Mediaredacteur Jean-Pierre Geelen (@jpgeelen) kreeg deze week een aardige emmer stront over zich heen. Aanleiding was zijn column ‘Milly‘ in de Volkskrant waarin hij zijn afschuw liet blijken op de wijze waarop de televisie omging met de dood van Milly Boele.
“De Journalistiek sloeg door gisteren…Maar dat alleen verklaarde niet de plotse collectieve mediagekte…Daarbij leek de televisieverslaggeving in een nieuwe fase beland…de smaak van het hypernieuws“
Het was niet alleen de televisie-journalistiek die doorsloeg. Ik denk dat iedereen doorsloeg (lees in dit kader ook mijn artikelen Klopjacht op Twitter naar moordenaar en Ramptoerisme op Twitter).
Zelf kon ik geen gebruik maken van televisie, Ziggo lag eruit. Voor het nieuws was ik dus samen met anderhalf miljoen mensen aangewezen op andere informatiebronnen. In mijn geval het internet, en met name Twitter.
Ook hier was de sfeer meelevend, hijgerig en tendentieus tegelijk. Iedereen moest op zijn minst de tweet van Frits Wester retweeten of zijn mening verkondigen over de dood van Milly. De mogelijke moordenaar was digitaal al veroordeeld en gevierendeeld. Geen informatie maar pure sensatie.
Het zijn de schaduwkanten van de Realtime Maatschappij waarin wij nu allen leven. Vroeger verstrekte de televisie op een afstandelijke manier informatie aan de kijkers. Het nieuws in de krant de volgende dag had nog waarde, was nog relevant. Het was een model waarbij slechts een paar instanties de informatie verspreidden. Je mening kon je slechts bij het koffiezetapparaat kwijt of via een ingezonden brief, die met een beetje mazzel een week later werd gepubliceerd in je plaatselijke dagblad.
Dit model bestaat niet langer. Dankzij het internet, dankzij sociale media, is dit model veranderd. Er is niet slechts 1 zender en een heleboel ontvangers. Iedereen is nu zowel zender als ontvanger. Ik ben de media. Me the Media dus. Voeg hier nog twee trends aan toe: het feit dat er een enorme hoeveelheid aan informatie aan ieders vingertoppen ligt en het feit dat al deze informatie realtime tot ons komt, en je begrijpt hoe ‘hypernieuws’ ontstaat.
Sociale media geeft je de mogelijkheid om informatie te zoeken en direct je mening aan het digitale canvas toe te vertrouwen. En dit is confronterend, keihard, recht in je gezicht nieuws. Zonder nuance, geen ontkomen aan. Korte statusberichten zuigen je als het ware in het nieuws. Je wordt onderdeel van het nieuws. Ik ben het nieuws.
Aan deze ontwikkeling valt niet te ontkomen, dit is niet te stoppen. Deze uitwasemingen van de Realtime Maatschappij zullen in de nabije toekomst nog sneller en nog meer uitvergroot op ons afkomen. Misschien probeerde koningin Beatrix ons juist daar wel voor te waarschuwen. En is dit slecht? Op dit moment kunnen we er duidelijk nog niet mee omgaan. Hoe triest het ook is, maar daarbij helpen gruwelijke taferelen als deze week wel bij. En zeer zeker ook de mensen, zoals Jean-Pierre Geelen, die duiden, die de vinger op de zere plek durven te leggen.
Melis danny 
Agnieszka Biela 
Robert Didier 
Robbert 
Hans de Bruin 
Ik ben het hier zo mee eens. Ik signaleer dit zeker ook.
Vaak lijken mensen steeds banger te worden omdat dit soort incidenten zo uitvergroot verschijnen. Alsof de hele wereld bestaat uit extreem geweld en krankzinnige misdadigers.
Angst impliceert ook een soort vermaak. Een beetje zoals een horrorfilm dat ook doet. Zie hoe reklame appelleert aan angst, angst om ziek te worden, angst om oud te worden, angst dat kalk je wasmachine kapotmaakt, angst dat er groene mannetjes in je wc wonen.
Het in perspectief plaatsen van gebeurtenissen lijkt steeds moeilijker te worden, en kennelijk kunnen veel mensen de verleiding niet weerstaan om te puntjes te verbinden met louter zwarte of witte kleuren.
Evenzo vind ik de waanzin van publiekspolls even stuitend. Het is echt volledig nietszeggend of mensen wel of niet vinden of er bijvoorbeeld bezuinigd moet worden. Het is misschien zinvol om te vragen of mensen hypotheekaftrek willen inleveren voor betere zorg, maar het is buiten de werkelijkheid om mensen te vragen of ze vinden dat een pedopartij mag bestaan of niet. Het antwoord daarop laat zich raden en laat geen ruimte voor de discussie of we de vrijheid van vereniging willen handhaven of niet.
Omdat tegenwoordig alles uit de onderbuik geschreeuwd moet worden gaan we zo volstrekt voorbij aan het feit dat we in een complexe omgeving zitten, en dat oplossingen voor problemen zelden eenvoudig zijn, of zelfs maar eenvoudig te begrijpen.
De realtime maatschappij laat geen tijd over voor reflectie en over de betekenis van stellingen in het grotere geheel. Er wordt gewoon doorgedenderd naar het volgende sensationele evenement.
Mede daardoor is de belevingswereld van de “burger” op zo’n afstand komen te staan van beleid, politiek en rechtspraak. Ik zie dat toch met leedwezen aan.
Hierbij wil ik dan nog maar eens pleiten voor media-educatie op basis- en middelbare scholen. The medium is the message!
Vraag en aanbod werkt ook in de journalistiek. Iedere journalist wil zo snel mogelijk iets melden omdat de perceptie is dat het publiek hier op zit te wachten. Wat waarschijnlijk voor een groot deel ook zo is.
Daarnaast heeft ieder individu een keuze. Technologie faciliteert slechts. Je hebt de keuze je mond te houden. Geen onfeitelijkheden te twitteren. Je mond te houden voor de camera. Hijgerigheden te negeren. Variant op een thema: reflectie begint bij jezelf. Bij mijzelf.
Het slaat soms door inderdaad en enige nuance of doordenkend vermogen is dan ver te zoeken. Eerlijk gezegd zie ik dit niet meer uit het online media landschap verdwijnen. Dat kan ook niet, want wie bepaald er of iemand zijn of haar visie wel doordacht is, in perspectief is geplaatst of met nuance is vormgegeven?
Aan de andere kant heeft de ontvanger zelf de keuze welke kanalen hij/zij inschakelt en daarmee de keuze iets te negeren. Hetzelfde geldt min of meer voor publieke polls waar de mening van de gemiddelde nederlander wordt gevraagd, natuurlijk moet het maken van ingewikkelde beslissingen worden overgelaten aan mensen die daarvoor gestudeerd hebben en niet aan schreeuwen vanuit de maatschappij. Het is aan de mensen die er echt over gaan om de juiste waarde te hechten aan verschillende opinies.
[...] “Sociale media geven je de mogelijkheid om informatie te zoeken en direct je mening aan het digitale canvas toe te vertrouwen. En dit is confronterend, keihard, recht-in-je-gezicht-nieuws. Zonder nuance, geen ontkomen aan. Korte statusberichten zuigen je als het ware in het nieuws. Je wordt onderdeel van het nieuws. Ik ben het nieuws.” (Lees ook de Schaduwzijde van de Realtime Maatschappij.) [...]