Eind dit jaar moeten we allemaal aan de Webrichtlijnen voldoen. Alle websites van alle gemeenten, allemaal aangepast aan de (nu nog) 125 regels voor toegankelijkheid. Het moet, en er zijn genoeg redenen om het ook te willen. Maar er zijn even veel redenen om de Webrichtlijnen links te laten liggen.
Wij hebben de afgelopen weken de communicatieafdelingen van 50 gemeenten benaderd met de vraag hoe ver ze zijn met de implementatie van de Webrichtlijnen. Of waarom ze er niet aan begonnen zijn. Bijna alle gemeenten zijn ‘ermee bezig’. 3 (kleinere) niet, die leggen hun prioriteiten ergens anders. Zonder ironie: dat kan. En er zijn er ook maar 3 die planmatig toewerken naar de deadline van eind dit jaar.
En de rest? De rest wil wel, maar ziet ook bezwaren, problemen en andere redenen om nog niet voluit te gaan voor de Webrichtlijnen (WR). De 9 meest voorkomende redenen:
1. De Webrichtlijnen zijn te moeilijk
De Webrichtlijnen zijn geschreven voor webdevelopers. En ‘normale’ mensen (webredacteuren bijvoorbeeld) snappen er vaak niks van. Toch is het niet onmogelijk de Webrichtlijnen te snappen. Er zijn genoeg mensen in staat en bereid om je uit te leggen wat ze betekenen, en welke acties je kunt ondernemen. Bovendien zal de tweede versie van de Webrichtlijnen (die dit najaar wordt verwacht) wat dit betreft beter zijn.
2. Er is niemand binnen de organisatie verantwoordelijk
Wie voert binnen jouw organisatie de regie over de toegankelijkheid van de website? Ligt dat bij de webmaster, de hoofdredacteur, de ICT-afdeling? De verantwoordelijkheid voor dit aspect van online communicatie is vaak niet expliciet belegd, en de hoofdredactie (communicatie) en ICT trekken het vaak niet naar zich toe.
3. Weer een verplichting uit Den Haag
De Webrichtlijnen worden ervaren als opgelegd van bovenaf. ‘We moeten weer wat’ en ‘We zijn al druk genoeg’. Dit is een imagoprobleem. De Webrichtlijnen helpen je juist om de kwaliteit van je webcommunicatie te vergroten en te borgen.
4. Niemand klaagt
Burgers klagen wel, maar niet over toegankelijkheid van de website. En ze beginnen al helemaal nooit over de Webrichtlijnen. Sterker nog: als een gemeentelijke functionaris een mailtje krijgt van iemand die opmerkt dat de site niet aan de webrichtlijnen voldoet, dan weet hij zeker dat het geen burger is maar een verkoper. Aan de andere kant: er komen wel regelmatig klachten binnen over onvindbare pagina’s. (En daar houden de Webrichtlijnen zich ook echt mee bezig.)
5. Niet relevant voor webredactie
‘Die webrichtlijnen zijn technisch, dus dat besteden we uit aan onze cms-leverancier.’ Die cms-leverancier zegt zelf trouwens ook vaak: wij lossen het voor je op. Er is een cms-leverancier die wel een cursus Webrichtlijnen aanbiedt, maar expliciet vermeldt dat het aandeel van redacteuren te verwaarlozen is. Zie ook reden 6.
6. Eerst een nieuw cms
‘Wij gaan onze website verbeteren, en gaan over naar een nieuws cms.’ Of: ‘We wachten op een nieuwe versie. Ondertussen heeft het geen zin je met die webrichtlijnen bezig te houden.’
Maar 60% van de Webrichtlijnen speelt juist een rol in het dagelijkse beheer van je website door de webredactie. En die 60% is natuurlijk een uitstekend begin. Sterker nog: mis je de redactionele Webrichtlijnen nu, dan mis je ze straks met je nieuwe cms ook.
7. Onvoldoende capaciteit
Webteams bestaan vaak uit te weinig mensen, die hun handen vol hebben aan het dagelijks beheer. Om de slag te maken naar een optimaal toegankelijke website, zul je een extra inspanning moeten doen. En daar is lang niet altijd capaciteit voor.
De beste investering is in kennis: zorg dat redacteuren en andere betrokkenen weten wat de WR inhouden, dan nemen ze die ‘vanzelf’ mee in hun werkzaamheden. Er zijn genoeg trainingen om die kennis op te vijzelen.
8. Webrichtlijnen hebben ongelijk
Sommige webrichtlijnen moet je negeren, omdat ze in strijd zijn met andere belangen. Veel gemeenten werken bijvoorbeeld met i-frames om een centraal beheerde diensten- en productencatalogus aan te bieden. Maar i–frames mogen niet. Moet je dan die catalogus maar uit je site gooien?
Nee, natuurlijk niet. Als je je bij de ontwikkeling van een nieuwe catalogus of een nieuw e-loket maar wel even achter je oren krabt.
9. Te weinig kennis bij redacteuren
Veel gemeenten werken met decentrale redacteuren binnen de vakafdelingen voor wie webredactie niet de belangrijkste taak is. Hun kennis over de webrichtlijnen (en andere specifieke webkennis) is nou eenmaal beperkt en moeilijk op peil te brengen, laat staan te houden. Webredacties bestaan soms uit tientallen redacteuren! Laat die maar eens allemaal dezelfde tone-of-voice hanteren, dezelfde structuur gebruiken en volgens dezelfde richtlijnen werken.
Zie reden 7. Er zijn genoeg cursussen en trainingen. Ferry den Dopper geeft in zijn artikel ook goede tips voor het delen van die kennis binnen je organisatie. Dan hoef je ook niks meer te laten wijsmaken.
Zet een stap
Het is best begrijpelijk dat sommige organisaties nog niet vol voor de webrichtlijnen gaan. Maar de belangrijkste slag kun je als gemeente best alvast maken: zorgen dat je redactioneel en beheersmatig up-to-date bent.
Mogelijkheden genoeg. Een eerste stap is wellicht een cursus of training om je kennis en vaardigheden op te schroeven. Het ICTU biedt bijvoorbeeld gratis trainingen aan voor redacteuren en projectleiders van gemeenten, maar ook bij diverse internetbureaus zijn goede cursussen, vaak op maat, te vinden.
De tweede stap is om die kennis in de praktijk te brengen en de content van je site daadwerkelijk te optimaliseren. Huur daarvoor desnoods ‘handjes’ in, dat wil zeggen: webredacteuren met expertise op dit gebied. Ik zeg je: binnen twee maanden ben je redactioneel op orde. En de webrichtlijnen waaraan je dan nog niet voldoet? Die vormen dankzij al je werk dan een overzichtelijke klusje voor de ICT-afdeling of je cms-leverancier.
Petshop 
Wouter 
Samuel Driessen 
Wim Leegwater 
michel van der bij 
Jeroen,
Bij puntje 1 “De Webrichtlijnen zijn te moeilijk” schrijf je eigenlijk dat ze er maar een expert moeten bijhalen om de tekst te interpreteren.
Daar ben ik het dus niet mee eens.
Die expert is niet altijd in de buurt en als een “schriftgeleerde” het al moet gaan uitleggen, dan schiet het zijn doel voorbij.
Hopelijk is 2de versie niet gewoon beter, maar is hij écht bruikbaar voor zijn doelpubliek zonder tussenkomst van een expert.
Hallo Edwin,
Je hoeft er echt geen expert bij te halen, maar de Webrichtlijnen vergen nou eenmaal wel wat ‘studie’. Dat schrikt veel mensen al af, en mijn punt is dat dat niet terecht is. Ik ben het wel met je eens: de gebruikersvriendelijkheid van de wr moet groter.
Jeroen,
Ik ken die richtlijnen en een gewoon mens begrijpt niet wat er staat. Je hebt echt wel een expert nodig om ze te vertalen.
Toch kan je richtlijnen over toegankelijkheid en usability brengen op een manier die veel gemakkelijker te verwerken is door een breder publiek.
Kijk maar eens hoe de Amerikaanse overheid dit heeft aangepakt:
http://usability.gov/guidelines/index.html
Mooi voorbeeld, Edwin!
Vaak is er nog een reden om niet aan dergelijke richtlijnen te hoeven voldoen: het niet opvolgen van van de richtlijnen heeft doorgaans geen bestuurlijke consequenties. Iedere gemeente kan/mag hier dus redelijk vrijblijvend mee om gaan. Dat geldt uiteraard niet voor iedere bepaling of aanwijzing uit Den-Haag, maar het doet voorlopig nergens pijn als de webrichtlijnen niet worden opgevolgd.
Jeroen,
De Britse overheid heeft recent ook richtlijnen opgesteld. Ik heb ze zelf nog niet kunnen doornemen, maar usability collega’s zijn er wel over te spreken.
Beste Jeroen,
ik heb misschien nog een reden waarom een gemeente zou kunnen besluiten om de webrichtlijnen links te laten liggen.
Ik werk o.a. voor Gemeente Dordrecht en ben verantwoordelijk voor het monitoren van de accessibility van de website. Dordrecht voert al sinds 2003 het Drempelvrij waarmerk op niveau 1.
Maar nu zitten wij met het volgende dilemma. In de communicatie met onze burgers zijn de social media niet meer weg te denken. Willen wij dit zichtbaar maken op onze website, dan komen wij vaak in conflict met toegankelijkheidsrichtlijnen. Het is technisch heel makkelijk om een youtube-video of een twitter-widget in een site op te nemen, maar wanneer je probeert dit op een toegankelijke manier te doen, dan wordt het ineens een behoorlijke klus en wordt de drempel om gebruik te maken van deze middelen heel hoog.
Wij zijn daarom erg benieuwd naar de visie van de makers van de webrichtlijnen over dit aspect.
Enig idee of er een CMS is die voldoet aan alle webrichtlijnen? Dan zou ik v.w.b. punt 6 ‘Eerst een nieuw cms’ hier al rekening mee houden.
@Patrizia Inderdaad , dit is ook een goede. Web 2.0 en Webrichtlijnen, het KAN wel (een beetje), maar makkelijk is het niet. (Zie bijvoorbeeld: Kan Web 2.0 conform de Webrichtlijnen?) De keuze om dan maar eventjes niet aan de WR te voldoen, lijkt best heel begrijpelijk.
@Ruben Er zijn veel cms’en die in principe aan de WR voldoen…in de praktijk valt het tegen, om allerlei redenen. Kent iemand anders (uit ervaring) een cms dat echt een garantie is? En Ruben, welk cms gebruiken jullie nu?
@Jeroen: Bedankt voor het artikel. Hieruit begrijp ik dat je webrichtlijnen-complient widgets zelf zou moeten (laten) ontwikkelen: een heel andere kostenplaatje dan de gratis goodies van twitter (bijvoorbeeld). Ik ben in ieder geval erg blij dat de discussie enigszins al op gang is. Maar moeilijk blijft het.
@Ruben: een CMS dat voldoet aan de webrichtlijnen is niet voldoende. Een simpel voorbeeld: het CMS kan je dwingen om bij elke afbeelding een Alt-tekst in te voeren, maar als de webredacteur ‘plaatje 1′ invult ipv ‘mevrouw Janssen ontvangt een lintje van de burgemeester’ dan ben je er nog niet. Kortom je hebt altijd te maken met een menselijke factor en je zult altijd goede afspraken moeten maken met je webredactie.
@Jeroen. Je schrijft bij punt 3 “De Webrichtlijnen helpen je juist om de kwaliteit van je webcommunicatie te vergroten en te borgen”. Ben ik het niet mee eens. Volgens mij haal je technische toegankelijkheid en gebruikersvriendelijkheid door elkaar. Als je een website hebt die helemaal aan de webrichtlijnen voldoet, wil dat nog niet zeggen dat deze gebruikersvriendelijk is.
Bij punt 4 schrijf je “er komen wel regelmatig klachten binnen over onvindbare pagina’s. (En daar houden de Webrichtlijnen zich ook echt mee bezig.)”. Dat er regelmatig klachten binnenkomen over onvindbare pagina’s onderschrijf ik, maar dat de webrichtlijnen zich ook hiermee bezig houden betwijfel ik. Dat wat over vindbaarheid staat geschreven is wel heel erg summer vind ik.
Kortom: neem de gebruiker en in het verlengde daarvan de gebruikersvriendelijkheid van een website als uitgangspunt en pas waar mogelijk je website aan aan de webrichtlijnen en niet andersom.
@jack de vries: het klopt dat WR en gebruikersvriendelijkheid geen synoniemen zijn. Maar toch geven de basisregels van de WR je goede hnadvatten om die gebruikersvriendelijkheid van je te site te vergroten: door te letten op een consistentie navigatie, op het feit dat je je bezoekers altijd meerdere alternatieven aanbiedt, op de begrijpelijkheid van je teksten et cetera. Je kunt de WR goed als middel gebruiken om je gebruikersviendelijkheid te vergroten, als kwaliteitsmodel.
De gebruiker en gebruikersvriendelijkheid als uitgangspunt nemen is natuurlijk het beste; misschien vormen de WR wel juist de uitkomst van dat proces.
@Jeroen. Net de huidige versie van de webrichtlijnen betwijfel ik jouw laatste opmerking. Wat ik van de tweede versie heb gelezen hoop ik dat dat idd. het geval zal zijn. Wellicht dat de ‘vuistregels voor gebruikersvriendelijk websites (http://www.dialogicusability.nl) en de nieuwe webrichtlijnen geintegreerd kunnen worden? Nog mooier zou het zijn als ook de Overheidsmonitor en het programma begrijpelijke formulieren (http://www.begrijpelijkeformulieren.nl/) dan meegenomen worden.
Een CMS heeft niets te maken met het behalen van de webrichtlijnen.
De belangrijkste reden dat er niet voldaan wordt aan de webrichtlijnen is dat er geen repercussie volgt, als een gemeente (of andere overheidsinstelling) de webrichtlijnen niet heeft gehaald. De oorspronkelijke datum van 1 oktober is al met drie maanden verlengd, maar dit betekent niet dat er acties volgen.
Bottom line: als je bij het begin van een webproject rekening houdt met de webrichtlijnen, heeft dit weinig tot geen extra meerkosten te tot resultaat
In de reacties wordt een aantal opmerkingen gemaakt over bestuurlijke maatregelen indien gemeenten niet voldoen aan de webrichtlijnen. Voldoen aan de webrichtlijnen zou je niet moeten zien als een verplichting waar je aan MOET voldoen. De webrichtlijnen zijn een kans om overheidsinformatie voor iedereen toegankelijk te maken. Als gemeente zou je daar dus vrijwillig aan WILLEN voldoen.
Ik denk dat redenen 2 (er is niemand verantwoordelijk) en 3 (weer een richtlijn uit Den Haag) in dit geval samen hangen. Je hebt in de organisatie iemand nodig die het verhaal kan vertellen en inspirator kan zijn. Zodat de webrichtlijnen niet worden gezien als vervelend doel op zich, maar als een middel om overheidsinformatie toegankelijk te maken voor iedereen. Ik ben erg benieuwd naar de nieuwe versie van de webrichtlijnen en hoop dat die voor nog meer organisaties toepasbaar zal zijn!
@Renate Dank voor je reactie, bespaart mij het schrijfwerk :-) Mijn ervaring is ook dat als je toegankelijk WIL zijn, je vanzelf de Webrichtlijnen als uitgangspunt gaat nemen in je werk. Het maakt dan niet uit of je een nieuwe site bouwt of je huidige onderhoudt.
Voor wie meer heeft met het ‘moeten’ van toegankelijkheid, die verwijzen we dan wel naar Europese wetgeving!
Volgens mij is de aanpak ook niet de beste. Ineens een organisatie 125 regels opleggen…dat wordt moeilijk.
Het was misschien beter om elke maand 10 nieuwe regels te laten toepassen en te beginnen met de belangrijkste.
@Edwin De webrichtlijnen zijn er niet ‘ineens’ gekomen. Ik verwijs voor de geschiedenis graag naar het artikel ‘De kroniek van de webrichtlijnen’ van Raph de Rooij op Naarvoren.nl: http://naarvoren.nl/artikel/webrichtlijnen/
Renata,
Dat zijn inderdaad goede verzachtende omstandigheden. :)
@Edwin: De webrichtlijnen zijn normatief. Usability.gov presenteert een aantal niet-normatieve best practices. Ze zijn niet vergeliijkbaar. De WCAG van het W3C en Section 508 zijn vergelijkbaar met de Webrichtlijnen. WCAG wordt voor de meeste landen als basis gebruikt; Nederland is daarin geen uitzondering.
Stephen,
Iets meer dan de helft van de Webrichtlijnen zijn ook niet normatief.
Een aantal Webrichtlijnen worden ook behandeld in de Researched Based Guidelines van usability.gov
Ik volg je wel dat het andere dingen zijn, maar 100% waar is dat ook niet. De Webrichtlijnen zijn wel meer technisch, s
Het gaat hem ook om de presentatie, hoe je het brengt. Ook de technische richtlijnen moeten ‘verkocht’ worden aan niet-techneuten. Een aanpak zoals usability.gov
Stephen,
Iets meer dan de helft van de Webrichtlijnen zijn ook niet normatief.
Een aantal Webrichtlijnen worden ook behandeld in de Researched Based Guidelines van usability.gov
Ik volg je wel dat het andere dingen zijn, maar 100% waar is dat ook niet. De Webrichtlijnen zijn wel meer technisch, dan die van usability.gov
Het gaat hem ook om de presentatie, hoe je het brengt. Ook de technische richtlijnen moeten ‘verkocht’ worden aan niet-techneuten.
Overigens ben ik het er absoluut mee eens dat de webrichtlijnen veel beter ‘verkocht’ moeten worden aan niet-technici. Michelle Thonen schreef hierover vorig jaar een interessante afstudeerscriptie bij TamTam: http://tinyurl.com/2v238sz.
Renata,
Het linkje werkt niet. Heb je een andere URL?
Bij deze de volledige url:
http://www.den-dopper.com/2009/07/02/de-heilige-graal-van-de-webrichtlijnen/
@Steven. Jij zegt dat de webrichtlijnen normatief zijn.
@Edwin. Jij zegt dat meer dan de helft van de webrichtlijnen niet normatief zijn.
Wie heeft er nu gelijk?
1,5 miljoen Nederlanders zijn functioneel analfabeet
8 % van de mannen zijn kleurenblind
& 2% is dyslectisch.
de rest van je bezoekers hebben een hekel aan het lezen van grote lappen tekst op een website
Dat zijn allemaal klanten die je nu niet bereikt.
Resultaat:
Minder verkoop
of te hoge druk op je service center
van bovenaf opgelegde regels voelen meestal niet prettig… maar als je denkt vanuit je klant kom je ook al een heel eind.
@Patrizia Schiozzi Is dit iets voor de Gemeente Dordrecht? http://www.springsgov.com (rechts boven het midden)
J. De Vries,
Slechts 47 van de 125 richtlijnen kunnen automatisch getoetst worden met een tool.
http://www.webrichtlijnen.nl/toetsen/
Dingen zoals “Laat bezoekers niet raden: geef informatie over hoe ze een gemaakte fout kunnen herstellen. Houd rekening met veelgemaakte fouten.” zijn niet te normeren met een tool.
Maar deze kunnen uiteraard wel kwalitatief beoordeeld worden door mensen.
De Research Based Guidelines van usability.gov bevatten meer kwalitatieve richtlijnen dan de Webrichtlijnen.
Kan je hier met verder?
Michael,
Regels over toegankelijkheid zijn er niet alleen voor mensen met een beperking.
Veel van die regels zijn immers ook héél goed voor mensen zonder beperkingen. Bv. een zinvolle ankertekst gebruiken bij een linkje is voor iedereen goed (zelfs voor zoekmachines :p).
Dat mensen geen grote lappen tekst willen lezen is een misvatting.
Het hangt er immers vanaf over wat de tekst gaat, de context (webshop vs informatieve website), de structuur van de tekst (gebruik van bullets, foto’s, andere hulpmiddelen…), de locatie en het tijdstip waar de tekst wordt gelezen (op kantoor of thuis?), etc…
Als ik morgen een lang artikel op mijn blog plaats over virtuele medewerkers en avatars en ik pak dat een beetje goed aan, dan lees jij dat gewoon uit.
Het grote probleem bij de Webrichtlijnen is dat ze, behalve op het gebied van toegankelijkheid voor slechtzienden, dyslexicie en andere visueel gehandicapten, bijna niet uitgaan van het belang van de bezoeker van de site. Dat is een verwijt dat al jarenlang wordt gemaakt. Het zijn vooral technisch gedreven richtlijnen, die zeer veel tijd kosten – inderdaad met beperkte internetteams. De ICTU kent die klachten maar doet er vooralsnog erg weinig mee. Het is te makkelijk om te stellen dat je maar wat ‘handjes’ moet inhuren om eea te realiseren. Inhuren door gemeenten in deze tijd…
@Edwin,
je hebt gelijk, maar mijn bedoeling was niet om de nuance aan te brengen voor wel geval het ene wel werkt en het andere niet.
Gemeente -websites moeten toegankelijk zijn voor een brede groep. Het gros van de teksten aldaar zijn voor de meeste mensen te lang.. Het web is een lean forward experience… rustig een lange tekst lezen valt daar meestal niet onder. Je wilt klikken, de info onder ogen krijgen, handelen… lange teksten zet maar in een PDF dan print ik em wel uit.
Maar mocht je een lang artikel plaatsen over avatars dan hoor ik het graag ;-)
@Edwin. Bedankt voor je reactie. Deze tool ken ik uiteraard en http://www.fryslan.nl scoort daarin goed (44 punten gemiddeld en de beginpagina 47). De overige punten zijn idd. ook volgens mij niet te normeren. En dan kom ik weer op mijn punt gebruikersvriendelijkheid. Dat is ook niet te normeren heb ik begrepen en wordt daarom niet meegenomen in de webrichtlijnen. Dat lijkt mij dus een gemiste kans.
J. de Vries,
Een beetje off topic, maar usability kan je wel normeren hoor.
Hier kan je meer over dit onderwerp vinden:
Usability Doelen
@Edwin. Die ken ik nog niet. Bedankt
@Han:
Hoe kom je erbij dat de webrichtlijnen niet uitgaan van het belang van de ‘gewone’ bezoeker van de site? Het tegenovergestelde is juist het geval: verreweg de meeste richtlijnen maken de site bruikbaarder voor élke bezoeker. Het is waar dat sommige richtlijnen nogal technisch zijn, maar de techniek staat hier juist ten dienste van de gebruikerservaring.
Mijn eigen ervaring (als ontwerper en bouwer van sites) is dat de meeste webrichtlijnen geen extra tijd kosten, zeker niet als er vanaf het begin rekening mee is gehouden. Maar als er gekozen is voor een CMS dat geen code kan genereren volgens de ‘best practices’ (inhoud, opmaak en gedrag gescheiden houden, bijvoorbeeld), dan wordt het inderdaad lastig. In deze gevallen kan men alleen beter gaan klagen bij de CMS-bouwer dan bij de ICTU.
@Maaike: precies!
Gister cursus gegeven om websites te toetsen op de webrichtlijnen, eerder al cursus gegeven voor ontwikkelaars. Grootste verschil zit hem toch in de technische kennis. Ondanks dat de toetsers in zekere zin een technische achtergrond hebben, zijn er veel begrippen in de huidige versie van de webrichtlijnen die hun niets zeggen.
De ontwikkelaars daarentegen konden prima aan de slag met de richtlijnen.
Het grootste “probleem” vind ik nog dat de richtlijnen zo voor interpretatie vatbaar zijn. Veel richtlijnen vragen menselijk inzicht of kunnen op verschillende manieren ingevuld worden, waardoor het lastig is om éénduidig te toetsen.
@J. de Vries: de Webrichtlijnen zijn normatief. Websites worden door de toetsinstanties getoetst aan de hand van het Normdocument Webrichtlijnen, te downloaden bij Drempelvrij.nl. Hoeveel van deze richtljnen via een webapplicatie kunnen worden getoetst is niet relevant.
Op http://www.dialogicusability.nl staat onderstaande tekst. Wie weet of en zo ja hoe hier in het kader van de vernieuwing de webrichtlijnen iets mee gedaan wordt?
“Op landelijk niveau begint langzamerhand het besef door te dringen dat de gebruiksonvriendelijkheid van overheidswebsites een serieus probleem is. Twee belangrijke ijzers in het vuur waren tot nu toe de Webrichtlijnen en de Overheid.nl Monitor. Het grootste nadeel van beide instrumenten is dat ze sterk vanuit de techniek redeneren. De huidige Webrichtlijnen bijvoorbeeld, richten zich voornamelijk op de toegankelijkheid van websites.
Gebruiksvriendelijkheid en toegankelijkheid zijn echter twee wezenlijk verschillende onderwerpen. Ze vragen ook om een geheel andere manier van invoering. Het cruciale verschil zit in het uitgangspunt. Voor toegankelijkheid is dat de techniek. Voor gebruiksvriendelijkheid is dat het feitelijk gebruik. Voor een gebruiker maakt het welbeschouwd weinig uit welke techniek er wordt toegepast, zolang zij of hij maar op een prettige manier met de website overweg kan.
De cruciale omschakeling zit in het denken vanuit de gebruiker. Met het programma Begrijpelijke Formulieren heeft het Ministerie van Binnenlandse Zaken al met dat idee geëxperimenteerd. Uitgangspunt is dat degene die het formulier invult het vertrekpunt van het ontwerp is, en niet de wijze waarop de achterliggende regeling is geformuleerd. Consequente toepassing van het principe bleek tot een halvering van het aantal invulfouten te leiden en tot veel meer tevredenheid bij de invullers. Het lag voor de hand om hetzelfde principe op overheidswebsites toe te passen.
Het ministerie heeft in het najaar van 2008 Dialogic daarom gevraagd om te onderzoeken of er
algemeen geldige principes zijn voor gebruiksvriendelijkheid en zo ja
of de bestaande set van Webrichtlijnen is uit te breiden met richtlijnen die specifiek betrekking hebben op gebruiksvriendelijkheid.
De vuistregels die op deze website worden gepresenteerd, zijn een eerste antwoord op vraag 1. Voor vraag 2 geldt dat de vuistregels voor gebruiksvriendelijkheid juist niet als een uitbreiding van de huidige set van Webrichtlijnen (voor toegankelijkheid) moeten worden gezien.”
@J. de Vries: Toegankelijkheid en gebruiksvriendelijkheid overlappen elkaar erg veel; de één sluit de ander niet uit. De uitgangspunt van toegankelijkheid is ook “het feitelijk gebruik”, net zoals bij gebruiksvriendelijkheid. De Webrichtlijnen gaan inderdaad meer over toegankelijkheid, maar een overlap is er zeker.
Soms is iets minder toegankelijkheid ook prima: op de door jou genoemde website word ik in mijn browser gelukkig niet geconfronteerd met de (wat mij betreft onbruikbare) bewegende tag cloud.
Misschien sluiten toegankelijkheid en gebruiksvriendelijkheid elkaar toch uit. :)
http://img.skitch.com/20100706-2dxw57ai2myunwjtn2xtfhkhc.jpg
Het grote probleem met richtlijnen en standaarden is dat ze vrijwel altijd achter de technische mogelijkheden aanlopen.
In het geval van toegankelijkheid betekent dat vaak dat nieuwe mogelijkheden op het gebied van gebruiksvriendelijkheid niet mogelijk zijn. worden daar de eenvoudige communicatie behoeften dan niet tekort gedaan?
Inderdaad. Sommige webrichtlijnen zijn nuttig, sommige zijn niet te meten. Anderen zijn simpelweg stom en conflicteren met de filosofie van xhtml en css.
Laat deze regels dan ook vallen?!
Tegelijkertijd maak 2 versies. Een voor content (redacties) en een voor techniek en beheerders.
Zo zal adoptie veel sneller gaan, met goed gevolg voor burgers!
Te veel ambitie lijdt alleen maar tot vertraging van dingen die in principe goed voor burgers zijn. Zie ook opensource programma van noiv…. gemiste kansen!
Het probleem is ook dat goede usability en toegankelijkheid niet in wat regeltjes te vervatten is.
Eigenlijk zijn die regeltjes niet eens zo belangrijk. Je kan een website aanmaken die 100% voldoet aan deze of gene regeltjes én toch héél ongebruiksvriendelijk is, niet afgestemd op de mensen die het moeten gebruiken, hun taken én hun omgeving.
Ik kan het niet genoeg herhalen: usability is een proces, een methodologie. En als je vertikt van dat te aanvaarden dan zullen mensen zoals ik nog eeuwig werk blijven hebben. Wat natuurlijk voor mij persoonlijk een heel goede zaak is. ;)
De webrichtlijnen zijn uiteindelijk niet meer dan een set van regels die kunnen bijdrage tot een goede gemeentelijke website. De meeste regels zijn zinnig, maar sommige niet en een aantal kosten veel geld. Want het is weldegelijk zo dat bouwen volgens de webrichtlijnen duurder is. Wil je als gemeente daarbij inspelen op nieuwe manieren van communiceren wordt het nog een lastiger verhaal.
Uiteindelijk bepaald de bezoeker wat hij of zij van een website vindt. Vandaar dat wij 2x per jaar dit onderzoeken. Dat blijft voor ons de belangrijkste graadmeter.
@Michiel
maken jullie bij dat onderzoek ook onderscheid tussen mensen met een visuele beperking, dove mensen (i.v.m. video’s of eventuele raadverslagen, mensen die geen snel internet hebben (jazeker die zijn er nog, mensen die hun mobiel gebruiken voor internet, noem maar op? Tevens ben ik benieuwd hoe het onderzoek verloopt. Is dit via jullie website, via brieven, via mensen die bijvoorbeeld aan de balie komen of wordt er een belactie gehouden? (puur uit nieuwsgierigheid :-)
@Wim
Dan zou ik op z’n minst voor Drempelvrij gaan (prioriteit 1). Dat betekent dus dat er altijd een werkend alternatief moet zijn, zodat de gebruiker niet afhankelijk is van het leuke nieuwe hippe applicatie. Vele sites gebruiken nu bijvoorbeeld Google Maps als routekaartje, maar maken deze niet toegankelijk voor toetsenbord gebruikers.
@artikel
wat me opvalt is dat vele redenen om niet aan de webrichtlijnen te voldoen te maken heeft met kennis van zaken. Dit is vooral op het gebied van webredactie.
Ik zag in de reacties ook het toetstool van webrichtlijnen.nl voorbij komen. Op de toetspagina (http://www.webrichtlijnen.nl/toetsen/) staat duidelijk dat handmatig toetsen vereist is aan de hand van het normdocument.
@Erwin: jij zegt “De oorspronkelijke datum van 1 oktober is al met drie maanden verlengd,…”
Hier moet ik even een misverstand uit de weg ruimen. In 2008 is bepaald dat alle overheidswebsites eind 2010 aan de webrichtlijnen moeten voldoen. Er is in het verleden echter op een website de datum van 31-10-2010 genoteerd in plaats van 31-12-2010. Met mooie technieken zoals rss-feeds is die foutieve datum dan ook snel verspreid. Dus, van een verlenging is geen sprake.
Ik weet nog wel een tiende reden: veel op de markt zijn de Content Management Systemen voldoen zelf helemaal niet aan de webrichtlijnen. Overigens net als diverse belangrijke spelers op het gebied van de e-overheid in Nederland. Zoals GovUnited, Dimpact, KING, ICTU, VNG die allen volgens http://www.webrichtlijnen.nl niet maximaal scoren op de 47 automatisch te meten webrichtlijnen. En voor de oplettende surfers, mijn eigen site voldoet ook niet, en dat wordt grotendeels veroorzaakt door het gebruikte CMS. Overigens ben ik ook geen promotor van de webrichtlijnen.