Dankzij internettechnologie zijn onze maatschappij en cultuur aan het veranderen. We staan er momenteel midden in. Het is een ware revolutie. Helaas is nog volstrekt onduidelijk wat het ons precies brengt en waar het eindigt. We zitten wat dat betreft nog in een schemerzone. De regels van het spel zijn aan het veranderen en dit biedt de mogelijkheid om ‘vals’ te spelen.
Het lijkt wel alsof de media het meest last heeft van deze verandering. Internettechnologie heeft een verschuiving qua macht gerealiseerd. Iedereen is zowel zender als ontvanger. Me the Media dus. Dankzij sociale media zoals YouTube, Facebook, Twitter etcetera kan iedereen zich mengen in de discussie of zelf een discussie starten. Totaal niet moeilijk, paar klikken verder, en je hebt een online presence die meetelt.
Dit heeft er toe geleid dat er een enorme explosie aan informatie is. User generated content en informatie uit sociale netwerken hebben tot een nieuwe vorm van transparantie en privacy geleid. Informatie ligt 24/7 aan je vingertoppen en alles is publiek.
Voor daaraan toe nog het realtime karakter van het huidige web. En het hek is van de dam. Dit zagen we al bij de aardbeving in Chili (lees: Ramptoerisme op Twitter) en bij de dood van Milly Boele (lees: Klopjacht op Twitter naar moordenaar). Geen informatie maar pure sensatie.
Deze week was het weer raak. Allereerst werd CDA-er Jack de Vries virtueel gelyncht. Foto’s van zijn vermeende minnares, alsmede tweets, haar Hyves-pagina stonden binnen no time op het web. En zelfs dat is niet genoeg. Jack zijn kop moet rollen. Zijn positie is onhoudbaar geworden. Niemand heeft iets op zijn functioneren aan te merken gehad het afgelopen jaar, maar dit kan echt niet. Doe eens een stapje terug allemaal. De beste man heeft een probleem. Laat het hem zelf oplossen. Dit hoeven wij niet voor hem te doen.
Aan de andere kant van de oceaan ligt Mark Zuckerberg onder vuur. De wijze waarop hij met de privacy van de leden van Facebook omgaat is daar het gesprek van de dag. MSN chats uit zijn verleden worden nu aangehaald om Zuckerberg door het slijk te halen. De knaap was toen 19-jaar. Op die leeftijd maakten we allemaal fouten. Ook hier geldt: give the kid a break.
En vanochtend rolden mijn ogen bijna uit hun kas. Een Telegraaf verslaggeefster had met de 9-jarige Ruben gebeld. Het arme joch had nog niemand van zijn familie gezien of gesproken. In zijn uppie in een ziekenhuiskamer. Pijn, overal slangen, volkomen in shock. En dan word je geïnterviewd. “Hoe voel je je?” Waanzin ten top. Publieke verontwaardiging alom. De verklaring van de hoofdredactie van de Telegraaf moet dan alles goedmaken:
“Het spijt ons dat er onder onze lezers het gevoel is ontstaan dat De Telegraaf onzorgvuldig heeft gehandeld. Het is nooit onze bedoeling geweest om misbruik te maken van de situatie van Ruben.
De hoofdredactie van De Telegraaf hecht eraan te benadrukken dat verslaggeefster Van der Graaf in het onverwacht ontstane telefoongesprek met Ruben niets heeft gezegd over het ongeval en de ernstige familieomstandigheden van het slachtoffer.
De Telegraaf heeft tot publicatie besloten omdat Ruben symbool van leven is in deze enorme tragedie.
De hoofdredactie respecteert de oproep van het kabinet om terughoudendheid te betrachten in de contacten met nabestaanden.”
We waren met zijn allen verontwaardigd over de houding van Hugo Borst. In het programma de Wereld Draait Door nam hij stelling tegen de ‘hype’ omtrent de vliegtuigramp.
Maar heeft Borst misschien toch een beetje gelijk? Kunnen we niet veel beter gepast afstand nemen? Natuurlijk moet het nieuws omtrent Jack de Vries, Mark Zuckerberg en Ruben naar buiten. Maar dan houdt het toch op? Het compleet doorlichten van iemands doopcel en dit ten grabbel gooien op het internet, dat zijn toch praktijken uit de Middeleeuwen? Is de virtuele schandpaal het middel dat we in de toekomst gebruiken om nieuws aan de man te brengen? Moeten we de privacy van mensen te grabbel gooien om een scoop te scoren? Het schaduwgebied waarin de media nu opereert zie ik als een van de kinderziektes van de revolutie die we nu meemaken. Hopelijk zijn we snel in staat om dit soort kinderziektes uit te roeien.
Harro Jacobs 
Kevin 
Remon Hendriksen 
Jeroen van Eck 
Ingrid 
Mee eens. Het poldermodel ten top: iedereen mag meepraten, iedereens mening (wel of niet gefundeerd, wel of niet doordacht, wel of niet met inachtneming van fatsoen/ethish handelen) moet tellen. De vluchtigheid van social media, de snelheid waarmee je je duit in het zakje kunt doen, leidt ertoe dat je vanuit je ”gut” kunt schieten, dus vanuit je gevoel op dat moment, je onderbuik.
Bij lukraak schieten horen ook losse flodders, maar ook die kunnen gewonden maken. Vandaag zag ik in de krant een lijst met ‘Nederlandse vliegtuigslachtoffers sinds’. Hoe belangrijk kun je jezelf maken als land en wat is de relevantie tot de vliegtuigcrash in Libië? Zoals Kees Broere, door de wol geverfde journalist en correspondent opmerkte in de Volkskrant: in de Democratische Republiek Congo opende de klep van een vrachtvliegtuig zich in de lucht. 200 passagiers tuimelden hun dood tegemoet. Daar heb ik geen overzicht van gezien.
En vergeet dan niet de Twitterafstraffing van de Telegraaf via @telegraafboycot. Een account dat overigens net zo hard weer verwijderd is. Bizar!
Sensatiejournalistiek hadden we al, maar onderweg naar de papieren publicatie hadden we nog allerlei ‘overdenk-momenten’ en redactieslagen. Die zijn er dus veel minder, daarvoor in de plaats is de drang gekomen om vooral de eerste te zijn (en dan later gewoon je excuses aan te bieden).
Afgelopen week trouwens (bij Pauw en Witteman) ook met verbazing naar Pieter Broerjes (aftredend hoofdredacteur De Volkskrant) geluisterd, die aangaf dat er op de internetsite soms andere berichten verschenen dan in de krant. Dat was een reactie op de constatering van Jeroen Pauw dat het bericht over Jack de Vries wel meteen online stond en de volgende dag toch niet in de papieren krant was opgenomen (weer een dag later, toen het groot nieuws was, natuurlijk wel). De bron van het bericht (RTL Boulevard) was voor de hoofdredactie niet betrouwbaar genoeg om het bericht in de papieren krant op te nemen, maar voor online gelden blijkbaar andere normen en regels.
@ Nina: Meer dan 5000 volgers in paar uur tijd geloof ik? Inmiddels gaat het hier verder http://twitter.com/boycottelegraaf (voor zolang het duurt).
Meneer Borst brengt het wat ongelukkig, maar heeft wel een beetje gelijk. Media zouden, zeker in zulke tragische gevallen, wat meer afstand moeten bewaren. Persoonlijk vond ik de foto (van het slachtoffer in het ziekenhuis) al wat ver gaan.
Lees ook dit artikel eens:
De wereld is nog altijd plat: http://berendquest.blogspot.com/2010/05/de-wereld-is-nog-altijd-plat.html
Interessant stuk.
Inderdaad brengt de nieuwe media wel de nodige problemen met zich mee, maar als ik moet kiezen tussen de oude of nieuwe media dan kies ik toch voor de nieuwe.
De wijze waarop ik vroeger mijn informatie moest ontvangen (door de staat gefinancierde, dus afhankelijke, omroep of aan politieke partijen gelieerde, dus gekleurde, kranten was ook niet zo geweldig.
En de telegraaf? Die hadden voor het internet tijdperk al geen moraal of fatsoen, dus voor hun is er eigenlijk niets veranderd.
Vanochtend bij het station de keuze uit drie krantjes. uiteindelijk die van “de Pers” genomen omdat daar niet over de gehele voorpagina het gezicht van die Ruben was afgedrukt, of met chocolade letters andere vliegramp sensatie verhalen stonden.
Beetje onpasselijk werd ik ervan…
De beroepsethiek van de journalist staat al een hele tijd onder druk. En we zorgen allemaal voor extra druk op de ketel door zo snel mogelijk te jagen naar extra informatie, nieuws waarmee een ander nog niet heeft uitgepakt. Waar ligt de grens van het grensverleggende?
Tegelijk slinkt ook het vertrouwen in een aantal beroepen.
Deze ochtend openden de Belgische media met de resultaten van de recente Trust Index of of vertrouwensbarometer van het marktonderzoeksbureau GfK Custom Research. In België daalt het vertrouwen in een 20tal beroepen zowat over de ganse lijn en politici, marketeers en reclamemakers scoren het laagst. En dat nu de Belgische politici de weg naar Twitter lijken te hebben gevonden voor de op gang komende kiescampagne.
Laten we hopen dat het gezond verstand hier en daar blijft standhouden om scheidsrechter te spelen over de grens wat kan en net niet meer kan.
Interessante opinie. Is de strekking van je betoog dat mediaproducenten afstandelijker moeten berichten en beter afgewogen meningen moeten aanreiken, omdat er nu uitwassen zijn zoals het schenden van privacy?
Mijn vragen zouden dan zijn: wanneer is de afstand dan goed, wat is een afgewogen mening precies en wie bepaalt dat? Voor privacy zijn er diverse wetten om mensen te beschermen.
Ik vind overigens zelf dat media mooi zelf moeten uitmaken welke en hoe er afwegingen worden gemaakt. Al dan niet publiceren is aan de uitgever, voor een groot deel commerciële ondernemingen. Vind persoonlijk dat het goed is als mediabedrijven open zijn over aanpak en activiteiten. En als er echt strafbare zaken worden gepleegd of er schade is, dan is er altijd nog een rechterlijke macht.
Waarom zou dat volgens jou niet voldoende zijn? En wat zie je dan graag in de praktijk anders? Andere wetgeving? Zelfregulering?
Het is trouwens gelyncht, word je geïnterviewd en iemands. Maar laat dat je er niet van weerhouden om te reageren, ik bedoel het goed. ;-)
Goed uit elkaar houden: professionele journalisten die over de schreef gaan aan de ene kant en individuen die “publiceren. (bijvoorbeeld via twitter en bijvoorbeeld over Jack de Vries.)Aan de ander kant. Van die eerste groep mag je professionele ethiek verwachten, van die tweede groep niet.
Op TV heb ik de laatste dagen vooral op de commerciele omroepen schnadalige voorbeelden van onprofessioneel gedrag gezien.
De Telegraaf bewijst vandaag in die commerciele categorie thuis te horen. Mijn vermoeden is dat kijkers en lezers scoren om advertenties te kunnen verkopen de drijfveer is.
De nu bekende feiten (3 dagen na het ongeluk) passen in een of twee tweets van 140 tekens en desondanks weten meerdere TV programma’s hier meerdere uren TV van te maken.
Misschien is dat ook een vorm van professioneel zijn maar dan eentje waarbij ethiek of kwaliteit geen enkele rol speelt.
Lees ook deze mooie blogpost:
Fight Indifference – http://anitasmit.posterous.com/fight-indifference
Ik heb er doorgaans een hekel aan als iemand het vergelijk met de VS maakt, maar de manier waarop hier met nieuws om wordt gegaan begint mij te veel op Amerika te lijken. De continue, bijna ziekelijke drang om 24 uur per dag alles wat maar nieuws lijkt kapot te analyseren, te graven naar feitjes, weetjes, om maar weer iets nieuws te kunnen melden op de zenders die 24 uur per dag nieuws brengen. Bah.
Ik had DWDD met Hugo Borst niet gezien maar ben het helemaal met de beste man eens. Ook de berichtgeving rond de vliegramp is gewoon weerzinwekkend, met (hoe kan het ook anders) de Telegraaf die er nog even een schepje bovenop doet. Schamen die mensen zich nou niet kapot? En zo niet, mankeert er dan aan hen iets, of aan mij? Gelukkig is er de zapper en de muis, en kun je zelf bepalen wat je kijkt of leest, maar eigenlijk is het gewoon in en in triest.
Sander, je begint je artikel met de stelling dat we in een tijd van grote veranderingen zitten, maar na het lezen van je artikel heb ik het toch idee dat je grootvader het ook had kunnen schrijven in een tijd dat ons alleen radio, kranten en andere gedrukte media ter beschikking stonden. Het artikel gaat dan eigenlijk ook niet over veranderingen of (sociale) media, maar de behoefte van mensen om te roddelen en elkaar zwart te maken en de hang naar negatief nieuws.
De middelen die ons in deze (jou) tijd ter beschikking staat hebben een groot versterkend effect op die kwalijke menselijke behoefte, maar ook een zuiverende. Ik denk namelijk niet dat de Telegraaf een knieval had gemaakt als door Twitter de enorme verontwaardiging niet was gebundeld, die bij vele leefde over het gewraakte interview met Ruben.
Wat dat betreft ben ik blij met de nieuwe (sociale) media, WIJ MENSEN kunnen grenzen stellen aan wat de ‘oude media’ publiceren.
Paul,
Deels met je eens.
Het een is onlosmakelijk met elkaar verbonden. De behoefte van mensen om te roddelen en de technologie die het mogelijk maakt zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het een kan niet zonder het ander.
Met je opmerking over grootvaders tijdperk, ben ik het totaal niet eens. De afgelopen 250 jaar heeft macht / controle in de handen van grote instituten gelegen. De mens was een slechts een klein onderdeeltje van een groter geheel. Dankzij de digitalisering van de wereld zie je nu heel duidelijk een trendbreuk met het verleden. Technologie maakt het mogelijk dat macht verschuift. Macht en controle komt nu bij iedereen te liggen. Iedereen wordt zowel zender als ontvanger. En dat heeft mijn grootvader nooit mee mogen maken.
Van sociale media kan inderdaad een zuiverende werking uitgaan. Hier zit echter ook weer een keerzijde aan. Sociale media is ook uitstekend in staat om iets te hypen, op te blazen, en ook hier zullen we voor moeten waken.
@Sander dat is de kern van de zaak. De macht verschuift, maar niet noodzakelijk naar de mensen die daar op een wijze of verantwoordelijke manier mee omgaan. Nou valt te betwisten of dat vroeger wel zo was, maar nu iedereen zich met alles bemoeit weet je zeker dat de consensus uit de onderbuik zal komen en zeker niet genuanceerd zal zijn.
Ik vind dat nogal een dilemma: is het goed dat iedereen zijn zegje mag doen niet gehinderd door enige kennis, of moeten we met zijn allen maar vertrouwen op de integriteit van grote instituten zoals de staat en de grote uitgevers?
Naar mijn bescheiden mening is de vooruitgang niet gebaat bij het bewind van de onderbuik, maar hebben we met complexe vraagstukken te maken die complexe oplossingen vereisen. Daarom zouden we beslist moeten luisteren naar meningen die gebaseerd zijn op dossierkennis en waarover nagedacht is. Het zou me een lief goed zijn als ik die meningen wat gemakkelijker kon vinden tussen het twittergeschreeuw en het bloggeblaat.
@blogdog. Helemaal mee eens. Zie ook mijn artikel:
http://www.frankwatching.com/archive/2009/11/11/sociale-netwerken-zijn-de-nieuwe-filters/
Ik vind het een spijtige evolutie, ik gruwel er van maar ik ben wel realistische genoeg om te beseffen dat ik het niet kan tegenhouden.
Ook in België is er iets ernstig mis met de media in het algemeen.
Beschuldigen van een misdrijf worden steevast als dader gemarkeerd in kranten, nog voor er een proces is geweest. Beschuldigen en slachtoffers hun anonimiteit worden al na één dag in de media ‘gesmeten’.
Deelnemers aan een TV programma worden ‘gescreend’ tot in de kleuterklas, waar anonieme (dat zijn ze meestal ja) ‘getuigen’ vertellen hoe een klootzak mister x wel was toen die 4 jaar oud was.
Mensen, nog stijf van een trauma, krijgen na een ramp e.d. direct een microfoon onder de neus, waarbij ze hun mening MOETEN zeggen, dit terwijl vanuit psychologisch standpunt het soms beter is die mensen even op rust te laten komen.
En dat gebeurd allemaal ongecontroleerd, ongenuanceerd en dikwijls compleet fout.
Maar het leesvee vindt dit prettig hoor, die doen gewoon dapper mee.
Kijk maar eens naar de lezersreacties op een gemiddelde krantensites, ga eens kijken op Twitter of Facebook: het lijkt wel of de middeleeuwse publieke terechtstellingen terug van weggeweest zijn.
Ik walg ervan, maar ik berust er ook in, beseffende dat het nu eenmaal die kant opgaat.
Ik denk zelfs dat het in de toekomst er nog veel ‘harder’ aan toe zal gaan. Dit is gewoon nog maar het begin.
Hugo Borst heeft helemaal gelijk. wat we nu allemaal , ook in deze reacties, dat iedereen zijn emotiebrevet wil halen.
wel, ik zal u zeggen: het is interesseert me allemaal niets. Ik ken niemand die bij het ongeluk betrokken was, het is erg, maar ik heb er in totaal erg weinig aan gedacht. Ik ga er ook niet om rouwen.
Ben ik niet betrokken? nee hoor.
mensen noemen hun sensatiezucht betrokkenheid. of hun kritiek op de media (makkelijk vijand kiezen, telegraaf en dan jezelf goed voelen)
zo nu over tot de orde van de dag. er meot gewerkt worden. al dat geneuzel, alsof we nu allemaal in een grafstemming moeten zijn vanwege die doden.
GEHUICHEL IS HET.
Dagelijks overlijden er meer mensen aan honger, verkeersongelukken. Nog nooit iemand die die betreffende personen niet kende, daarvoor een grafstemming gezien hoor.
renzo, ik wil je attenderen op een site waar je toonzetting wellicht wat beter tot je recht komt: geenstijl.nl
@blogdog ondanks de toonzetting van renzo heeft ie wel soort van gelijk…ik begrijp wat hij bedoelt. Ik vind het zeker erg, zo’n ramp al die, en zoals er meer zijn, maar het is wel wat hij zegt: mensen plakken al snel het label van “betrokken” of “meelevend” op zichzelf, terwijl dat alleen hun eigen ego streelt. Das overigens niet alleen bij rampen, maar ook bij andere dingen. Ego’s moeten gestreeld worden, en gelukkig zal er ook altijd een groep blijven die dat zien of dat zelf niet hebben. Als ik in mijn eentje even stilsta bij dat soort rampen en even denk aan de slachtoffers en hun familie, dan is dat mij liever dan dat ik dat overal op Twitter, een weblog of desnoods in een interview vertel. Dat niemand het weet, wil niet zeggen dat het niet meetelt dat je aan iemand denkt. Dat iedereen het weet wil niet zeggen dat je meer gemeend betrokken bent of meelevender aan iemand denkt. Vandaar: het emotiebrevet.
Er gaat zeker een zuivere werking uit van sociale netwerken (verwar dat nou eens niet met de media die verspreid worden), maar je moet dat wel leren herkennen en de juiste dingen eruit leren halen. Niet iedere mening is even waardevol om verder te komen.
En verder: ach, waanzin zit em in meer dingen…denk iPad, denk economische crisis, media maken alles groter en zorgen vaak voor een enorm rimpeleffect, niet altijd positief.
Blogdog wenst niet inhoudelijk op mijn reactie in te gaan, een fsscinerend fenomeen,.
Ja de toon. pfff. zwaktebod. Dan heb je iemand in de hoek gezet en hoef je niet meer in te gaan op wat ie zegt.
He nog veel plezier op geen stijl, blogdog! ik kijk er zelden op , maar jij….?!
en om nog even mijn emotiebrevet te halen, want o ja dat was ik vergeten, en dan mag je eigenlijk niet meediscussieren en wordt je naar andere sites verwezen. Nou, ik vind het erg. Ik heb alleen geen zin om te rouwen. Rouwen doe ik om mensen die ik ken. als ik ga rouwen om de hele wereld zou ik huichelen.
Ja de toon zal wel weer verkeerd zijn. mooi zo.
want wie bepaalt dat eigenlijk dat een toon verkeerd is? als me dat eens verteld kon worden, welke toon goed is of fout…
o ja, ik weet het al er is maar een toon die goed is: die van meeleven en laten blijken hoe goed je bent door of de media te bekritiseren of je mee te rouwen om iemand die je niet kent.
de familie heeft recht op rouw, ik en jullie niet. Ik wil niet eens rouwen. het zou onecht zijn.
@annelies, ik ben het helemaal niet oneens met met hetgeen je beargumenteert. Ik vind zelfs dat de manier waarop dit nieuws geconsumeerd wordt meer lijkt op entertainment dan op iets anders. Maar er zijn genoeg mensen -waaronder ikzelf- die zich daar helemaal niet in (willen) laten meeslepen.
Dat gezegd hebbende: er valt weinig in te gaan op @renzo want hij heeft het alleen maar over hoe weinig het hem interesseert, en dat kan ik toch nauwelijks betwisten… dat is zijn persoonlijke beleving.
Ik vind het daarom al een wat overbodige reactie, maar om alles maar huichelarij te noemen is het soort geschreeuw dat ik niet zo in de discussies op FW vind passen.
Enfin, mijn bijdrage heb ik al eerder geleverd in deze discussie.
[...] beeld bestrijden, en met redenen, maar er zit ook een (flinke) kern van waarheid in. Een artikel De waanzin van de media dat enige tijd geleden bij FrankWatching verscheen, geeft een aardig beeld van deze [...]
[...] waar we zelf in de afgelopen periode mee zijn geconfronteerd. Nog bijna elk seminar zorgt voor nieuwe inzichten. De ideale tool en aanpak zijn niet vaststaand. Ze veranderen continu met de wensen van [...]