Tijdens The Next Web Conference afgelopen zomer sprak schrijver Kevin Kelly zijn verontrusting uit over de groei van informatie. De groei van de hoeveelheid informatie ligt tien keer hoger dan de groei van onderwerpen waarop de informatie betrekking heeft. Informatie is daarmee het snelst groeiende product dat de mens ooit heeft gecreëerd. Een project wat probeert om deze informatiegroei bij te houden is Wikipedia, dit artikele gaat in op de voors en tegens van deze online encyclopedie.
Korte historie
Na een discussie in 2001 besloten twee internetvrienden met hulp van hun werkgever de oude online encyclopedie Nupedia om te zetten in een nieuw formaat, genaamd Wiki. Waar de artikelen eerst werden beoordeeld met behulp van peer review, kunnen bij een Wiki de artikelen door iedereen aangepast worden.
Al snel bleek deze nieuwe aanpak veel beter te werken en de encyclopedie groeide als kool. Enkele maanden later was de eerste mijlpaal van duizend artikelen bereikt en momenteel groeit het aantal artikelen met zo'n 6% per maand. Het huidige aantal artikelen komt zelfs boven de 5 miljoen uit (waarvan 1,5 miljoen Engelstalig en bijna 250.000 Nederlandstalig). Ook het aantal talen waarin Wikipedia beschikbaar is groeit gestaag door tot boven de tweehonderd.
Afbeelding 1: Aantal artikelen Wikipedia 2001-2006 (bron: Wikipedia Statistics)
In 2001 ging de Nederlandstalige Wikipedia van start, in augustus 2006 bleek uit onderzoek van Multiscope dat deze site inmiddels de nummer 6 website van Nederland is geworden. "Met een bereik van 32% scoorde nl.wikipedia.org in juli 2006 een zesde positie in de Multiscope Visiscan top 250 van best bezochte Nederlandse websites. Het bereik verviervoudigde daarmee in de afgelopen twee jaar (juli 2004 = 7%). De sterke groei die Wikipedia doormaakt is te vergelijken met de ontwikkeling die bewezen internet concepten als Startpagina en Marktplaats in hun historie meemaakten. (…) Het Nederlandse publiek waardeert Wikipedia met het rapportcijfer 8,1. Binnen de categorie ´Portalen - Gidsen en Naslagwerken´ scoort Wikipedia daarmee de hoogste tevredenheid."
Kwaliteitsverbetering
In 2006 werd er tijdens een Wikisymposium een interview gehouden met de beheerders van de Engelse, de Duitse en de Japanse Wikipedia. Uit hun antwoorden valt goed op te maken hoe Wikipedia haar best doet om aan de kwaliteit van de artikelen te werken. Zo zijn er verschillende beheerposities en zelfs een bestuur van vrijwilligers. Vanwege de taalverschillen hebben de niet-Engelse Wikipedia’s een verregaande mate van zelfbestuur.
Zo is er in de Duitse versie een methode voor het belonen van kwaliteitsartikelen. Iedere schrijver of groep schrijvers kan een artikel voordragen voor een peer review en als de kwaliteit hoog genoeg ligt kan het als 'Lesenswerter Artikel' opgenomen worden. Mocht de kwaliteit nog verder toenemen dan kan het uiteindelijk in de hoogste regionen van de Duitse Wikipedia komen en een 'Exzellenter Artikel' toekenning ontvangen (zie ook: Exzellente Bilder).
Afbeelding 2: Aantal excellente artikelen Wikipedia (Duitstalig vs. Engelstalig) 2003-2006 (bron: Wikimedia Commons)
Overigens blijkt voor afzonderlijke artikelen het wisdom of crowds principe niet echt op te gaan: het zijn juist de artikelen die door (slechts) een of enkele schrijvers geschreven zijn die het hoogst gewaardeerd worden.
Op de vraag waarom er geen reputatiemanagementsysteem is, wordt geantwoord dat het systeem wel geprogrammeerd is maar dat het voorlopig ongebruikt blijft. Dit omdat het in strijd is met het idee dat Wikipedia voor iedereen te bewerken moet zijn. Zolang men het vandalisme nog weet te beteugelen, zal de openheid een hoger doel blijven dan het eventuele gemak van beheer. Een kleine opmerking hierbij is dat in tijden van onoplosbare conflicten oprichter Jimmy Wales (zie foto) het laatste woord heeft.
Wikipedia versus Encyclopædia Britannica
Wikipedia is een groot succes maar hoe reageren andere encyclopedieën als Britannica en Encarta hier op? Is Wikipedia wel te vergelijken met de eeuwenoude traditie van het encyclopedie schrijven? In december 2005 publiceerde het wetenschappelijk tijdschrift Nature een onderzoek naar de juistheid van de artikelen in Wikipedia en de Britannica. Gerenommeerde wetenschappers kregen uit beide encyclopedieën een artikel over hetzelfde onderwerp, geheel gestript van opmaak, te beoordelen. Uiteindelijk bleek in deze steekproef een Wikipedia artikel gemiddeld vier fouten te bevatten tegenover drie gemiddeld in de Britannica.
Afbeelding 3: Kurt Jansson (links), president van Wikimedia Duitslang, laat een lijst van 10.000 Wikipedia-auteurs zien (bron: Nature.com)
Doordat Britannica al snel met kritiek (pdf) op tal van punten kwam, laaide de discussie in alle hevigheid op. Britannicafans spraken van een onbetrouwbare encyclopedie waarin iedereen met een muisklik een heel artikel kon veranderen, en prezen de hoogopgeleide professionals die Encyclopædia Britannica al jaren tot een betrouwbare bron van kennis maken.
Afbeelding 4: Daily reach Wikipedia.org vs. Brittanica.com 2002-2006 (bron: Alexa)
Wikipedia-adepten plaatsten daar tegenover dat alle fouten gevonden in de test van Nature inmiddels al verbeterd waren. Ook bevat de Wikipedia inmiddels beduidend meer artikelen dan Britannica en komen er dagelijks velen bij. Verder is er een groot team van vrijwilligers met kennis op allerlei vlakken constant bezig om de encyclopedie verder te verbeteren. Voor sommige vrijwilligers is het opsporen van fouten in artikelen zelfs een ontspannend tijdverdrijf geworden.
Afbeelding 5: Daily traffic rank Wikipedia.org vs. Brittanica.com 2002-2006 (bron: Alexa)
Een van de sterkste punten van Wikipedia is wellicht dat het in staat om mee schalen met de groei van het internet. Tim Bray drukte het belang van Wikipedia uit als: "We have to figure out how to make the Wikipedia good, because that’s all there’s going to be".
Toekomst en trends
Wellicht moeten we de kracht van Wikipedia niet alleen in de encyclopedie zoeken maar ook in het sociale proces om tot een omschrijving van de werkelijkheid te komen. Zoals consultant Deborah E. Finn het uitdrukte “Wikipedia is a social experiment in negotiation and collaboration”.
Wellicht kunnen we Wikipedia zien als een voorbeeld hoe de mensheid in de toekomst met meningsverschillen over interpretatie van de werkelijkheid kan omgaan. Waneer we de argumenten over en weer bekijken zien we hier een strijd die op verschillende vlakken gevoerd wordt.
1. De oude versus de nieuwe media. Dankzij de opkomst van internet zijn er volledig nieuwe methoden van datamanagement mogelijk. Omdat gevestigde media hier vaak te laat op in speelden zijn zij op velen fronten voorbij gestreefd.
2. Elite versus massa. Waar vroeger professionals aan het werk waren om data om te zetten in kwaliteitsinformatie, wordt hier nu vaak de kracht van de massa voor ingezet. Hiertegen blijft de professionele informatievoorziening zich verzetten om het eigen bestaan veilig te stellen.
3. Betaald versus gratis. Waar er vroeger maar weinig informatie gratis beschikbaar was of men voor het verkrijgen moeite moest doen, is met de komst van internet informatie veel gemakkelijker toegankelijk geworden. De stroom aan gratis informatie lijkt alleen maar toe te nemen, terwijl de aanbieders van betaalde inhoud het steeds moeilijker krijgen.
Hoe deze trends zich in de toekomst zullen voort zetten blijft nog een beetje een open vraag, maar al op verschillende vlakken hebben de nieuwe media met behulp van de massa en gratis verspreiding grote overwinningen behaald.
Sjors Timmer is medio 2006 afgestudeerd EMMA student aan de HKU en free lance webdesigner.
Stan Lenssen 
Joyce 
hans van dijk 
matthijs schippers 
Prima verhaal Sjors! Als het gaat om wel of niet werken van The Wisdom of Crowds nog deze toevoeging. Naar mijn mening is er zelfs bij slechts een of enkele schrijvers in zekere zin sprake van die wisdom. Het gaat er immers ook om dat net die ene persoon ergens ter wereld ook werkelijk meeschrijft. Die persoon die anders nooit met bijvoorbeeld de Brittanica in contact zou zijn gekomen. Dus behalve het principe dat de rest van de wereld meer weet is er volgens mij ook nog zoiets als het facilitereren dat vraag (= informatiebehoefte) en aanbod (= een expert die een platform zoekt) elkaar vinden.
Over de statistieken van Wikipedia nog dit: in november kwam Wikipedia voor het eerst ook een keer in de (dagelijkse) wereldwijde internet Top 10 van Alexa (Traffic Rank, niet de officiële top 10) terecht. Zie http://www.crookedtimber.org/2006/11/14/wikipedia-hits-the-top-ten/ .
Ik denk dat vooral de ontwikkeling van Betaald versus gratis langzaam gaat afnemen, alhoewel er steeds meer inforamtie gratis en open word. Word ook de vraag naar expertise en specialisatie steeds groter, informatie word hierdoor steeds belangrijker.
Door middel van personalization en betere interactie via het web denk ik dat juist de betaalde sector gaat groeien.
@Frank, leuk idee om Wikipedia als een kennismarktplaats te zien, waar vraag en aanbod elkaar én bereikt, en de gemeenschap helpt.
Ook wel leuk om te zien hoe snel Wikipedia “gewoon” geworden is. Toen vorig jaar het onderzoek van Nature verscheen waren er nog veel mensen te vinden die vonden dat Wikipedia maar snel moest stoppen omdat het toch nooit wat werd. Ook is het gebruik van Wikipedia als bron voor de meeste scripties op hoge scholen en universiteiten nog verboden (heb ik me laten vertellen). Maar gelukkig zien veel studenten en wellicht ook docenten in dat Wikipedia een erg mooi startpunt is om de verschillende meningen over een onderwerp te onderzoeken. Vaak is de discussie pagina van een artikel een nog zinnigere pagina dan het artikel zelf.
@Bojhan, ik vermoed ook dat de groei van betaalde informatie zal gaan toenemen naarmate het moeilijker wordt om te vinden (en makkelijker om te betalen) Een leuk voorbeeld is wellicht de bij Marketing3 gepromote gamevertising blog http://gamevertising.futurelab.net/ zover ik weet de eerste weblog waar je betaald lid van moet zijn om het te kunnen lezen.
Dank voor het duidelijke overzicht. Volgens mij is de aanname dat verhouding betaalde vs gratis content tegenstrijdig als het gaat om de extreme groei van informatie op het web.
Er zijn zoveel verschillende bronnen die vergelijkbare informatie bieden dat het erg moeilijk is om met uitsluitend ‘bibliotheek-informatie’ geld te verdienen aan ‘lezers’. Ik zie eerder business drivers aan de zakelijke kant - het zal voor bedrijven steeds interessanter worden om te weten welke informatiebehoefte de consumenten hebben. Daarnaast zie ik commerciële mogelijkheden door de informatie met producten te verrijken.
Ik ben momenteel druk doende met de ontwikkeling van een ‘muziekale-wiki’ door de kopie van de CDDB database (deze bevat miljoenen records artist/album en track informatie) bewerkbaar te maken via een wiki-frontend. De database is zeer vervuild omdat er bij de ontwikkeling geen rekening is gehouden met ‘ontdubbelsystemen’ dus een plaat met de tekst Rock ‘N Roll en Rock & Roll zit er twee keer in.
Via DAZ.com kunnen mensen helpen met het opschonen en uitbreiden van de database middels een creditsysteem. Voor elke positieve bijdrage ontvangen leden credits.
Muziek is hot, maar complex op het web. Met DAZ zien we diverse mogelijkheden om een legaal, (financieel)eerlijk en inzichtelijk platform te ontwikkelen voor zowel muziek- liefhebbers als makers. Dit lukt alleen door de huidige informatie te verrijken met het product – muziek – en de mogelijkheid om deze te kunnen aanschaffen.
@ Sjors: Ja boeiend om te zien hoe instituten en organisaties nog steeds moeite hebben om het tempo van de ontwikkelingen te volgen. Waardevolle aanvulling ook over de discussiepagina in de Wikipedia. Overigens denk ik dat de meeste bezoekers die nooit zullen bekijken. Misschien zou Wikipedia er voor moeten kiezen een deel van die inhoud ook (bijvoorbeeld in een (deel van de) rechterkolom) te tonen.
Ik ben het met Joyce eens dat de informatie over het algemeen gratis te vinden zal zijn, sterker nog dat zeker consumenten niet of nauwelijks hiervoor zullen gaan betalen. Ik verwacht dat het verdienmodel inderdaad steeds meer bij zaken als advertenties, doorkliks (diensten, producten) en profielinfo komt te liggen.
@ Joyce: Ik ben onder de indruk van je muzikale-wiki initiatief! Ik had er nog niet eerder van gehoord en zie dat het ook nog jong is (vier maanden). Toch lijkt er al een erg levende community te zijn ontstaan. Misschien is het een idee om er hier in een afzonderlijk artikel meer aandacht aan te besteden?
Heb je referenties voor het niet opgaan van The Wisdom of Crowds? Aaron Swartz heeft redelijk wat diepgaande artikelen over het wikiproces geschreven en na het doorrekenen van wat artikelen kwam hij tot de conclusie (lees ook zijn andere artikelen over Wikipedia) dat de meeste informatie aan artikelen werd bijgedragen door passanten, terwijl het correct formatteren gebeurde door geregistreerde gebruikers.
Daarnaast had Clay Shirky pas een uitvoerig artikel over de kosten van het valideren van expertise. Wikipedia gaat er niet vanuit dat expertise niet bestaat of niet waardevol is, maar wel van het feit dat systemen om expertise vast te stellen teveel kosten voor gebruik op het internet.
Hij denkt daarom dat Citizendium niet bijzonder succesvol of interessant zal zijn (wat ik met hem eens ben).
Wat commerciele exploitatie betreft, heeft Jason Calacanis pas voorgesteld om gebruikers vrijwillig advertenties te laten bekijken op Wikipedia om het project te steunen. Of om de zoekfunctionaliteit gesponsord te krijgen via Google. Zo’n initiatief zou Wikipedia miljoenen kunnen opleveren, die ze goed kunnen gebruiken, maar tot nu toe is er niet op gereageerd en zijn initiatieven om advertenties op Wikipedia in te voegen geweerd.
@Joyce, Goed initiatief!, het lijkt me een behoorlijk karwei om alles uit te zoeken. Een ander initiatief op dit gebied is http://www.freedb.org maar dat kende je vast al wel.
@Alper: Mijn referentie voor het niet opgaan van de wishdom of crowds is het Interview dat ik citeerde. Waarbij volgens de geïnterviewde over het algemeen bleek dat de beste artikelen door een persoon waren geschreven. Dat zou nog steeds betekenen dat voor heel Wikipedia w of c wel werkt.
Je links zal ik straks even doorlezen. Uiteindelijk zal Wikipedia best geld kunnen verdienen als dat nodig blijkt te zijn. Maar ik kan me voorstellen dat ze dit zo lang mogelijk zonder aanpassingen op de site willen redden.
[...] Having shared those little thoughts on blogging, I came to the conclusion that to blog is still better than not to blog, but that I should focus on longer more in depth articles though, that will take more days to write. At the moment I’m writing one about Digg and one about personal identity.. (check out my last one about Wikipedia if you haven’t read it) [...]
Nog even terug naar Wikipedia vs. Britannica. Wellicht leuk om bij wijze van experiment een aantal artikelen uit de Britannica op Wikipedia te plaatsen. Deze volgen in de tijd: vinden er correcties op plaats? Aanvullingen?
Wat behelsd dan de Wisdom of the Crowd?