Hoe verder met e-health? Online toepassingen in de zorg

Kun jij online een afspraak maken met je huisarts? Of via internet een herhaalrecept aanvragen bij je apotheek? Inmiddels is er zo’n 15 jaar geïnvesteerd in e-health en is er een scala aan toepassingsmogelijkheden. Toch is de kans groot dat je beide vragen met ‘nee’ moet beantwoorden. Nu we de mogelijkheden van e-health kennen, is een ‘doorstart’ gericht op brede implementatie essentieel om ‘online’ de komende jaren een vanzelfsprekende plek te geven in de zorg. Over wat daarvoor nodig is, willen we het hebben in deze nieuwe blogserie. 

Het doel van e-health

Vanuit klantperspectief is het uitblijven van basisservices als ‘online een afspraak maken met je huisarts’ op zijn zachtst gezegd opmerkelijk. Want probeer je huisarts maar eens telefonisch te pakken te krijgen. Alweer in gesprek. Krakerige bandjes, waarop naar een collega-praktijk wordt verwezen. Kortom, een hoop gedoe dat met een online agenda makkelijk te voorkomen zou zijn.

Gelukkig staan de huisartspraktijken niet model voor de wijze waarop in de zorg de afgelopen jaren is geïnvesteerd in nieuwe online toepassingen. Er is inmiddels van alles bedacht en ontwikkeld om de kwaliteit en efficiency van de zorg met behulp van internet en ICT te verhogen. Van digitale poli’s tot internetbehandelingen. En van online communities voor ervaringsdeskundigen, tot handige mobiele ‘apps’ waarmee je het verloop van je ziekte of herstel kunt monitoren. Al dit soort toepassingen bieden patiënten en cliënten meer sturingsmogelijkheden, meer eigen regie. En het neemt zorgverleners steeds meer ‘standaard-werk’ uit handen, zodat ze tijd vrij maken voor ‘warme’ of intensieve zorg. Althans, dat is de bedoeling.

Aantal ‘werkende’ online toepassingen nog altijd gering

Toch zegt de hoeveelheid toepassingen niet alles. Want kijk je preciezer naar welke online toepassingen substantieel worden gebruikt en gewaardeerd, betaalbaar zijn en werkelijk meerwaarde bieden voor zorginstellingen, dan levert dat een veel minder florissant plaatje op.

Kennelijk is het probleem niet zozeer het ontwikkelen van nieuwe online toepassingen, maar komt het aan op een brede implementatie en, om nog eens een lelijk woord te gebruiken, opschaling. Die ‘doorstart’ is essentieel om e-health de komende jaren een vanzelfsprekende plek te geven in de zorg. Zodat het maken van online afspraken in ziekenhuizen voor alle patiënten mogelijk wordt. Zodat online behandelingen als standaardonderdeel van het behandelaanbod worden opgenomen. Zodat online communiceren met de arts een gewone optie is voor wie dat wil.

Implementatieslag is hard nodig

Alles wijst erop dat juist het maken van deze implementatieslag moeilijk is. Begrijpelijk, want het integreren van online toepassingen zet de hele organisatie op zijn kop. Het vereist een herinrichting van het primaire zorgproces en aanpassingen op meerdere fronten: in techniek, bedrijfsvoering, marketing, competenties en inzet van medewerkers. Het vereist investeringen en keuzes in wat je wel en dus ook niet blijft doen. En het vergt visie op wat je wilt bereiken met de inzet van online toepassingen in de zorg. Over al deze zaken willen we het in een nieuwe blogserie hebben.

Inspirerende verhalen van smaakmakers en koplopers

We maken een ronde langs verschillende zorgsectoren, zoals ziekenhuizen, GGZ, GGD, ouderenzorg, revalidatiecentra, eerstelijnszorg etc. Daar vragen we direct betrokkenen naar hun visie op en ervaringen bij het ontwikkelen en implementeren e-health:

  • Wat valt er nu zoal onder e-health?
  • Welke verwachtingen zijn uitgekomen en welke niet?
  • Wat is kenmerkend voor de ontwikkeling van e-health tot nu toe?
  • Hoe kan e-health bijdragen aan de empowerment van patiënten?
  • Wat hebben alle investeringen in e-health opgeleverd in diverse zorgsectoren?
  • Van welke good (en bad) practices kunnen we leren?
  • Welke innovatieve toepassingen komen er aan?
  • Voor welke uitdagingen staan zorgaanbieders de komende periode?
  • Wat is het geheim van een succesvolle implementatie?

Hopelijk leidt het tot inspirerende verhalen van koplopers, smaakmakers en trendsetters uit verschillende zorgsectoren.  Daar tussendoor diepen we soms achterliggende thema’s uit, waarmee iedereen die in de zorg bezig is met e-health onherroepelijk te maken krijgt. Op deze manier hopen we opgebouwde kennis en ervaringen in zorgorganisaties over het voetlicht te brengen én kruisbestuivingen te realiseren tussen verschillende zorgsectoren.

Reisgenoten en speurders gevraagd!

We nodigen jullie daarbij van harte uit om onze verkenningstocht mee vorm te geven. Suggesties voor thema’s, mensen die we niet mogen missen, aanvullingen en correcties op onze bevindingen. Jullie reacties zijn van harte welkom onder dit artikel of via andere kanalen.

Volg de serie artikelen Hoe verder met e-health?.

Interessant?

Lees dan ook onze andere artikelen over , , , , , , .

Reacties

  1. Goed onderwerp! Is enorm veel over te doen de laatste tijd. Ik krijg bijna wekelijks wel een pitch van iemand die iets nieuws heeft bedacht op het gebied van e-health. Afgelopen augustus schreef ik op molblog een stuk over het gebruik van apps voor zelfmanagement: http://www.molblog.nl/bericht/apps-maar-voor-wie-eigenlijk/. Veel aanbieders van apps blijven op hun eigen eiland focussen. Ik erger me daaraan. Die apps zijn wel ván hen, maar toch niet vóór hen?

    Een maandje geleden schreef ik een blog naar aanleiding van onderzoek van de Universiteit Tilburg over de rol van sociale media in de gezondheidszorg: http://www.molblog.nl/bericht/discussie-twitteren-met-de-dokter/. Opmerkelijk is dat patiënten en zorgverleners nauwelijks aangeven met elkaar in contact te willen komen. Patiënten gebruiken Facebook vooral om sociale steun te krijgen van lotgenoten en ze gebruiken Hyves om ervaringen te delen rondom ziekte, behandeling en medicatie. Daarnaast gebruiken ze Twitter en Hyves om de arts en de behandeling te bespreken. Ook zorgverleners zoeken vooral contact met collega’s op sociale media. Zij zien in Facebook, Linkedin en Twitter een mooi netwerk om hun kennis en ervaringen te etaleren en informatie op te doen. Zorgverleners blijken Twitter bijvoorbeeld te gebruiken om op de hoogte te blijven van nieuwe zorgontwikkelingen.

  2. Interessant artikel. Ik ben parttime werkzaam binnen een instelling voor GGZ. Daarin wordt behoorlijk traag gereageerd op de digitale ontwikkelingen. In mijn eigen praktijk als mediator en maatschappelijk werker is dat anders. Als sinds vier jaar heb ik een zeer klantvriendelijk online agenda systeem laten ontwikkelen op mijn website: http://www.mediat.nl. De client kiest uit een beschikbare datum en tijd, krijgt een bevestigingsmail inclusief de mogelijkheid om de afspraak te annuleren. En zelf ontvang ik alle gegevens in mijn inbox. Dat gaat al vier jaar lang goed en clienten zijn hartstikke blij. Waarom heeft niet iedere huisarts of tandarts zoiets?
    En verder: Sessies via Skype zijn een prima alternatief voor clienten die niet willen afreizen naar mijn kantoor.

  3. In het kader van ‘beter laat dan nooit’ heeft de KNMG net een handleiding Artsen en Social Media gepubliceerd: http://knmg.artsennet.nl/web/file?uuid=23ae7925-ab61-497c-a32c-b559f8549a2f&owner=a8a9ce0e-f42b-47a5-960e-be08025b7b04&contentid=107101.

    Persoonlijk vind ik een aantal aanbevelingen nogal ouderwets, maar benieuwd wat jullie ervan vinden!

  4. Hans: helemaal eens mbt het lotgenoten verhaal en niet in contact willen komen met hulpverleners, precies wat wij zien op http://www.indepressie.nl

  5. Beste Liesbeth,

    Ik ga graag in op de alinea “Aantal ‘werkende’ online toepassingen nog altijd gering”.

    Op dit moment hebben wij 6 platforms online waarop professionals in de zorg- en welzijnssector gezamenlijk kennis uitwisselen en samenwerken binnen werkgroepen. Deze netwerken groeien hard en de hoge interactiviteit bewijst dat online toepassing aansluit op een behoefte. Op deze netwerken, waar vaak meer dan 2000 professionals een profiel hebben, post meer dan 13% frequent een item. Dit is veel als je uitgaat van een normaal gemiddelde van 9%!

    Wij geloven er heilig in dat consument en professional verbonden moeten worden met elkaar. We consumeren immers steeds meer op basis van elkaars ervaringen. Binnen onze bestaande oplossingen (Yunits) is participatie vanuit patiënten/cliënten (en dus consumenten) een volgende stap om een plek te creëren waar deze doelgroepen elkaar kunnen bevragen, ondersteunen met een preventief doel. Ook lotgenoten zouden hier bijvoorbeeld een eigen plek kunnen krijgen, indien gewenst ook afgeschermd.

    We zitten momenteel aan tafel met partijen die dezelfde ambitie hebben. Ook zij willen krachten binnen ICT oplossingen bundelen in het belang van zowel zorgverleners en zorggebruikers.

    Wij nemen dus graag deel aan deze ver(“her”)kenningstocht en stappen graag in in de rijdende trein! Deze blogserie zullen we ook zeker volgen.

  6. Volgens mij een juiste timing voor deze tour d’horizon en retrospectie. Vanuit mijn positie en binnen de GGZ geredeneerd is het nu de tijd om door te pakken. Ik merk echter dat besluitvorming en visie vorming hierover nog erg leunt op mogelijkheden en hoge verwachtingen. Tegelijkertijd een aarzeling omdat het voor vele besluitvormers ontbreekt aan duidelijke ervaringscijfers. Evidence based zorg is belangrijk, ook als het gaat om online treatment etc. De potentie wordt gezien, de ambitie groeit, maar de twijfel ook…. ik hoop dat deze serie ook op dit niveau tot meer inzicht kan leiden die kan helpen de juiste keuzes te maken. Ik kijk uit naar het nodige sharing hier!!

  7. Dank voor jullie reacties! In deze tijd van een toenemend aantal online kanalen is het mooi om te zien dat iedereen zijn eigen kanaal kiest om de communicatie aan te gaan: twitter, linkedin, mail, telefoon, de blog, persoonlijk. Via allerlei ingangen ontvangen we positieve reacties op ons initiatief + aanbod voor bijdragen aan vervolg artikelen. Erg leuk en heel stimulerend ook. We gaan nog kijken naar een handige manier om praktijkcases gericht te verzamelen en te delen.

  8. @HansKramer Dank voor je reactie. In alle eerlijkheid mooi ook dat de eerste reactie over social media gaat. Enerzijds een relevante en interessante ontwikkeling met veel mogelijkheden voor de zorg (en nog veel vragen). Anderzijds zie ik dat social media zorg en e-health steeds vaker onder 1 noemer worden geschaard. En dat helpt niet om het goede gesprek te voeren. E-health is een breder begrip en omvat veel meer. Dit is precies de reden dat de tweede blog over e-health als container begrip gaat, en de relatie met social media. Online communicatie tussen patienten en zorgprofessionals gebeurt oha in besloten online omgevingen. Goede voorbeelden kun je vinden in de ggz en digitale poli’s, bijvoorbeeld bij UMC St Radboud

  9. @Pietervermeulen Ik ben benieuwd voor welke ggz-organisatie je werkt. Want juist de ggz heeft de afgelopen jaren een enorme ontwikkeling doorgemaakt t.a.v. e-mental health. In mijn ogen een voorloper in de zorg als het gaat om ‘online brengen van primair proces': behandeling en begeleiding van clienten met hulp van online modules (100% of steeds meer: blended). Veel pilots, implementatie op afdelingen. Nu een uitdaging om online behandeling organisatie breed te implementeren. Inderdaad minder vooruitgang mbt online services als afspraken maken. Maar mi wel indrukwekkende ontwikkelingen, ook in techniek waar (zo merk ik vaak) andere zorgsectoren veelal geen weet hebben.

  10. @Michal Ben benieuwd wat jullie precies zien (merken) op indepressie.nl tav niet in contact willen komen met hulpverleners. Ik kan me voorstellen dat het specifieke situaties betreft. Heb je voorbeelden?

  11. @Juliette Mooi om je voorbeeld te lezen. Online platformen voor kennisuitwisseling enkel tussen professionals hebben we inderdaad niet meegenomen. Je komt dan als snel in de wereld van e-learning. Misschien inderdaad een beperkte invalshoek, maar de wereld van e-health is al zo groot (zie onze volgende blog hierover).
    Ik ben wel benieuwd naar jullie initiatief, en met name de ontwikkelingen om de communicatie te verbreden naar/met patienten.
    Kun je aantal links plaatsen met voorbeelden?

  12. @erwin Dank voor je reactie. Mooi dat je de timing herkent. De vragen die je noemt zijn herkenbaar en voor ons een van de redenen om de blogserie te starten. Kennis delen en vooral: delen van de vragen die er zijn. Om samen de antwoorden te vinden. Een weg naar Rome is er niet. Het gaat om een transitie om ‘online’ integraal onderdeel te maken van communicatie, services, behandeling. En uiteindelijk gaat het om de transitie naar Empowered Health. Zie ook de tweede blog hierover. Voor de ggz is er inmiddels veel evidence vanuit werkzaamheid online behandeling. De grote vraag is: hoe krijg je e-health werkend in je organisatie. Dan gaat het over inhoud, maar ook over organisatie, cultuur, ict, markt, financiering etc etc. Jij hebt het in je reactie over ‘twijfels’. Ben benieuwd waar deze specifiek over gaan? Kun je er onderwerpen uithalen die we als onderwerp in de blogserie kunnen opnemen?

  13. Veel van de genoemde zaken zijn erg herkenbaar.
    Wij (de zorgbelangorganisaties) zijn een tijdje geleden gestart met http://deeljezorg.nl. Doel is, zoals de naam als zegt, patiënten meer deelgenoot te laten zijn in de zorg die zij krijgen. Daarnaast willen we ervaringsdeskundigheid online een plek geven om kennis te genereren en te delen.

    We hoopten dat ook zorgverleners zich in de discussies zouden mengen. Incidenteel gebeurt dat ook, bijvoorbeeld in een aantal communities de een meer projectmatige opzet hebben en een duidelijk omschreven doel hebben (zoals bijv. over copd: http://deeljezorg.nl/groups/netwerkzorg-copd-waterland). Voor het overige zie je helaas weinig tot geen interactie, ook niet nadat we zorgverleners expliciet vroegen aan de discussie deel te nemen (bijv. over ME).

    Daarnaast zijn we momenteel in gesprek over het opzetten van instellingscommunities, gericht op het monitoren en verbeteren van de kwaliteit. Ook daarbij zien we een ‘botsing’ tussen de twee werelden. Patiënten en hun omgeving (mantelzorgers) willen, vanuit hun afhankelijkheidspositie, graag veiligheid en desgewenst de mogelijkheid anoniem te reageren. Zorgaanbieders daarentegen zien dat als het opwerpen van hun eigen ‘klaagmuur’ en denken meer vanuit controle en angst voor reputatieschade.

    Het achterliggende probleem heeft dus vooral met (de wil) tot communicatie, veiligheid en vertrouwen te maken, waarbij de e van ehealth voor voor equiperen staat en zoals Liesbeth terecht stelt uiteindelijk om de transitie naar Empowered Health.

  14. @liesbeth. Dank voor jouw eerste reactie terug. Hieronder onze nieuwe reactie:
    Yard Internet bouwt platforms die voor doelgroepen een plek creëren om trends en actuele onderwerpen te signaleren. Veel gestelde vragen en besproken onderwerpen kunnen ook vertaald worden in projecten.

    Een aantal voorbeelden:

    -GGD Nederland http://www.ggdkennisnetwerk.nl

    -KNGF Fysionetwerken http://www.fysionetwerken.nl

    -NISB (Nederlands Instituut Sport en Bewegen) http://www.netwerkinbeweging.nl

    -MOgroep http://www.mogroep.nl

    Op de netwerken kunnen medewerkers kennis en ervaring uitwisselen, samenwerken in werkgroepen en discussiëren over onderwerpen die leven in hun vakgebied. Ook is het mogelijk om nieuwe doelgroepen via het platform aan te spreken of uit te nodigen.

    Onderling werken de netwerken samen om qua functionaliteiten niet steeds opnieuw het wiel uit te hoeven vinden. Aansluiting en verbreding met E-health en e-learning is de volgende stap.

    De mate van openheid op het platform is naar keuze: werkgroepen kunnen een open karakter hebben, half gesloten (op uitnodiging) of helemaal besloten. Binnen deze werkgroepen kan bijvoorbeeld gewerkt worden aan documenten (zoals projectplannen, publicaties, jaarverslagen etc.).

    Binnen het onderdeel thema’s of subplatforms krijgen doelgroepen en actualiteiten een plek. Voorbeelden hiervan zijn ervaringen met nieuwe projecten, fondsenwerving, onderzoeksinstellingen, brancheorganisaties, Kenniscentra enz.

    We hebben een flyer ontwikkeld voor ROS Friesland. Zij zijn op dit moment op zoek naar financiering voor patiëntencommunities.

    Belangrijke elementen uit deze flyer:

    · creëren van een plek voor lotgenoten

    · mogelijkheden voor zelfmanagement

    · ervaringen met sociale media

    · vinden van workshops, preventieve cursussen

    · test en enquêtes voor cliënten/patiënten

    · delen van ook positieve ervaringen (dus niet alleen problemen)

    · kans creëren om vragen te stellen (1 op 1) aan een deskundige, zowel openbaar als privé

    · ervaringen uitwisselen

    · e-learning

    Binnen het platform dat we voor ogen hebben, kunnen patiënten terecht in werkgroepen, fora, vraagmodules, kennisbanken, lokaal en landelijk nieuws. Daarnaast is er plek voor zorgverleners en eventueel –verzekeraars. Op deze manier wordt communicatie tussen verschillende doelgroepen (zorgverleners, patiënten/cliënten en eventueel zorgverzekeraars) mogelijk.

  15. Lijkt me erg makkelijk dat e-health, dat alles digitaal gaat werkt natuurlijk erg snel.
    Maar wat als het systeem er uit ligt, of als het gekraakt word en alle persoon gegevens op straat komen te liggen.

Plaats een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn met een * aangegeven.

Verschijnt je reactie niet, dan is deze mogelijk in de spam terechtgekomen. Mail ons dan even!