Webtopia: weg met HTML!

sledgehammerTechnisch verandert er vandaag de dag een hoop in de manier waarop we het internet bekijken. Behalve het klassieke surfen zijn er ook mobiel surfen en een hoop desktop- en mobiele applicaties waarmee we informatie tot ons nemen. Daarnaast is de informatiesnelweg steeds meer tweerichtingsverkeer aan het worden. Tijd om te overwegen of we nog wel op dezelfde manier onze informatie moeten publiceren via HTML en CSS. Een pleidooi voor een ideaal internet.

Waarom scheiding van content en vorm?

Wie ingevoerd is in CMS, SEO, RSS, SOAP en REST en andere cryptische afkortingen kijkt naar het internet als een berg min of meer geordende informatie. De betekenis van die informatie is door computers bijna niet te vatten, maar voor de menselijke gebruiker erg relevant. Juist voor die menselijke gebruiker is het ook belangrijk dat die informatie op een verteerbare vorm wordt gepresenteerd. Alleen, die presentatie komt steeds meer los te staan van de inhoud, omdat het gedicteerd wordt door bijvoorbeeld corporate design guidelines, of gebruiksvriendelijkheid, overzichtelijkheid en technische mogelijkheden.

headbodyAan de andere kant ordenen we de informatie op basis van de inhoud. Zoekmachines zoeken naar woorden, eigenschappen van plaatjes, meta-informatie en verbanden tussen de informatie (bijv. links). Hypertext Links geven natuurlijk zelf al een bepaalde ordening aan.

Maar niet alleen zoekmachines willen ‘pure’ content. De app en de widget winnen flink terrein, en willen ook gevoed worden door “pure” content. De opmaak is immers onderdeel van de betreffende applicatie. Ook het verschijnsel mashup wil graag van verschillende bronnen pure content combineren en op een nieuwe manier presenteren.

Dat is toch helemaal niets nieuws?

jipenjannekeNee zeker niet, en ik maak me hier dan ook erg schuldig aan Jip-en-Janneke-taal. Maar kijkend naar de lingua franca van het internet, (X)HTML, dan valt toch op dat je heel wat in die HTML-code moet zetten om de pagina later te kunnen opmaken middels CSS. Denk aan alle DIV’s en SPAN’s en de overmaat aan stijlattributen die stiekem toch de HTML-code in sluipen. Een zoekmachine moet deze rompslomp wel doorploegen om tot de kern van de zaak te komen.

Ook is het ook nog eens zo dat je HTML vaak niet helemaal vrij kunt opmaken aan de hand van de informatie, omdat het anders moeilijk te stylen is. Denk aan tables, list menus en vooral ongepaste zaken als HR’s. HTML beschrijft eigenlijk de opmaak van een rapport van het CERN. Op informatieniveau is er geen onderscheid tussen ‘ordered lists’ en ‘unordered lists’, maar bijvoorbeeld een paragraph is weer heel ‘non-descript’. Een paragraph zou bijvoorbeeld een of meer kernwoorden moeten kunnen hebben. Makkelijk voor quickscans en zoekmachines. Begrippen als samenvatting, voetnoot, referentie zouden mooie toevoegingen zijn aan HTML. En ook de regels waarmee je HTML samenstelt met gebruikmaking van deze tags zouden wat beter gedefinieerd moeten worden.

RSS doet het eigenlijk veel beter, zij het heel beperkt. Daar is de content puur ingedeeld op basis van de inhoud zonder enige concessie aan de presentatie (behalve wellicht presentatievolgorde).

foodMijn pleidooi gaat dan ook over een pure markuptaal die aangeeft wat tekst betekent in een document. Headings horen daarbij, maar vooral allerlei geannoteerde tekst en plaatjes, en de verbanden tussen al de content onderdelen. De goed verstaander leest hier ‘semantic web’.

Nou kun je dat vandaag de dag best zelf realiseren. Bouw maar een pagina die uitsluitend bestaat uit Javascript en dat Javascript haalt vervolgens een XML bestand op met louter semantische structuren en gaat vervolgens je hele pagina opbouwen.

Ja, zou ik best willen, maar voor zoekmachines is je pagina volstrekt onbruikbaar geworden, want Google gaat je Javascript echt niet zitten ‘reverse engineeren’. En sloom dat die handel wordt! Je moet een hele hoop bytes versjouwen voordat je een eenvoudige pagina kunt opmaken en Javascript zelf is ook niet zo snel.

Is dat er dan niet allemaal al lang?

Ja en nee. Om bij het voorbeeld van HTML te blijven is het zo dat ik een pagina in mijn browser open en dus informatie opvraag. Ik open dus een HTML-bestand en die gaat vervolgens op eigen houtje de bijbehorende opmaak regelen door het laden van CSS en script files. Vaak gelukkig aan de hand van wat ik voor browser heb, maar meestal levert dit een hutspotprak content en vorm op.cssisawesome

Eigenlijk zou je browser twee dingen moeten ophalen: de content en een presentatievoorschrift (CSS/Javascript to the limit zeg maar). Maar technisch gebeurt er natuurlijk iets heel anders: het voorschrift gaat als eerste aan de slag en peutert de content uit elkaar om het op de juiste manier weer te geven. Helemaal geldt dit voor mashups: daar wordt content immers van meerdere bronnen opgehaald en met elkaar in verband gebracht. In de browser is dus eigenlijk het presentatievoorschrift de baas, maar we klikken op basis van een link die iets zegt over de content.

Lastig dilemma. Ik denk dat we daarom de definitie van een hyperlink moeten verbreden. Een hyperlink geeft niet alleen de locatie van content aan maar ook hoe het bij voorkeur gepresenteerd moet worden. (Dat gebeurt nu eigenlijk ook: www.nu.nl vs. m.nu.nl zeg maar, maar dat is niet helemaal waar ik naar toe wil). Ik zou willen pleiten voor een protocol header waarin een link naar het presentatievoorschrift van voorkeur staat. De opvragende applicatie hoeft er natuurlijk niets mee te doen, met dat presentatievoorschrift, maar als deze dat wel doet dan kan hij ermee aan de slag. Het gaat er om dat content en presentatie los van elkaar staan, dus ik vind dat er in de content geen verwijzingen moeten zijn naar het presentatievoorschrift. De opgevraagde pagina bestaat uit pure content.

Makkelijk voor mashups, maar ook voor dataspaces en zeker voor widgets, gadgets en apps.
En bedenk eens wat dit voor de snelheid van browsers kan doen, want de content zonder alle opmaak kan wel eens een heel stuk lichter zijn. Presentatievoorschriften lenen zich immers heel goed voor cachen, dus die hoef je niet telkens opnieuw binnen te halen. Eerlijkheidshalve is het natuurlijk wel zo dat de eerste keer dat je een pagina met een bepaald presentatievoorschrift binnenhaalt, dat wel wat langer kan duren.

En wat schieten we ermee op?

Ik vind het model heel elegant en dat is een uitspraak die je misschien alleen van programmeurs zult horen. De meeste normale mensen kunnen niks met elegante data. Ontwikkelaars echter wel, die kunnen veel sneller schakelen tussen presentatiemethoden en veel makkelijker content aggregeren.

Ook kun je de vormgever en de author nog onafhankelijker van elkaar laten opereren. Dat is fijn voor beiden, want ten opzichte van elkaar zijn ze eigenlijk heel restrictief: de “dit zinnetje moet korter want ik heb geen ruimte” discussie wil je minimaliseren.

Het tweerichtingskarakter van het internet (Web 2.0 zo je wilt) is er ook mee gediend. Wil iemand bijdragen dan hoeft hij of zij zich alleen maar druk te maken over de inhoud van zijn/haar bijdrage. Laat het opmaken maar aan de machine over. Op die manier verzamel je veel beter hanteerbare content. Dit is niet het sterkste argument, geef ik toe, want dit gebeurt al in hoge mate, maar het toevoegen van geolocatie en sensorische informatie wordt wel steeds belangrijker dus ook de upstream mechanismen van het web verdienen heroverweging.

Sommige uitgevers zullen nu hun billen bij elkaar knijpen, want als dit ooit een feit zou worden dan is herpubliceren van hun dure content nog gemakkelijker geworden. Ik ben van mening dat dit eigenlijk een achterhoede gevecht is van die uitgevers. Het zijn op dit moment toch al huilebalken, maar veel aan hun modellen veranderen willen ze niet en daar is Darwin vrij meedogenloos voor. Maar als doekje voor het bloeden: je zou best een presentatievoorschrift kunnen bedenken die als enige de content kan interpreteren door middel van encryptie. DRM zeg maar.

Anderzijds denk ik dat in de toekomst content wel eens heel goedkoop kan worden. Veel publiek zal meningen, nieuws en allerlei andere bijdragen leveren, vaak om niet. Ik vind natuurlijk dat journalisten werk doen van een andere orde, en daar zou zeker ook een prijs voor moeten zijn. Maar journalisten verzamelen informatie, onderzoeken, ordenen en aggregeren het. Misschien gaan we wel juist betalen om het te vinden, te verzamelen, te interpreteren en om het goed in verband te zien. (Of juist negeren en weigeren het te zien al naargelang je politieke voorkeur).

Ondenkbaar? Abonnees van kabel TV zijn best bereid te betalen voor uitzending gemist-programma’s, ook als je het in een veel minder aantrekkelijke presentatievorm elders gratis kunt kijken. Knoop het in je oren!

Het is wel eens leuk om dingen op zijn kop te zetten in gedachten, maar voordat ik nu alle RFC-makers over me heen krijg: meer dan als gedachtenexperiment is dit niet bedoeld…


11
0
0
0
11