Social collaboration is een nieuw paradigma voor samenwerking. Een paradigma dat een overwegend bureaucratisch werkende organisatie in staat stelt beter te integreren met zijn omgeving, processen te voorzien van een nieuwe soort effectiviteit, werknemers inhoudelijk afwisselender te werk te bieden en dit te laten uitvoeren volgens de nieuwe manier van werken.
Een overwegend bureaucratisch ingerichte organisatie, leunend op vaste functies, procedures en workflows, en een hierarchische besturingsstructuur, zal hier nooit goed in kunnen slagen. Het machinemodel dat ten grondslag ligt aan de bureaucratie is daar nooit voor bedoeld. Het is een erfenis uit de industriële revolutie, toen productie nog fysiek was en werkers op vaste tijdstippen, gezamenlijk moesten plaatsnemen rondom een fysieke lopende band en daar vaste werkzaamheden moesten uitvoeren, in sync met hun collega’s en de machinerie die hen daarin faciliteerde. Nauwelijks kenmerken die voor moderne kenniswerk wenselijk zijn, maar middels de bureaucratie toch aanwezig zijn.
De Intelligente Organisatie is een mengvorm die de bestaande bureaucratische manieren van werken aanvult met social collaboration. Social collaboration is samenwerken zoals mieren dat ook doen. Mieren houden continu doorlopend een optimaal voedselnet bij door hun omgeving te markeren met ferromonensporen, die weer verdampen als ze niet telkens worden versterkt. Op deze manier kunnen ze flexibel samenwerken zonder directe communicatie en zonder centrale aansturing, vergelijkbaar met zoals wij mensen bijvoorbeeld ons dagelijkse verkeer hebben ingericht.
Samenwerken via een platform
Samenwerking op deze manier verloopt via een platform, dat is de truc. Die mieren gebruiken hun habitat van feromonensporen, mensen hebben een dagelijks verkeersplatform dat ze van signalen en sporen voorzien en kenniswerkers doen het op een Web 2.0 site. Het heet stigmergie en is de basis onder ‘social’. Stigmergisch werken is zelfschalend, zelforganiserend en ontstaat bottom-up, precies het omgekeerde van de bureaucratische manier. De twee manieren vullen elkaar perfect aan. In Wikipedia heb ik stigmergie uitgebreid beschreven en in het TeamPark-boek leggen we uit hoe zo’n organisatie kan worden ingericht.
Hoe een social platform er in software-vorm uitziet, kan iedereen zich wel voorstellen, zeker als je je realiseert dat Web 2.0 een bonte collectie van dergelijke platforms is. Wikipedia, Youtube, Facebook, Twitter, Digg, Ning: het is niet moeilijk te zien hoe dat platforms zijn die ons in staat stellen samen te werken zonder directe communicatie, zonder centrale aansturing, met mensen die we niet kennen, overal op de wereld en op tijden die het ons schikt. Inmiddels zijn sommige bedrijven bezig hun eerste social collaboration stappen te zetten door het levend maken van social software suites zoals IBM Lotus Connections. Maar waarom zouden ze het daarbij laten? Waarom zou hun social collaboration alleen maar op software-platforms worden gebaseerd? Ik noemde net ook al een voorbeeld van een fysiek platform, namelijk ons dagelijkse verkeer. Met de moderne gebouwen van tegenwoordig, en met de moderne technologische infrastructuren, is het heel goed voorstelbaar dat het social platform beide werelden gaat overspannen: de softwarewereld en de ‘bakstenen’ wereld.
Informatie uitwisselen tussen virtuele en fysieke wereld
Hoe zou zoiets er kunnen zien? Ik had eigenlijk gehoopt dat we dit idee hieronder in de comments wat kunnen crowdsourcen en dat we met z’n allen nadenken over hoe het social platform zowel fysiek als virtueel geïntegreerd kan zijn. Ik schrijf dit artikel eigenlijk voor een klant van ons maar door het hier publiekelijk te doen kan iedereen ervan profiteren, in ruil hopelijk voor wat crowdsourcing toch? Laat ik alvast wat voorbeelden geven. De grote lijn van het idee moet denk ik zijn dat informatie uit de virtuele wereld zichtbaar moet zijn in de fysieke wereld én andersom. Uiteindelijk zouden fysieke handelingen zelfs moet kunnen integreren met software-handelingen, én andersom. Kruisbestuiving is het sleutelwoord. Hoe?
Printers en copiers (scanners) zijn informatieknooppunten op de grens van de fysieke en de virtuele wereld. Het zijn tegenwoordig bovendien ook allemaal volwaardige computers. Deze apparaten zouden best actief kunnen deelnemen in de activiteitstreams en sociale netwerken van de social software. We zouden online best vriendjes kunnen worden met de printer op de hoek zodat hij ons op de hoogte kan houden van de informatie die hij allemaal uitspuugt en wie hem daartoe opdracht gaf. Met de juiste filters en toestemmingen op al die informatie kan dat nuttig zijn.
Schermen op de werkvloer
Vergaderhoeken en coffeecorners zouden best voorzien kunnen worden van displays die ons tonen wat er op dat moment hot is op het social platform, wie er op dat moment ook (fysiek) aanwezig zijn elders in het gebouw, wat hun presence-toestand is of wat er op dat moment aan problemen nog openstaat. Dezelfde schermen kunnen net zo makkelijk worden gebruikt om de ideeën die opborrelen tijdens de koffie alvast een eerste uitwerking te geven en op het sociale platform te plaatsen.
Wat is er lolliger dan de interne twitterstreams ook in de kantine op kleine lichtkrantjes te tonen? Niet alles hoeft direct nut te hebben. Of op monitoren in de hal, bij binnenkomst, niet alleen de geplande vergaderingen en nieuws te laten zien, maar presence-informatie, activiteiten, top-content enzovoort?
Uiteindelijk zou het hele gebouw integraal onderdeel kunnen gaan uitmaken van het social platform door op geschikte plekken interactieve widgets plaatsen. Andersom zou op het software platform informatie zichtbaar kunnen zijn van fysieke activiteiten.
Ik ga dit voor onze klanten verder uitwerken, maar ben ondertussen nieuwsgierig wat jullie ideeën zijn! Hoe een sociaal platform in het algemeen er uit ziet, hebben we hier beschreven.
Sander Tamaëla 
Dylan 
Tim de Vrind 
Melis danny 
Agnieszka Biela 
De rol van het kantoorgebouw is enorm aan het veranderen. Ik zou er zelf niet van staan te kijken als het kantoorgebouw over 10 jaar niet meer als zodanig bestaat, maar plaats heeft gemaakt voor gebouwen waar mensen elkaar ontmoeten. Misschien zijn dat medewerkers van eenzelfde bedrijf, maar ook dat hoeft volgens mij niet. Want uit dwarsverbanden ontstaan allerlei nieuwe samenwerkingsvormen. Kijk naar de opkomst van meetingpoints als S2M, Igluu.
Met goede ontmoetingsfaciliteiten en hoogwaardige technologie zullen werkgevers zich steeds meer kunnen en moeten profileren. Kijk maar naar het recente onderzoek van Johnson Controls en Haworth over de wensen van jongeren over hun werkplek. http://duurzaamkantoor.blogspot.com/2010/05/duurzaamheid-belangrijk-voor-jongere.html
Wij hebben bij TNO in Groningen al een tijdje een Twitterwall actief, alsmede oa een virtueel raam (videowall) naar Delft. We doen veel onderzoek naar Het Nieuwe Werken en ook Natural User Interfaces, die op verschillende manieren in gebouwen gebruikt kunnen worden: multi-touch en andere interactieve technologieen (www.tno.nl/nui). Zo ook Novay overigens http://hetnieuwewerkenblog.nl/co-creatie-multitouch/ en een paar andere partijen met leuke concepten.
bij seats2meet.com werken we met twitterfountains, mobile apps om te laten zien wie er met wat voor soort competenties ‘in the house’ is en nog veel meer. Fysieke en virtualiteit lopen er door elkaar heen…
Aardige gedachte. Let wel dat we ons niet beperken tot wat er online gezegd wordt op de sociale netwerken. Volgens mij gaat het om de sociale interactie. Bij de ANWB zijn we Yammer gestart vanuit een spontane actie. Wat je merkt is de populariteit van dit medium. Mensen die van elkaars bestaan niet afwisten of die elkaar aanvullende informatie bieden is kruisbestuiving to THE max.
Ik ben bang voor een information overloaden dat we overal schermen met informatie gaan ophangen. Ik ben groot aanhanger van het semantic web waar je persoonlijke locationbased en lifecycle based relevantie biedt. Er moet dus een filter komen op informatie. En eens, niet alles hoeft zinvol te zijn, het mag best leuk zijn. De funfactor is een goeie verbinder.
Leuk stuk! Dank Patrick.
Interessant om te lezen. Wij zijn ook bezig om na te denken over hoe (interne) sociale netwerken geïntegreerd kunnen worden met de fysieke praktijk. Onder andere de schermen bij het koffie-automaat spreekt ons aan. Tijdens de koffie wordt er van alles besproken. Dit lijkt misschien niet altijd even zinvol, maar veel kennis komt daar tot stand en wordt daar uitgewisseld. Als je ideeën die je daar opdoet direct in de groep kan gooien, wel zo leuk! Daarnaast kan je daar natuurlijk mensen attent maken op interessante onderwerpen en wie weet hebben ze het daarover bij het koffieautomaat. Een idee dat opkwam is om een soort pasje/inlog te geven voor die schermen, waarbij het gepersonaliseerd kan worden. Want niet alle informatie is voor iedereen relevant. Opbouw van dynamische profielen speelt hierin een rol (niet alleen dat wat je zegt te doen is van belang, maar ook dat wat je daadwerkelijk doet. Op basis van tags kan je een dynamisch profiel opbouwen en kan je dus een profiel kleur geven).
Het printer-idee is nieuw voor mij. Ga ik eens over nadenken hoe dat verder invulling kan krijgen. Misschien is een knop op de printer met ‘plaats dit op….’ al voldoende. Of bij het printen vragen naar de motivatie om het te printen: waarom is het voor die persoon van belang, wat wil hij/zij met de informatie, voor welke klant wordt het gebruikt, enz.
Het nieuwe werken neemt een vlucht en daar is fysieke aanwezigheid versus online aanwezigheid een belangrijk punt. Ik ben benieuwd naar de uitkomsten van dit kleine stukje crowdsourcing en of je klant er wat mee kan!
“Een idee dat opkwam is om een soort pasje/inlog te geven voor die schermen, waarbij het gepersonaliseerd kan worden.”
Inderdaad. Nog cooler is als het beeldscherm weet wie er in de buurt staan via een onderhuids geimplanteerde RFDI *kuch* Of een ander soort near-field communicatie (bluetooth op de smartphone?)
Filters zijn handig tegen de information-overload maar onhandig als het gaat om kennisdeling en kruisbestuiving. Filters genereren namelijk ook inteelt (een nauwere blik).
Het printeridee hebben we ook al uitvoerig besproken met ‘s werelds grootste fabrikant van dat soort shit. Komt helemaal goed, ze hadden er zelf ook al ideeen over, maar ons idee om ze actief te laten deelnemen in sociale netwerken triggerde bij hun meteen een project.
@Patrick Leuk om te horen dat ‘s werelds grootste printerfabrikant enthousiast is ;-) Ik ben benieuwd wanneer ik het terug gaan zien in organisaties.
“Filters zijn handig tegen de information-overload maar onhandig als het gaat om kennisdeling en kruisbestuiving. Filters genereren namelijk ook inteelt (een nauwere blik).”
Volgens mij ligt het eraan hoe nauw je de filter instelt. Natuurlijk kan je ook willekeurig informatie laten zien, naast de informatie die voor die persoon op basis van zijn/haar profiel relevant is.
Inderdaad. Een filter zou altijd wat ongefilterde informatie moeten doorlaten.
Hetzelfde zouden zoekmachines moeten doen. Het algoritme van Google is bijvoorbeeld heel erg sturend op de kennisontwikkeling en deling van zowat de halve wereld. Het algoritme zal ook een voorkeur hebben voor vaak geraadpleegde of nageprate informatie, en dat is niet goed voor de kwaliteit.
@patrick Mee eens! Dat mechanisme gaat ervan uit dat een computer op basis van algoritmes kan beslissen wat voor ons het meest interessant en relevant is, toch werkt dat niet altijd zo…