Feedback? Je moet het ijzer smeden als het koud is

We hebben er allerlei woorden voor bedacht: feedback, feedforward, feed-up. Soms lijkt het alsof we vooral zoeken naar een term die minder spanning oproept. Maar laten we eerlijk zijn: het zit niet in de terminologie.

Het echte vraagstuk is dat we feedback vaak spannend, onhandig of niet urgent genoeg vinden. En dus stellen we het uit, rationaliseren we het weg of doen we alsof het wel meevalt. Tegelijk verlangen we ernaar. Naar gezien worden. Naar waardering. Naar richting. Feedback is een paradox: we willen het, maar vermijden het net zo hard.

De misvatting: feedback moet altijd ‘in het moment’

We hebben met elkaar het idee gecreëerd dat feedback onmiddellijk moet. Alsof het ijzer alleen gesmeed kan worden als het heet is. Maar wat als dat moment juist níet de beste timing heeft!

In de hitte van het moment is de kans op defensieve reacties, emotionele triggers of misinterpretatie groot. Tegelijkertijd dient ook het besef dat mensen verrassend vaak positief reageren op feedback, mits de intentie klopt en niet onbelangrijk er enige verbinding is met de ontvanger.

Waarom we feedback lastig vinden

Volgens mij is er niet iets mis met het woord. Mocht je een betere weten, laat het mij weten. Volgens mij ligt het meer aan het gegeven dat:

• We bang zijn voor de reactie van de ander
• We feedback baseren op onze eigen normen, zonder die expliciet te hebben gemaakt
• We handelingsverlegen zijn en het gesprek bij voorkeur uitstellen
• We gedrag benoemen dat we zelf ook niet altijd laten zien
• We denken dat de ander het ‘zelf had moeten weten’
• Er onvoldoende gezamenlijke belang aanwezig is, waardoor feedback voelt als afschuiven

En ondertussen blijft er iets knagen. Omdat we diep van binnen weten: niet zeggen is vaak schadelijker dan wél zeggen. Zeker als de intentie zuiver is en de relatie ertoe doet.

Waarom ‘koudsmeden’ soms beter werkt

Wanneer het moment ‘koud’ is, zijn we vaak:

• Minder emotioneel geladen
• Beter in staat tot reflectie
• Opener voor dialoog
• Meer gericht op begrijpen dan op verdedigen

Het gesprek verschuift van correctie naar onderzoek. Van spanning naar verbinding. Van gelijk krijgen naar samen leren. We vergroten daarmee de kans dat wat je wil zeggen ook daadwerkelijk landt bij de ander.

En ja, soms moet feedback wél meteen

Niet omdat het zo hoort. Niet vanuit irritatie. Niet om je norm te handhaven. Maar omdat het moment vraagt om begrenzen. Daarvoor zijn 2 voorwaarden cruciaal:

1. Er is verbinding

Zonder veiligheid voelt begrenzen als aanval. Met veiligheid wordt hetzelfde ervaren als zorg en helderheid.

2. Het gezamenlijke belang is leidend

Niet jouw norm. Niet jouw agenda. Maar het belang van het team, de organisatie of de opgave. Dat maakt feedback minder persoonlijk én betekenisvoller. De vraag is dus niet: ‘wanneer moet feedback gegeven worden?’ De vraag is: ‘Is dit het moment waarop dit gesprek het meest bijdraagt aan de relatie en aan het gezamenlijke doel?’

Is het antwoord ja: doen. Is het antwoord nee: parkeer het. Maar laat het niet verdwijnen. Feedback is geen handeling. Het is een interventie. En interventies vragen timing, intentie en verbinding.