Naming & shaming: wanneer valt de eerste Facebook-dode?

opsporingverzocht

Burgeropsporing via internet werkt. Daders van misdrijven lopen veelal tegen de lamp zodra het grote publiek foto’s of videobeelden onder ogen krijgt. Toch is deze opsporingsmethode niet onomstreden. Het gevaar bestaat dat digitale burgerwachten vroeg of laat het recht in eigen hand nemen.

Nare uitwerkingen

Het kan nooit kwaad om misstanden aan de kaak stellen, maar naming & shaming heeft soms nare uitwerkingen. Journalist Jelle Brandt Corstius kan erover meepraten. Onlangs riep hij zijn duizenden volgers op Twitter op om in opstand te komen tegen de ‘volkomen verrotte financiële wereld’. Brandt Corstius richtte zijn pijlen daarbij direct op voormalig SNS-topman Sjoerd van Keulen.

Zijn appèl op Van Keulen om diens bonus in te leveren kreeg veel bijval. Na ernstige bedreigingen moest de gewezen bankier zelfs onderduiken. Dat was natuurlijk niet de bedoeling van de journalist, maar kennelijk beschouwden sommigen zijn oproep als een vrijbrief om een heksenjacht te ontketenen.

Maatschappelijke verontwaardiging kan zomaar omslaan in blinde volkswoede. Zo werd een 22-jarige man begin januari door acht belagers geschopt en geslagen op de Vestdijk in Eindhoven. Hij liep een zware hersenschudding en verwondingen aan zijn hoofd op. De mishandeling werd vastgelegd met een bewakingscamera. De politie gaf de beelden vrij en riep mensen op om zich te melden als ze de daders herkenden.

Heftige reacties

De videobeelden werden massaal bekeken op YouTube. Op social media dook een foto van de verdachten op die talloze malen werd gedeeld. Ook de namen van de vermoedelijke daders kwamen zo aan het licht. De reacties waren heftig. Mensen wilden het liefst het recht in eigen hand nemen. De woede van het publiek was begrijpelijk, maar ook buiten alle proporties.

De acht verdachten van de mishandeling zijn inmiddels opgepakt. Het vrijgeven van de beelden heeft zeker bijgedragen aan het vinden van de daders. Social media hebben zich als recherchemethode ruimschoots bewezen. De keerzijde van de medaille is dat mensen zich in hun opsporingsijver ook met de veroordeling gaan bemoeien. Dat kan ver gaan. Zo werd een man uit Waalre zwaar bedreigd, omdat hij toevallig een naamgenoot is van een van de Vestdijk-verdachten. Zijn naam en telefoonnummer belandden ongecheckt op internet.

vestdijk

Een foto van de acht Vestdijk-verdachten ging rond op internet. Ook hun namen kwamen in de openbaarheid.

De rede is ver te zoeken. Schaamteloze scheldpartijen, haatmails en doodsverwensingen zijn aan de orde van de dag. In de betrekkelijke anonimiteit van internet lijkt alles geoorloofd. Slechts een enkeling bekommert zich nog om privacy, bewijslast of waarheidsvinding. Grenzen vervagen, waardoor de rechtsgang onder druk komt te staan. Advocaten wrijven zich in de handen, want verdachten zijn al bij voorbaat publiekelijk veroordeeld. Een beter pleidooi voor strafvermindering is nauwelijks denkbaar.

Eigenrichting

Onderzoek wijst uit dat veel mensen digitale kanalen accepteren als opsporingsmethode. Adviesbureau Accenture hield een steekproef onder gebruikers van social media. Van de ondervraagden gelooft 72 procent dat social media kunnen helpen bij het oplossen van misdrijven. Ruim de helft meent dat social media de politie op alle terreinen kan helpen.

Volgens professor Henri Beunders van de Erasmus Universiteit ligt het gevaar van eigenrichting op de loer. In zijn ogen is het een kwestie van tijd voordat iemand het slachtoffer wordt van een wraakactie. Mensen hebben het recht om zichzelf te verdedigen, maar dat is iets anders dan het recht in eigen hand nemen. Niet zelden geldt noodweer als een excuus om buitensporig geweld te rechtvaardigen.

Beunders onderzocht de rol van sociale media in de opsporing door politie. Hij ziet veel voordelen in burgeropsporing via digitale kanalen. Toch waarschuwt hij voor de gevolgen. Burgers moeten zich volgens de hoogleraar Geschiedenis van Maatschappij, Media & Cultuur bewust blijven van hun rol in de rechtsstaat. Ook wijst hij op ethische bezwaren van naming & shaming. Beelden die eenmaal op internet belanden, komen er nooit meer van af. Vermeende daders én slachtoffers ondervinden er levenslang de gevolgen van.

Wanted: dead or alive

justitieHet ministerie van Veiligheid en Justitie houdt er minder scrupules op na. Minister Opstelten is een warm pleitbezorger van onorthodoxe opsporingsmethoden. Ook staatssecretaris Teeven zit op deze resolute lijn. Bij een inbraak in het Brabantse Diessen kwam de insluiper om het leven na een confrontatie met de bewoners. Teeven noemde het een ‘inbrekersrisico‘.

Minder blauw op straat, meer daadkracht op de digitale snelweg. Dit lijkt het devies te zijn van Opstelten en Teeven. Als burgers zich met de opsporing mogen bemoeien, dan staan ze ook vooraan bij de vervolging. Dat is op zijn minst onhandig. De bewindslieden geven zo voeding aan de sluimerende lynchethiek die in onze samenleving heerst. Onbedoeld roepen ze op tot een volksgericht. Wanted: dead or alive. Zonder flankerend beleid van justitie is het wachten op de eerste Facebook-dode.

Uitgelicht: Nieuw! Webinar Zakelijk bloggen in de praktijk

Webinar zakelijk bloggen in de praktijk

Een zakelijk blog kan een belangrijk marketingmiddel zijn, of je nou tot doel hebt om leads te genereren of te werken aan je positie als expert binnen je vakgebied. Maar waar blog je over?  En hoe blog je slimmer en met meer resultaat? In dit webinar krijg je in 1 uur veel tips, ideeën en voorbeelden om je zakelijke blog nog succesvoller te maken.

Meer weten?

Interessant?

Lees dan ook onze andere artikelen over , , , , , , , , , , .

Reacties

  1. Het internet is redelijk anoniem, de afstand is groot, voor sommige mensen is dat een vrijbrief om zonder nuance te reageren. Zonder zich te verdiepen in de materie worden anoniem en laagdrempelig meningen en zelfs bedreigingen geplaatst. Helaas is dat een nadeel van het vrije internet. Het alternatief is echter niet beter.

    Laten we als weldenkende mensen ervoor zorgen dat we actief reageren en een andere mening laten horen. Niet alles is te vatten in een berichtje van 200 tekens. De waarheid is soms meer complex en minder zwart/wit als het internet ons soms doet geloven!

  2. waarom neemt iedereen kritiekloos de visie van Van Keulen (ondergedoken) over? Misschien zit hij wel in zijn 2e huis..
    en verder: nog even en het gaat verboden worden om uberhaupt kritiek op mensen te hebben, want ja owee, ze worden gedemoniseerd.
    Van Keulen is de laatste waar ik meelij mee heb. Wat is er mis met de oproep hem te mailen? als iemand me dat nog eens uit kan leggen?
    Of mogen we hem niet mailen?

  3. Het kan zijn dat ik mij vergis, maar volgens mij hadden we de eerste fb-moord vorig jaar. Volgens mij heette dat meisje Jennifer? Ze had iets over haar “vriendin” op fb gezet en zij iwas daar niet zo blij mee

  4. ja nicolette. zowordt facebook van alles de schuldie : http://nl.wikipedia.org/wiki/Facebookmoord media noemden het de facebookmoord . Wat ik nogal vreemd vond, immers heeft facebook iemand vermoord of werd facebook vermoord? de ruzie van het schoolplein verplaatste zich. Het medium. Als er telefonisch geroddeld wordt, ben ik benieuwd naar het voorkomen van de term ‘telefoonmoord’.

  5. @renzo, Nicolette gaat toch in op de kernzaak van dit artikel en zij heeft gelijk. Naar aanleiding van een bericht op Facebook heeft er een misdrijf plaats gevonden. Nee Facebook is niet verantwoordelijk en Nee Facebook heeft niemand vermoord en is zelf ook niet vermoord.

    Onorthodoxe opsporingsmethodes waarbij social media wordt ingezet lijken te helpen bij een snelle oplossing van de zaak. Maar het lijkt mij niet de taak van de burger om dit soort zaken op te lossen, maar juist van degene die hier voor betaald worden.

    Vaak genoeg zie ik op Twitter een foto van een lijk voorbij komen #wiekentdezeman. Volgens mij zijn er genoeg andere methodes om hier achter te komen, die geschikter zijn voor oom agent.

  6. @renzo
    Er is een verschil om iemand te mailen of een oproep te doen om iemand het leven zuur te maken. We hebben niet voor niets onze regels en onze rechtstaat, mocht dat niet goed werken, dan moeten we daar dingen aan veranderen, niet het recht in eigen hand nemen.

    Verder sluit ik me bij Sam aan, zulke opsporingsmethoden werken alleen wanneer ze niet vaak worden ingezet. Bij het tiende opsporingsbericht kijk ik er al niet eens meer naar. Als het dan ook nog een verkapte vorm van straf is buiten de rechtspraak om dan moeten we er helemaal huiverig voor zijn.

  7. Dag Arjen, de crimineel had in tijden van de klassieke journalistiek al weinig privacy: bij Opsporing Verzocht was immers ook al een foto te zien? Of in de krant? Ging old school tv-PoWNews niet een verdachte achterna in Belgie? Doet Opgelicht niet anders dan boeven ontmaskeren?
    Wat nieuw is is de massaliteit, de snelheid en de openheid van internet/online zijn. Cruijff zou zeggen: ieder voordeel heb z’n nadeel. Het is een ‘makkelijk’ opsporingsmiddel, maar hoe we daar met z’n allen als samenleving mee om moeten gaan: die discussie moeten we samen voeren. En daarin ligt ook een taak van de instanties: als ze zo’n beetje uitgerechercheerd zijn, moeten ze ons op de hoogte houden, de crisis/volkswoede in de hand houden en leiderschap tonen. Zodat het online en offline niet ontaardt.

  8. Nieuwe case: verdachten Oosterhout melden zich. Weer mensen onterecht met de mishandeling in verband gebracht.
    http://www.omroepbrabant.nl/?news/1892871343/Drie+verdachten+zware+mishandeling+Oosterhout+melden+zich+bij+politie.aspx

Plaats een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn met een * aangegeven.

Verschijnt je reactie niet, dan is deze mogelijk in de spam terechtgekomen. Mail ons dan even!