In februari van 2011 lanceerden we ons allereerste trendrapport “We The Web“, een rapport over de toekomst van het web, over hoe data het mogelijk maken om de toekomst te voorspellen en ons gedrag te veranderen en te sturen. Er is een nieuw trendrapport in de maak, over de actuele keerzijden van social media. Vlak voor de start van het nieuwe jaar geven wij je hier alvast een eerste overzicht.
De zwarte kanten van social media
De positieve effecten van sociale media kregen en krijgen nog altijd ruim de aandacht. Met name van marketeers en aanhangers van het zogeheten Cognitieve Surplus, dat het internet in de mensheid losmaakt. Want wat kunnen we daar niet allemaal voor moois mee doen? Klopt als een bus, maar vergeet vooral de karikaturale en de zwarte kanten niet, die er hand in hand mee gaan en vaak de overhand hebben. Voor je het weet, doen die effecten onze Attention Economy, onze Experience Economy en onze Knowledge Economy de das om: financieel en cultureel.
Karikatuur en ontwrichting hebben in de media altijd de overhand gehad. Recent: de Gremlins en Goebbels, Bambi en Breivik. Media zijn de megafoon van ons intellect en beide worden meestal vooral instinctief ingezet. Daarom staat sinds jaar en dag vooral ook datgene hoog in de hitlijst, waar we en plein public liever niet over praten. Omdat het niet netjes is of omdat we er liever onze kop voor in het zand steken. Karikaturale en zwarte kanten – het is nog heel geciviliseerd uitgedrukt. Maar die domineren nu vooral onze sociale media: niet alleen thematisch maar vooral ook als effect.
Pathetisch tijdverdrijf
A
fgezien van schunnigheden en alles wat we het liefst ontkennen, zijn we met sociale media echt te ver doorgeschoten. Wat de meeste Facebook- en Twitteradepten dagelijks de wereld in slingeren, is tijdverdrijf voor economisch zonnige tijden, wanneer het geluk ons toelacht en het succes ons komt aanwaaien. Nu de handen echt uit de mouwen moeten om werk te behouden en inkomen bij elkaar te schrapen, zien we in, dat we eigenlijk helemaal geen tijd hebben om dagelijks urenlang alles met elkaar te delen. Daar komen we echter maar moeilijk vanaf, want de smartphone vol met apps brandt in onze broekzak of handtas. De laatste tijd duiken deze verslavende gadgets steeds vaker op in relatie tot oproer, misdaad, rellen en terreur. Geen wonder misschien in tijden van crisis, en waarschijnlijk zelfs niet eens zo veel nieuws onder de zon.
Tien gitzwarte gevolgen
Maar de verslaving aan social media op mobiele devices, en alle hypes, hopes, hints, hazards etcetera die we dagelijks delen, lijken zo erg de spuigaten uit te lopen, dat er op zijn minst sprake is van een onverantwoord tijdsbeslag. Daardoor wordt een juiste en heldere focus op wat er echt toe doet onmogelijk en krijgt het instinct helemaal de overhand. De volgende tien gitzwarte gevolgen van sociale media doen overal de ronde. We worden dom, asociaal, verblind en zelfs ziek. Ons geheugen takelt af en we vallen ten prooi aan manipulatie, monitoring, terreur en sensatiezucht. Privacy bestaat niet meer. Stuk voor stuk zijn dit beperkingen en afwijkingen: van tunnelvisie en gebrek aan eigenheid tot aan ziekte toe.
Niks nieuws onder de zon? Wat dacht je van een intensivering, intimisering en verslaving, die zijn weerga in de historie niet kent! De socialemediagekte komt wel heel slecht uit in deze crisistijd. We hebben echt wel wat anders te doen dan mobiel sociaal te zitten zijn via allerlei crap-apps. Om echt profijt te hebben van sociale media moeten we er om te beginnen behoedzaam en gefocust mee omgaan. Minder instinctief en impulsief. Daar begint nu steeds meer aandacht voor te komen. Berichten over de Back Side, de Dark Side, de Flip Side, de Nasty Side, de Other Side en de Ugly Side of Social Media volgen elkaar in rap tempo op.
Twee soorten social media deficits
Al sinds ons VINT-boek ‘Me the Media’ kijken we structureel naar dit thema. Om te beginnen stellen we vast, dat sociale media uit hun aard veel donkere kanten hebben. ‘Sociaal’ en ‘media’ tegelijk – hoe kan het eigenlijk ook anders? Sociale interactie bovenop communicatie, zoals de Engelse Wikipedia het treffend zegt. Dat is natuurlijk vragen om moeilijkheden.
In Dark Side of Social Media onderscheiden we twee complementaire hoofdterreinen: het mensdomein en het businessdomein. Daar liggen de zwaartepunten van onze zorg: in cultuur en economie. De gepercipieerde en gemeten negatieve impact van sociale media op organisaties en op individuen hebben we in het trendrapport ondergebracht in een Social Media Deficits hitlijst, een lijst met de tekortkomingen van sociale media. In het verlengde van het mens- en het businessdomein gaat het om de volgende twee soorten gebreken:
- Cultureel, sociaalpsychologisch en cognitief: vormen van Attention Deficit (Disorder), zie ook de tien beperkingen en afwijkingen hierboven.
- (Bedrijfs)economisch: vormen van Financial Deficit.
Beide hangen natuurlijk nauw samen. In plaats van de gebruikelijke term Attention Economy zien we tegenwoordig steeds vaker het begrip Attention Deficit Economy opduiken. Communicatie en cultuur zijn daar niet los van te zien. Instinctieve socialemediaverslaving zorgt in dit verband voor een gemakzuchtige Attention Economy, een oppervlakkige Experience Economy en voor het failliet van de Knowledge Economy. Het lijkt een open deur, maar dit besef begint pas nu daadwerkelijk te dagen. Daarvan getuigt onder meer de bijdrage van Forrester-chef George Colony op LeWeb 2011, begin december. Een Social Business – met dank aan IBM – en Culture zeggen wij er onmiddellijk bij, is social tot in de haarvaten, maar dan wel gefocust. Zowel in onze business als onze cultuur moeten we goed beseffen waar we mee bezig zijn.
Wanted: jouw kijk op en ervaring met Social Media Deficits
Het rapport Dark Side of Social Media verschijnt begin 2012 hier op Frankwatching. Daarin geven wij een overzicht van de effecten van Social Media Deficits op het mensdomein en het businessdomein, maar tevens ook een way-out, een manier om aan de deficits te ontsnappen. In de tussentijd zijn we zeer geïnteresseerd in jouw meningen en ervaringen. Mocht je ook zwarte kanten herkennen aan het gebruik van social media, laat het ons dan weten in de reacties hieronder!
Pelpina Trip 
Arnout Hasselaar 
Tabletdoekjes 
nikki 
Karel Oude Rengerink 
Het is waar dat er veel ‘hosanna’ verhalen over social media verschijnen. In dat licht is een tegengeluid ook wel eens welkom. Het risico bestaat echter dat er vanuit ‘uitersten’ wordt gekeken. Of social media zijn helemaal geweldig en veranderen de wereld in positieve zin of ze hebben ‘gitzwarte gevolgen’ zoals jullie in dit artikel stellen.
Persoonlijk geef ik de voorkeur aan een genuanceerde benadering. Social media zijn middelen, net zoals een telefoon. Je kan er je grootmoeder mee bellen om haar eenzaamheid te verlichten en terroristen kunnen het gebruiken om hun plannen af te stemmen. Maakt dat een telefoon goed of slecht? Nee. Het is gewoon een instrument. Dat geldt ook voor social media.
Het fenomeen social media is nog jong. Er hangt een bepaalde ‘gekte’ omheen. Waarschijnlijk is het vooral een kwestie van tijd totdat social media een heel normale plek in onze levens en bedrijven krijgen. De meeste mensen gaan er nu al op een gezonde manier mee om. 90% van de mensen die Twitteren zitten echt niet de hele dag aan het scherm van hun smartphone vastgeplakt om hun timeline te lezen of hun activiteiten te delen. Hetzelfde geldt voor Facebook. Sure, bepaalde leeftijdsgroepen zijn hyperactief op social media. Gaat wel weer voorbij. Toen ik 16 was moest je uren per week met de top 40 bezig zijn. Wie niet elke artiest en nummer bij naam kende, telde niet mee.
Een kleine groep is verslavingsgevoelig als het gaat om social media, maar dat geldt ook voor de tv, drank, te vet eten, et cetera. De werkelijkheid is dat social media minder ingrijpend zullen blijken te zijn dan sommige predikers ons willen doen geloven en ze zullen minder negatieve effecten hebben dat dit artikel doet vrezen. Laten we elkaar vooral niet gek maken. Over 10 jaar heeft niemand het er meer over, want dan zijn social media net zo gewoon als kleuren televisie.
Ha Marco!
Echt ontzettend leuk, dat je met tv eindigt. Openingsquote van “The Information Diet. A Case for Conscious Consumption”, met een enorme relevantie voor “The Dark Side of Social Media” is van wijlen meneer Jobs en luidt aldus:
>> When you’re young, you look at television and think, There’s a conspiracy. The networks have conspired to dumb us down. But when you get a little older, you realize that’s not true. The networks are in business to give people exactly what they want. THAT’S A FAR MORE DEPRESSING THOUGHT. Conspiracy is optimistic! You can shoot the bastards! We can have a revolution! But the networks are really in business to give people what they want. It’s the truth.
Interview in WIRED magazine (February 1996) < http://scienceblogs.com/sciencepunk/2011/11/the_information_diet_-_do_brai.php
@Marco. Bij televisie krijg ik altijd dit visioen: http://www.youtube.com/watch?v=pSFRY2WiMLQ
Niks nieuws onder de zon, je zegt het zelf al; ik denk dat e.e.a. zich wel ‘settelt’.
Toen radio er net was, zaten we uren aan de radiogloeibuis gekluisterd met het hele gezin. Inmiddels is radio ‘gewoon’ een onderdeel van ons (dagelijks) leven. In de auto, op het werk, bij het wakker worden of het in slaap vallen. Nu is sociale media een hype en eheft het ok nog een aparte naam: straks zijn sociale media ‘gewoon’ een onderdeel van welke media we consumeren, hoe we communiceren en dus van ons dagelijks leven. Met alle pro’s en con’s van dien.
Het moge duidelijk zijn: ik hou niet van zwartgalligheid. Noch van opportunisme. Maar laten we wel met enig realisme naar dit onderdeel van ons vak en ons leven blijven kijken.
Sander, Jaap,
Goed dat jullie met een gefundeerd kritisch tegengeluid over Social Media gaan komen. Ik denk dat een groot aantal van de keerzijden van social media direct te maken hebben met het feit dat het momenteel een enorme hype is (vooral ander marketeers). De huidige heersende opinie bij Social Media lijkt erg op die van de DotCom hype van 12 jaar geleden. Ik vermoed dat het Social Media volgens de Gartner Hype cycle theorie spoedig in de dip komt, waarna het zich zal ontwikkelen tot een gewone nieuwe set van communicatiemiddelen die nut hebben, waarbij we -zoals jezelf zegt- goed moeten beseffen waarmee we bezig zijn.
De grootste schaduwkant is wat mij betreft dus de hype zelf. Overigens lijkt de hype op social media uiteraard omvangerijker dan hij is. De grootste believers zijn ook het meest actief op social media…een scepticus zul je er niet zo snel aantreffen.
Nee, Gitta — en Marco,
Sander en ik houden absoluut niet van zwartgallige hype.
Maar wel van realitieitszin!
Het wordt dus echt wel eens de allerhoogste tijd,
dat we het exaltante web-zoveel-punt-nul-hosanna:
a) een spiegel voorhouden
en b) het hoofd bieden.
We moeten namelijk per onmiddellijk, en vooral vanwege de crisis,
met zijn allen toe naar Social Business en naar een Smart Planet.
Kortom naar alles wat we samen ITkwadraat (=InformatieTechnologie plus Internet en Telecom)
in redelijkheid en businesswise in staat zijn om te bieden.
@Jaap: dan zitten we toch op 1 lijn ;-)?
Benieuwd naar dit rapport!
Voor ‘the dark side of social media’ inspiratie, zeker de Black Mirror mini-series bezien. Het is 1984, maar dan voor dit decennium. Heel veel techno-paranoia, maar ook wat social-media-scare, vooral in de eerste aflevering ‘The National Anthem’.
De afleveringen zijn nog beschikbaar op http://www.channel4.com/programmes/black-mirror/4od
(Je zal misschien wel eventjes moeten doen alsof je een UK ip hebt)
@Ann: jaja, The National Anthem!
De plot daarvan wil ik niemand onthouden.
Typisch Brits zal ik maar zeggen ;-) >
http://en.wikipedia.org/wiki/Black_Mirror_%28TV_series%29
Hear hear! Thanks, Matthew Yeomans >
“Never has the big picture of corporate social media looked both so inspiring and so depressing. [...] So much external social media marketing remains stuck in a digital popularity contest that seeks to game customers simply to amass the quantity of fans and followers that satisfy a measurable metric. [...] Ultimately this will alienate the social customer.”
Source: http://socialmediainfluence.com/editors-comment/
[...] Dit artikel verscheen eerder deze week op Frankwatching. Tweet(function() { var po = document.createElement('script'); po.type = 'text/javascript'; po.async = true; po.src = 'https://apis.google.com/js/plusone.js'; var s = document.getElementsByTagName('script')[0]; s.parentNode.insertBefore(po, s); })(); This entry was posted in Media by Sander. Bookmark the permalink. [...]
Social Media Scam, the Tasmanian Devil
Thursday, 22 December 2011
The Acting Minister for Consumer Protection, Mr Scott Bacon, has warned Tasmanians of a Facebook scam described by consumer organisations and internet security companies as the cleverest yet. The scam is considered to be more sophisticated than most other online scams, as the operation mimics the security procedures of Facebook users to gain access to personal details.
Facebook users receive an email accusing them of breaching the conduct agreements of the site, advising them they will have their account deleted in 24 hours unless they supply their Facebook login and credit card details for authentication purposes. These emails are bogus and not from Facebook, as social media sites do not request financial or login details via email. Scammers use this personal information to commit identity theft and other malicious financial activity.
Visit Scamwatch on http://www.scamwatch.gov.au
Informatie die ook zonder onderzoek allang voor handen is. Veel mensen willen het alleen niet horen leven en de roes van de dag van de dag, want alleen die telt. Afhankelijkheid en daarmee controle zijn de sleutelwoorden waar het om draait.
Beste Sander en Jaap,
mooie intro waar weinig tegen in valt te brengen. Ik ben ook benieuwd naar het onderzoek. De hoeveelheid tijd verspillende troep die via sociale media wordt uitgestort is een groot probleem. Wat mij opvalt (@Jaap noemt het wordt social business) is hoe weinig bedrijven serieus naar de potentie kijken van sociale media. Dan gaat het niet om het ‘aanzetten’ ervan (tijd verspillende troep) maar echt als onderdeel van het service/business model. Zeker in deze tijden van crisis kan social business bijdragen aan ‘thick value’ (Umair Hague).
Met vriendelijke groeten,
Jean Pierre Martens
[...] gehele rapport verschijnt eind volgende week op Frankwatching.nl“ Related Posts:Trendrapport: We Are LegionThe Dark Side of Social MediaThe Dark Side of [...]
[...] The dark side of social media 2012 [...]
[...] Gevaren van social media deel 3 Uit Google Analytics blijkt dat veel mensen dit weblog nog steeds bezoeken om iets te vinden over “het gevaar van social media”. Laat dit nou een onderwerp zijn waar de laatste tijd veel over geschreven wordt. Binnenkort een verzameling cases, nieuwsfeiten en achtergronden over de duistere kant van social media. [...]
[...] Het is ook een van de onderwerpen die behandeld worden in het aanstaande trendrapport “The Dark Side of Social Media 2012“. De uitzending van Tros Radar is hier online terug te kijken. Related Posts:Radiointerview [...]
[...] donderdag 12 januari 2012 om 15:00 uur Eind december vorig jaar kondigden we het al aan: een nieuw trendrapport. Een onderzoek over de – zacht uitgedrukt – ‘neveneffecten’ [...]