kijkje te nemen bij de plaatsen die getoond worden. En ik weet zeker dat hoewel veel van je werk online zal zijn, je de offline bijeenkomsten niet zou willen en zou kunnen missen. Het vult elkaar aan en versterkt elkaar. Vooral de laatste twee alineas van dit stuk vind ik daarom sterk. Ze lijken zo gegrepen uit ons visiedocument. Ik denk dat dit een echte keuze is; een voor een Nationaal Historisch Museum interessante keuze.
Juist Paul en Gert Hans, dat hebben jullie helemaal goed gezien. Ik doel op het idee om ”on-line” en “musea” te verbinden op een Web2.0 manier. Waarbij jullie gedachtensprong naar een Nationaal Historisch Museum dit idee in het kader van de Nationale Actualiteit op de kaart zet.
Nu wil het toeval wil dat er begin dit jaar in alle stilte in Nederland zo’n Web2.0 intitiatief van de grond is gekomen. Op dit moment wordt dat gebouwd en in de loop van het jaar gelanceerd. Ter ondersteuning is daarvoor net een paar dagen geleden een Engelstalige community site gelanceerd. Omdat Web2.0 niet ophoudt bij de Nederlandse grenzen. We hebben het op internet daarom toch niet over een Nationaal, maar over een Internationaal Historisch Museum?
Zij er nog practische ideeën of bijdragen? Of juist visies en vergezichten? Vragen? Antwoorden? Ga naar het CollectShow Ning-Panel en doe mee!
Ik ben niet van Ning zoals hierboven werd geplaatst achter mijn naam, maar van Kruit.
[...] Paul Stork en Gert Hans Berghuis vinden het hele idee van een stenen museum achterhaald voordat het gebouwd [...]
[...] Nationaal Historisch Museum al passe voordat het gebouwd is (Betoog voor het realiseren van een virtueel museum in plaats van een fysiek museum) [...]
Zojuist op Marketingfacts een artikel geplaatst over de vraag hoe ontwikkel je het museum van de toekomst met daarin de eerste online stappen van het NHM:
http://www.marketingfacts.nl/berichten/20090702_hoe_ontwikkel_je_het_museum_van_de_toekomst/
We hebben meer zintuigen dan alleen degene die virueeel (over)prikkeld worden. Juist het ruiken, voelen, proeven en beleven maken historie indringend. We hebben hier in Zeist een prachtige groot gebied van en om de vliegbasis Soesterberg vrij gekregen waar het Hart van de Heuvelrug project alle ruimte biedt voor een historisch museum. Daar is al veel aanwezig wat de historie beleefbaar maakt én er kunnen fysieke uitdagingen aan gekoppeld worden. Want dát is nu net wat we als half virtuele mensen zeer hard nodig hebben!!!
We hebben meer zintuigen dan alleen degene die virtueel (over)prikkeld worden. Juist het ruiken, voelen, proeven en beleven maken historie indringend. We hebben hier in Zeist een prachtige groot gebied van en om de vliegbasis Soesterberg vrij gekregen waar het Hart van de Heuvelrug project alle ruimte biedt voor een historisch museum. Daar is al veel aanwezig wat de historie beleefbaar maakt én er kunnen fysieke uitdagingen aan gekoppeld worden. Want dát is nu net wat we als half virtuele mensen zeer hard nodig hebben!!!