Nederlander voelt zich machteloos over eigen data: ‘Weigeren is geen optie’

Utrecht – Privacyvoorwaarden accepteren zonder ze te lezen, gegevens achterlaten bij iedere online aankoop en erop vertrouwen dat het wel goed komt: voor veel Nederlanders is dat de dagelijkse realiteit. Maar geheel vrijwillig is het niet. Uit onderzoek van IT- en businesstransformatiedienstverlener Conclusion onder ruim 1.000 Nederlanders blijkt dat meer dan 80 procent privacyvoorwaarden accepteert omdat weigeren simpelweg geen reële optie lijkt. Tegelijkertijd ervaart driekwart het achterlaten van gegevens als een verborgen prijs van het online leven. Het vertrouwen dat bedrijven verantwoord met die data omgaan is fragiel: slechts een krappe meerderheid (57%) geeft bedrijven het voordeel van de twijfel.

Data delen voelt als verborgen prijs
Driekwart van de Nederlanders (75%) ervaart het achterlaten van persoonlijke gegevens als een verborgen kostenpost van online shoppen. Dat gevoel leeft breed: van jong tot oud herkennen mensen dat ze betalen met hun data, ook al staat er geen prijskaartje bij. Bovendien vindt 68 procent het niet logisch dat een dienst gratis is in ruil voor toegang tot persoonlijke gegevens.

Gewend, maar niet onverschillig
Iets meer dan de helft van de Nederlanders (53%) geeft toe dat data delen zo normaal is geworden dat ze er nauwelijks nog bij stilstaan. Onder jongeren van 16 tot 29 jaar herkent zelfs 64 procent dit. Maar gewenning betekent eerder berusting dan acceptatie: het onderzoek laat zien dat ook jongeren privacyvoorwaarden niet bewust accepteren, maar dit doen omdat ze geen keuze ervaren.

Friso Spinhoven, hoofd Responsible AI bij Conclusion: “Consumenten zijn niet naïef over hun data. Ze voelen zich klemgezet. Ze weten dat ze een prijs betalen, maar zien geen alternatief. Bij Conclusion zien we dagelijks hoe belangrijk het is om data en AI verantwoord in te zetten. Juist omdat consumenten het overzicht kwijtraken, hebben organisaties de plicht om transparant te zijn over welke data ze verzamelen, waarom, en wat ze ermee doen.”

Vertrouwen in bedrijven is broos
Van alle Nederlanders vertrouwt slechts 57 procent erop dat bedrijven zorgvuldig omgaan met hun persoonlijke data. Stevig is dat vertrouwen bovendien niet te noemen. “Het onderzoek nuanceert het beeld dat consumenten vrijwillig hun data weggeven. Het overheersende gevoel is er een van machteloosheid, niet van onverschilligheid. Voor organisaties die data en AI inzetten is dat een belangrijk signaal: vertrouwen is niet vanzelfsprekend en moet actief worden verdiend. De technologie om data slim in te zetten is er. Maar slim is niet hetzelfde als verantwoord,” aldus Spinhoven. “Organisaties moeten zichzelf de vraag durven stellen: zou ik dit ook doen als de klant meekeek? Pas als het antwoord ja is, bouw je aan vertrouwen. En dat vertrouwen is, zo laat dit onderzoek zien, schaarser dan veel bedrijven denken.”