Gamification vereist een zorgvuldig ontwerp

Waren we net een beetje klaar met dat Nieuwe Werken, is het volgende buzzword er alweer: gamification. Term voor het toepassen van elementen uit computergames in een bedrijfscontext. Maar ook bij gamification is het zaak eerst een stapje terug te doen en een gedegen ontwerpproces te doorlopen.

Activiteitenpatroon

De analisten van Gartner hebben gamification deze zomer bovenaan hun hype cycle geplaatst. Dus we kunnen rond dat thema de komende tijd de nodige congressen, artikelen en hijgerige leveranciers verwachten. Het komt allemaal voort uit het succes van Foursquare, dat een spelletje maakt van het inchecken met je smartphone op locaties die je bezoekt. Je kunt punten, badges en kortingcoupons verdienen en de strijd aangaan met je vrienden om het virtuele burgemeesterschap van je stamkroeg. Dat zorgt voor competitie en voor gebruikers die hun activiteitenpatroon in dienst stellen van de doelstellingen van de bedrijven die hierachter zitten. Het succesvolle sjabloon van Foursquare is inmiddels overgenomen door veel andere organisaties. Ziedaar de kracht van games.

Kracht van games

Gamification heeft in zijn huidige vorm heel weinig te maken met de kracht van games. Het heeft wel opvallend veel weg van het Taylorisme van het begin van de vorige eeuw: de productiviteit van medewerkers optimaliseren door hen extrinsiek te motiveren. Want zowel badges verzamelen als winnen van je vrienden zijn extrinsieke prikkels. En dat terwijl games er nu net goed in zijn om spelers intrinsiek te motiveren: het spelen van een spel is in zichzelf leuk.

Ontwerpproces

Hoe kunnen we die kracht van games dan wel inzetten? In ieder geval door één belangrijke denkfout te voorkomen die veel huidige pogingen tot gamification karakteriseert: de illusie dat een ingrediënt dat werkt in een game ook gaat werken in een andere context. Games zijn complexe systemen met een onvoorspelbaar karakter. De ontwerper van een game zal altijd dat systeem in actie willen zien om vast te stellen of de gebruikte ingrediënten de gewenste effecten hebben. De sleutel tot goede gamification is dus gelijk aan de sleutel tot goede games: een gedegen ontwerpproces.

Net als bij Het Nieuwe Werken heeft het geen zin meer om te vechten tegen het label gamification. Maar laten we wel strijden tegen kortzichtige rommel. Laten we werk maken van de prachtige potentie die games bieden voor het stimuleren van duurzaam gedrag op persoonlijk niveau (gezonder leven), organisatieniveau (een bijdrage leveren aan bedrijfsdoelen) en maatschappelijk niveau (minder CO2-uitstoot). Met die invulling gaat gamification ons nog mooie dingen brengen.

Dit opinie-artikel is eveneens gepubliceerd in Het Financieele Dagblad.