Dat sociale media hip & happening zijn, is alom bekend. We zagen het al aankomen voordat het zover was. Het onderwijs echter loopt niet zo heel vlot mee. Ook dat is niet echt #brekend nieuws. Maar vanzelfsprekend pleit dan ons niet vrij van het helpen doorontwikkelen van het onderwijs, op alle niveaus. Want sociale media kunnen van enorme toegevoegde waarde zijn in het onderwijs. Sterker: ze zouden er onlosmakelijk mee verbonden moeten zijn.
In het kader van onderwijs organiseerde Social Media Club Amsterdam woensdag 15 februari (in het Lloyd Hotel, een plaats met een bijzondere historie) een themameeting met als centrale vraag: ‘Hoe kunnen basisscholen en universiteiten social media onderdeel maken van het lesprogramma of curriculum?’
Het belang van sociale media in het primair onderwijs
De eerste inhoudelijke sessie (over sociale media in het primair onderwijs) werd verzorgd door Sanne Kuyt, educatief medewerker in het Creative Learning Lab van WAAG Society (en voormalig docent in het basisonderwijs). Hij ontwikkelt digitaal workshopmateriaal voor basisscholen en adviseert organisaties over toepassing van sociale media. Hij verplaatste zich in de rol van bestuurder van een basisschool en schetste een beeld van hoe sociale media in zijn ogen ingevoerd zouden moeten worden. Wat ik aansprekend (en herkenbaar) vond in zijn verhaal, was dat hij ook benadrukte dat jonge leerlingen vaak beter weten dan docenten hoe online tools werken.
Het aandachtspunt hierbij is dat de docent in zijn rol bepaalde kaders aan zou moeten geven, zodat leerlingen niet in het leerproces gaan ‘zwabberen’. Voor de duidelijkheid: kaders in de zin van ‘koers in de ontwikkeling van jongeren brengen, het begeleiden door slimme, online instrumenten verrijkte lessen aan te bieden en hen te adviseren wat wel en niet online over zichzelf te delen’. En dus niet kaders in de zin van ‘beperkingen opleggen en sociale media verbieden’ (met andere woorden “Lever Nu Die Smartphone In!”).
Omdat docenten doorgaans (mooie, sprankelende uitzonderingen daargelaten) achterlopen op dit gebied en het soms verbieden (echt!), zijn ze niet in staat die kaders te bieden. Sanne stelt dat docenten verplicht zijn zichzelf bij te spijkeren op dit gebied, omdat ze anders hun rol van docent niet goed kunnen vervullen. Ik ben het daar sterk mee eens. Hij geeft aan dat, als je jongeren niet begeleidt en koerst in het gebruik van sociale media, ze gemakkelijk ‘afzakken’, vaak door peer pressure. Het is dan ook moeilijk om het goede gedrag dan te herpakken. Eeuwig zonde.
Immersive learning
Sanne is een voorstander van ‘immersive learning’: het onderdompelen in een onderwerp en er alle bronnen bij halen zodat kinderen goed leren. Zo nam hij ooit in zijn klas een lipdub op om leerlingen de werkelijke kracht van sociale media te tonen. Hij besloot de clip te seeden via Twitter, en het bezoekersaantal (bijna 50.000) groeide enorm.
Ook ontwikkelde Sanne blogs voor de verschillende klassen. De geijkte briefjes voor ouders bleken ineens niet meer nodig. In 2007 ontwikkelde ik ook blogs voor groepen in de buitenschoolse opvang (hobbyproject). Een extra voordeel van die blogs was dat het positieve sociale gevolgen had; de leerlingen in de buitenschoolse opvang kregen er een sterkere band mee met hun reguliere klasgenoten en docenten; ze deelden meer van hun kennis en dagelijkse ervaringen. Het gaat dus (gelukkig) niet alléén om ‘kennisdeling’ en ‘leren’; ook sociale ontwikkeling kan een impuls krijgen. Sanne werkte ook met leerlingen aan wikiwerkstukken, waarbij zij elkaar corrigeerden zonder daarvoor aangespoord te hoeven worden. Mijn mening: mediawijsheid zou vanaf het begin van het basisonderwijs een vast onderdeel moeten zijn van de manier waarop lessen gegeven worden, de manier waarop leerlingen onderwijs ontvangen en waarop zij online delen.
Hard roepen richting ouders en kids
Het credo van Sanne: herhalen en hard roepen richting ouders en kinderen, omdat docenten het doorgaans niet doen. Het doet me meteen denken aan het al bijna klassieke voorbeeld van het smartboard in de klas, dat als whiteboard wordt gebruikt. Sanne stelt dat je ‘niet aan een dood paard moet trekken’ als je docenten probeert te ‘bekeren’. Met andere woorden: als een collega-docent absoluut niets met sociale media wil en er weerstand tegen blijft bieden, stopt het op een gegeven moment.
Eerlijk gezegd ben ik het daar dan weer níet mee eens. Weerstand is volstrekt niet interessant, maar ís er wel. Je zou methodes moeten toepassen om docenten structureel te confronteren met sociale media voor het gebruik in lessen en voor tijdbesparend gebruik voor de docent zelf. De sleutel voor de integratie van sociale media lijkt vooralsnog te liggen in het ‘van binnenuit blijven aanreiken’. Aanvankelijk wellicht door een externe professional, die een beeld schetst van de mogelijkheden (immers: vreemde ogen dwingen) en succesvolle voorbeelden toont met concrete tips & trucs, en vervolgens een interne ambassadeur (een enthousiaste docent) die intern, voor collega’s, workshops verzorgt over de toepassing in lessen. Het uitgangspunt zou dan in eerste instantie moeten zijn: ‘what’s in it for them’.
Tijdbesparing en lastenverlichting
Als je een docent ontlast van enkele enorme taken door het aanreiken van handige, tijdbesparende tools, wordt het draagvlak om deze ook voor het onderwijs te gebruiken snel groter. Dan komt ook het belang voor leerlingen boven water. Als het vanuit de school toch grassrootsgewijs wordt ingezet komt de animo wel. Daar sloot Sannes verhaal dan weer naadloos op aan: hij gaf veel praktische handreikingen hiervoor. Zo noemde hij o.a. het in onderwijsland bekende Yurls, tools als Animoto en Google Docs, de lessen van de Khan Academy, WikiKids en de mer à boire aan links op de blog Free Technology for Teachers. Natuurlijk gaat het niet primair om de tools, maar toch kunnen deze sleutels zijn om het kennisniveau en de onderlinge verbondenheid te vergroten. Sannes directe benadering vind ik ontwapenend, omdat het aansluit op de belevingswereld van leerlingen.
Enkele van Sannes ideeën voor de inzet van social media
- Doe ‘ns gek, geef de Foursquare-mayor van de school 20% korting op de ouderbijdrage
- Schrijf een ouderenquête uit op Twitter
- Maak YouTubekanalen met instructieclips door kids en standaardiseer zo kennis en informatie
- Gebruik klassenblogs
- Stimuleer ouderparticipatie via sociale media
- Motiveer kinderen via sociale platforms
- Inventariseer successtory’s om het proces in te richten
- Profileer je school sterker via online platforms
In a nutshell: ik kende de inhoud van de presentatie al door mijn eigen achtergrond, maar ik vond het een boeiend verhaal voor velen, door een bevlogen professional met ervaring in het veld.
Dit zijn de sheets van @SanneKuyt:
Ook benieuwd naar de tweede inhoudelijke sessie over sociale media in het wetenschappelijk onderwijs, verzorgd door Prof. Dr. Wolter Mooi – Department of Pathology VUMC? Die volgt begin volgende week!
Ken jij nog inspirerende voorbeelden van de inzet van social media in het basisschoolonderwijs? Deel ze dan zeker in een reactie!
Natuurlijk ben ik bekend met het werk van Sanne, ben ook blij dat hij via deze blog het podium krijgt.
Sluit volledig aan bij ons initiatief “Lente in het Onderwijs” . Bekend?
Lees anders:
http://www.frankwatching.com/archive/2011/12/30/lente-in-het-onderwijs-weg-met-angst-voor-social-media/
Lente in het onderwijs wil sociale media op een positieve manier onder de aandacht brengen.
Lente in het onderwijs geeft docenten het podium om hun collega’s te laten zien wat voor MOOIS ze mee bezig zijn, hoe zij de verbinding zoeken, hoe zij sociale media inzetten om bruggen te bouwen, hoe zij sociale media inzetten om leerlingen te boeien.
Onze missie is om alle positieve energie rondom sociale media te mobiliseren, te verbinden zodat het een prachtige lente in het onderwijs wordt.
Lente in het onderwijs is bedacht door Karin Winters, Marcel Kesselring, Willem Karssenberg, Remco Pijpers en Paul Laapers.
Dus kom maar op met die positieve voorbeelden! Het wordt tijd voor een lente in het onderwijs!
http://lenteinhetonderwijs.nl/
Marcel Kesselring
Wat leuk om dit eens besproken te hebben. Mijn kids zitten op het basisonderwijs en het valt me op dat er weinig ontwikkeling is in het lesmateriaal, veel minder dan in de maatschappij in ieder geval. Wil je onderwijs gebruiken als basis voor toekomstig functioneren dan zullen kinderen kennis moeten maken met de grillige ontwikkelingen die de techniek met zich meebrengt.
Ik denk wel dat de meeste kans op een succesvolle introductie van nieuwe media – en social in het bijzonder – ligt bij de kinderen zelf, ik verwacht dat veel ouders de eigen social media presence niet willen mengen met ‘het schoolplein’ en er ook niet veel voor voelen om daar speciaal accounts voor aan te maken. Er zijn echter zat manieren om het contact tussen school en ouders via digitaal te laten lopen en met een ander platform de nieuwe media als kennisbron te leren gebruiken.
Wanneer komt er nu eens een agenda-item dat je vanaf de site van de school kunt aanklikken of naar jezelf mailen waarin de vakanties staan? Het is zó makkelijk dat ik ‘t niet eens durf te verkopen maar ik heb het nog nooit gezien.
Ik kon er jammer genoeg niet bij zijn vorige week, maar is er ook nog iets gezegd over digitale media als onderdeel van de opleiding van docenten/leerkrachten? Ik ken een opvallend veel bijna/net afgestudeerde pabo’ers, maar die krijgen eigenlijk alleen maar ouderwetse methodes voorgeschoteld.
Het gevolg is dat de lessen en toetsen dus ook allemaal nog via de oude stempel worden gegeven, terwijl de kids samen online hun individuele opdrachten doen…
Was een erg inspirerende sessie. De noodzaak om hier aandacht aan te besteden is voor te weinig mensen duidelijk.
Een verankering van social media in de didactische concepten is een reden om als docent over de streep getrokken te worden. Dit begint natuurlijk al bij de opleiding van de docent.
En hard blijven roepen!
Ha @ Marcel Kasselring,
Ja, interessant artikel ook dat je eerder schreef! Zo zie je maar: het thema ‘onderwijs en sociale media’ heeft zo ontzettend veel verschillende invalshoeken. In mijn tijd bij ISPwijzer (2005-ish, toen ook onze Willem Karssenberg al als een tierelier edublogde) hadden we er ook al onze handen aan vol. Het belang van – toen nog – ict in het onderwijs was toen veelal nog ondergeschoven kindje. Hier en daar een blog, hier en daar een wiki. Met de alomtegenwoordigheid van sociale media is de noodzaak ‘ineens’ gekeerd (maar het tij nog niet). Op sommige scholen worden sociale media uit de klas verbannen, in andere wordt het uitsluitend als ‘traktatie voor leerlingen’ gezien. Alsof het alleen iets voor de leerlingen is. Het besef dat het toch echt ook voor docenten van cruciaal belang is, moet nog wat indalen. Ik kan initiatieven als http://lenteinhetonderwijs.nl/ dan ook alleen maar toejuichen.
@ Iemke: Tja, de communicatie tussen ouders en docenten/school kan inderdaad nog (veel) gemakkelijker. In 2006-2007 ontwikkelde ik in Schiedam voor groep7/8′ers in de buitenschoolse opvang (was bijprojectje voor het gemeenschappelijk belang) klassenblogs. Die leverden ook nog eens op dat het ineens wel heel erg duidelijk werd wat het schrijfniveau van degenen die bijna naar de brugklas zouden gaan (dat ervoer ik als *nogal* confronterend), maar ook – en dat was denk ik belangrijker – dat de communicatie tussen de reguliere klas en de buitenschoolse opvang (en het extra inzicht dat de dagdocent kreeg in de ontwikkeling van kids) verbeterde. Ook ontdekten we dat enkele kids het ongelooflijk leuk vonden om interviews op video op te nemen en deze online te publiceren. Het liet hen al een beetje proeven van hoe je met dat soort media om kan gaan en wat het effect ervan kan zijn.
@ Bas: Ja, dat kwam terloops ter sprake. Maar met name ging het over de kwaliteit van het onderwijs richting kinderen en het omgaan met de weerstand bij docenten. Maar ook ‘leertrajecten onder docenten’ is dus een mooie invalshoek om deze materia te behandelen.
@ Laurens: Was inderdaad een leuke sessie. De bewustwording over het thema verkeert inderdaad nog een beetje in een euh, embryonaal stadium. We Houden Vol. En: always a pleasure to see you. #roepen
Groetjes,
Jojanneke
Kijk eens naar Topkokkies op facebook, het begin is er, maar we hebben zeker nog hulp nodig om kinderen bewust met voeding om te laten gaan door op school zelf schoollunches te laten verzorgen, samen te werken met het lokale bedrijfsleven en het stimuleren van bewuste ambities.
Prachtig en inspirerend en helemaal in mijn straatje dus ik kan alleen maar overenthousiast zijn als sociale media professional. Maar de praktijk (basisonderwijs) is weerbarstig merk ik uit persoonlijke ervaring met mijn kinderen. Zodanig weerbarstig dat een van mijn kinderen al 2,5 maanden thuis zit.
School heeft het enorm moeilijk met bovenstaande materie omdat:
1. ICT is aanwezig maar een goede systeembeheerder is ver te zoeken waardoor dat niet een stabiele factor is en dus liever vermeden wordt door de meester/juf
2. De leermethodes zijn top down en hebben geen digitale versie waardoor je als juf/meester een eigen pad moet gaan lopen en vormen zonder dat je van te voren weet of het gaat werken en helpt je targets sneller en beter te halen
3. Bestuur stribbelt tegen en is risico mijdend en kostenbesparend. Ondanks de potentie is het slechts dat. In de praktijk zien ze alleen maar hogere kosten voor ICT en bijscholing en werken ze liever vanuit de leveranciers van schoolmethoden dan vanuit eigen initiatief.
4. De klassen in het gareel houden zodat je voldoende tijd overhoudt om de lesstof te behandelen is al moeilijk genoeg.
5. Het gebruik van digitale media kost de juf/meester veel voorbereidingstijd. Tijd is een luxe.
6. De fysieke klas als infrastructuur ondersteund digitale media niet, dit maakt het soepel integreren waanzinnig moeilijk.
7. De digitale kennis en de gebruikerservaring en vertrouwdheid met de digitale middelen is gemiddeld ronduit slecht te noemen. De mensen die nu voor de klas staan zijn niet daarvoor toegerust via hun opleiding maar ook niet persoonlijk. Ze zijn veel meer hands-on en auditief en willen hun kennis overdragen terwijl ze de persoon fysiek in de ogen kunnen kijken.
Kan nog wel even doorgaan in bijvoorbeeld organisatiestructuren e.d. maar bottom line is angst, onkunde en geen ondersteuning en stimulering om het anders te doen. Een school is een gemeenschap. In zo’n gemeenschap heb je aanjagers nodig en die zijn de uitzondering op de regel en zijn ook atypisch gezien het systeem.
Wat ik mij afvraag als ouder is waarom ik meestal lees dat het gaat over de school meekrijgen terwijl die vooral uitvoerder is van beleid dat ergens anders gemaakt wordt en waar ze hard op afgerekend worden. De school lijkt juist een entiteit die geen speelruimte heeft. Zit er niet veel meer ruimte bij andere onderdelen van de leerketen om de nodige revolutie in het onderwijs te ontketenen zoals mijn (en van velen) geliefde Sir Ken Robinson al jaren om schreeuwt?
Heel benieuwd naar jullie reacties op bovenstaande. Ik weet het is negatief en kijkt vooral naar de obstakels in plaats van de mogelijkheden. En dat laatste is meer mijn stijl maar deze keer toch maar eens op de andere stoel gaan zitten om het wat scherper neer te kunnen zetten.
Sociale media en onderwijs horen bij elkaar. Wat je ook vindt. Ongeveer 95 procent van de schoolgaande jeugd vanaf twaalf jaar maakt er gebruik van en ze moeten mediawijs gemaakt worden.
De suggesties in het artikel en van Marcel Kesselring zijn wat mij betreft om ter harte te nemen: een positieve insteek moet uitgangspunt zijn.
Toch zie ik nog wel een aantal thema’s onbenoemd.
- Belangrijk voor scholen is dat ze zich realiseren dat sociale media en goed burgerschap twee verschillende thema’s zijn, die bij elkaar horen. Nu gaat het te vaak en te veel over consumentschap. Bij consumentschap is de rol van de school minder evident, bij burgerschap is-ie dat zonder meer.
- In de kerndoelen voor het primair onderwijs is nog niets dat verwijst naar sociale media en internet, datzelfde geldt de tussendoelen geformuleerd door http://tule.slo.nl
- Voor succesvolle integratie van sociale media moet de organisatie transparant functioneren. Dat vraagt van veel scholen nog een verandertraject, met name bij de docententeams.
Vanuit Social Media Wijs waren wij ook aanwezig bij deze bijeenkomst van #smcadam. Wij vinden dat internet en sociale media veel mogelijkheden bieden aan kinderen en jongeren om kennis op te doen, nieuwe manieren van communicatie/samenwerken toe te passen en om zich te profileren op de arbeidsmarkt.
We waren dan ook erg blij met deze positieve aandacht voor sociale media in het onderwijs omdat over het algemeen met name wordt gesproken over de gevaren. Ik heb hier afgelopen week toevallig nog een blog over geschreven. http://socialmediawijs.nl/2012/02/14/social-media-opvoeding-in-impasse/
Je vraagt naar voorbeelden van inzet van social media in het onderwijs. Wij hebben vorig jaar een leerlijn social media voor kinderen en jongeren ontwikkeld. Deze leerlijn bestaat uit een aantal begeleide programma’s voor leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs, met als doel om de mogelijkheden van het gebruik van social media te ervaren. De leerlijn gaat uit van de manier waarop leerlingen die opgroeien in het digitale tijdperk willen leren: door zelf te creëren, denken, analyseren, evalueren en delen met elkaar.
Een mooi voorbeeld hiervan vind ik zelf de Social Media Bootcamp, voor een (video) impressie kan je hier eens kijken.http://socialmediawijs.nl/producten/producten-van-social-media-wijs/social-media-bootcamp/
@ Pieter:
“Belangrijk voor scholen is dat ze zich realiseren dat sociale media en goed burgerschap twee verschillende thema’s zijn, die bij elkaar horen. Nu gaat het te vaak en te veel over consumentschap. Bij consumentschap is de rol van de school minder evident, bij burgerschap is-ie dat zonder meer.”
Mee eens. De bewustwording over overigens vrijwel alle maatschappelijke aspecten (ook naast ‘goed burgerschap’) mag nog wel meer ingebed worden, lijkt me.
“In de kerndoelen voor het primair onderwijs is nog niets dat verwijst naar sociale media en internet, datzelfde geldt de tussendoelen geformuleerd door http://tule.slo.nl”
Klopt. Sociale media zijn nog onvoldoende geïntegreerd, dit geldt voor de inhoud van het onderwijs, de manier waarop kennis wordt aangereikt en ook op beleidsniveau.
- Voor succesvolle integratie van sociale media moet de organisatie transparant functioneren. Dat vraagt van veel scholen nog een verandertraject, met name bij de docententeams.
@ Linda:
Social Media Bootcamp: leuk voorbeeld (http://socialmediawijs.nl/producten/producten-van-social-media-wijs/social-media-bootcamp/), met name die battle spreekt me wel aan. Is er naast het slimmer zoeken en informatie checken en het praktische gebruik van sociale media ook aandacht besteed aan mediawijsheid en veiligheid (het eeuwige geheugen van Google en de consequenties hiervan)? Zonder kids te bang te willen maken hoor, maar handigheid en stimulans zou m.i. hand in hand moeten gaan met ook het tonen van risico’s. Verder: all cheers!
@ Andre Manssen: thanks
@ Jeroen: fijn, thanks
@Jojanneke, ja dat doen we ook. Wij vertrekken altijd vanuit de positieve kanten van sociale media maar staan in het verlengde daarvan zeker ook stil bij de negatieve kanten.
Er zijn natuurlijk kansen voor sociale media in het onderwijs. Maar ik zou wel terughoudend zijn als school wanneer het om foto- en videomateriaal gaat. Wat je eenmaal op internet zet gaat er niet meer af. Beseft de ouder, de leerkracht en de leerling dat? Is er toestemming voor gegeven?
Als leerkracht zou ik dus niet snel een lipdub openbaar op YouTube zetten waar ongemodereerd op gereageerd kan worden. Ik schrok nogal van de reacties die er onder de in dit artikel genoemde lipdub staan: http://www.youtube.com/all_comments?v=AKesf_5snuo
Wordt hier als school nog wat mee gedaan? Hoe is dit voor de donkere jongen in de film als je leest ‘zie die neger die lijkt net een wijf WHAHAH’. Ik zou er als ouder(en school) niet blij mee zijn.
Als school staan wij het (nu) niet toe dat er smartphones, mobieltjes e.d. worden meegenomen. Met name het makkelijk kunnen fotograferen/opnemen van medeleerlingen/docenten is een bezwaar. Uiteraard kan je dat bespreken, verbieden, etc. Maar wat als het toch gebeurt? Een leerling neemt voor de grap een foto van een leerling op de w.c. en plaatst dat op internet? Nogmaals: je krijgt het wel op internet, maar je krijgt het er niet meer af. Dit soort dingen kunnen natuurlijk ook buiten schooltijd gebeuren en lessen over mediawijsheid zijn daardoor ook erg belangrijk.
Ik zie ook wel de positieve kanten voor het onderwijs van de sociale media en devices zoals smartphones en tablets. Maar ik denk dat je al school ook heel goed moet nadenken over je verantwoordelijkheid naar leerlingen en ouders toe. De kracht van de sociale media is te groot om dat niet te doen.
@ Linda: Uitstekend, da’s mooi!
@ Paul: Het gebeurt inderdaad weleens dat kinderen een foto van iemand maken en deze online delen. Of dat ze een onvriendelijke reactie onder een filmpje zetten. Dat is natuurlijk niet leuk, maar het is wel een signaal van de tijd waarin we leven. Het is onze plicht als volwassenen om kinderen zo vroeg mogelijk bewust te maken van deze ontwikkeling, om júist de eerder beschreven wildgroei te voorkomen. Wanneer er werkelijk meer inzicht over de consequenties komt bij kinderen, is het risico op dit soort situaties veel kleiner. En ja, als er iets misgaat, is het inderdaad van belang om het te bespreken. Als je simpelweg smartphones verbiedt, kun je niet van kinderen verwachten hoe er wél mee om te gaan en blijf je de door jou gevreesde problematiek alleen maar vaker zien. Misschien stimuleer je de wildgroei daardoor juist alleen maar (onbewust en ongewild). Want wie zegt dat een leerling buiten schooltijd niet precies dát doet waarvoor je bang bent? Ik mijn perceptie verzaak je dan als docent nog steeds. Je bent als docent één van de grote ‘key personalities’ in het leven van kinderen. Maar je hebt geen invloed op wat iemand thuis doet. Verbieden is m.i. niet ‘de’ oplossing. Ja, even in het klaslokaal. Maar wat daarbuiten gebeurt, zou ook je aandacht moeten hebben. Ik ken docenten die van leerlingen die échte, werkelijk asociale, online missers hebben gemaakt, eisten dat zij ook online, op dezelfde plek publiekelijk verontschuldigingen aanboden en daar verder ook gevolg aan gaven.
Hartelijke groet,
Jojanneke