De derde DIY-golf: van spreektaal naar software met vibe coding

We zijn inmiddels gewend om in een chat-venster een AI opdrachten te geven om iets uit te zoeken of te schrijven, en soms zelfs voor ons te bestellen. Maar relatief nieuw is dat je ook in spreektaal opdrachten kunt geven om software te maken. Je tikt in wat je wil hebben: een app of tool of website. Enkele minuten later is de eerste versie klaar. Je tikt in welke vibe je wil en maakt je geen zorgen om de code.

Als je dat wat systematischer aan wil pakken, is er nu Handboek vibecoding (affiliate). Bouw zonder technische kennis, sites, apps en tools van Erwin Blom. Een bevlogen pamflet dat uitlegt waarom jij je eigen software en tools wil maken en hoe je dat vandaag nog begint te doen. Het boek heet een handboek maar heeft een rauwe, grafisch brutale vormgeving. De schrijfstijl is eerder die van een pamflet, dan van een instructief handboek: vol energie en enthousiasme.

Inhoudelijk is het wel degelijk een handboek dat je van idee naar uitvoering, en zelfs debugging, helpt en een canvas heeft om je ideeën gestructureerd in uit te werken. Elke stap bevat concrete vragen en checklists die je helpen je ideeën aan te scherpen en uitvoerbaar te maken.

Na wat eerste just-do-it-projecten te hebben gevibecoded vond ik het boek een goede extra structuur bieden voor toekomstige projecten. Met name het canvas helpt meer te richten op een goede eerste versie en daarna te verfijnen.

Drie golven DIY

Die stijl komt voort uit de lijn die Blom kan trekken gezien zijn lange staat van dienst in de creatieve en digitale wereld. Hij maakte de opkomst van punk mee. Mensen die muziek wilden maken, deden dat met wat ze hadden aan gereedschappen en kennis. De expressie won het van muzikaal ambacht. Kleine opname-plekken en zaaltjes werden de nieuwe plek waar muziek leefde in plaats van alleen via grote muzieklabels en zalen.

Hoewel ietsje jonger dan Blom ken ik die beweging ook. Van de ene dag op de andere hadden twee vrienden van mij een band, Pandemonium, en een maand daarna speelde ze hun eerste optreden. Een cultuur van Do-It-Yourself: muziek maken en uitgeven, bladen maken doe je zelf met wat je hebt.

Blom noemt als tweede DIY-beweging het open internet. Iedereen kon met een beetje kennis en kunde websites maken en online publiceren. Blom was betrokken bij VPRO Digitaal, waar TV-icoon Wim de Bie hem ooit complimenteerde bij zijn vertrek: “Als geen ander houdt hij, de pionier, voortrekker, inspirator, de vinger aan de pols van de (nieuwe) media.”

De derde DIY-golf is vibe coding: apps, tools en sites maken zonder programmeerkennis, budgetten, vergaderingen. Maar vooral apps maken zoals jij ze wil hebben. Als je dagelijks je gewicht wil vastleggen, kan dat op veel manieren. Maar als je een paar wensen hebt (herinnering elke dag om 8:30 uur, als ik meer dan 1kg verschil met gisteren intik vraag dan of dat klopt, data opslaan als tekstbestand in mijn map) voeg je die simpelweg toe.

Wat is vibe coding? Het bouwen van apps, tools en sites zonder technische kennis. Het brengt de Do-It-Yourself-spirit van de punk naar de digitale wereld. Je hebt geen toestemming of budget nodig om je plannen werkelijkheid te maken. De drempel tussen denken en bouwen verdwijnt.

Software voor jou die jouw pijn oplost

Vibe coding werkt het best als je iets maakt dat daadwerkelijk iets voor je oplost. En pijn, frustratie, frictie die je herhaaldelijk ervaart. In het boek staat een voorbeeld van een freelancer die door de dag heen snel uren voor projecten wil vastleggen, zonder allerlei schermen en pull downmenu’s, maar gewoon ‘drie uur project Y.’ Dat kan. Aan het eind van de dag laat hij de AI die gegevens netjes ordenen en klaarzetten voor export naar Excel. Kan ook. Omdat je het maakt voor jezelf zie je snel of het doet wat jij wil. Zo ja, biertje opentrekken (aldus Blom). Zo nee, door-prompten.

Een van mijn projecten voor een iPhone-app was een recepten-scanner. Uit de kookboeken die ik heb, wil ik de populairste recepten scannen en omgezet zien naar foto, ingrediënten en instructies. Later toegevoegd: memo-veld per recept voor opmerkingen, één- tot vijfsterrenbeoordeling en zoekfunctie. Toen ik ontevreden was over de foto’s van het hele recept, wilde ik die kunnen croppen. Dat bleek het begin van heel veel gedoe en frustratie. Tot ik bedacht dat ik ook twee foto’s kon maken, waarbij de eerste het recept is en de tweede een mooie foto van het gerecht. In een paar minuten klaar! Geen concessies gedaan, alleen wat langer proberen wat werkt en wat niet.

De vibe coding-tools coden niet alleen

Uiteraard is het al heel fijn als spreektaal omgezet wordt in code. Maar de tools zijn ook designers en experts op het vlak van features. Bevalt het ontwerp niet, dan hoef je niet naar een andere specialist in het team maar kun je simpelweg om advies vragen: ‘Ik wil dat de app eruit ziet als Things-of-AI-Writer. Hoe leg ik dat aan jou uit?’

Niet zelden stelt de tool zelf features voor. Ik had een editor gemaakt, waarin je niet kunt wissen of editten maar alleen typen. Claude Code stelde voor als ik één minuut niet typte de tekst te ghosten (heel licht te maken alsof die verdween) tot ik weer ging typen. Daarna een snelheidsmeter die op een schaal aangeeft hoe snel ik typ.

Maar je gaat ook vloeken. Soms past de tool niet aan waar je om vraagt. Sterker nog, zijn opeens werkende onderdelen van je tool stuk of weg. Het blijft een raadselachtige, krachtige set tools die vanwege hun verrassing soms ook frustrerend in gebruik zijn.

Hij doet precies wat je vraagt maar niet per se wat je bedoelt.

Vibe coding is daarmee niet geschikt voor app-wensen, waarbij gevoelige data gebruikt wordt en je 100% betrouwbare oplossingen wil hebben. Voor een hartslagmonitor of een bank-app is het handig als je écht kunt coden.

Het canvas

In het canvas zie je op één pagina acht velden die je helpen. Elk veld verfijnt je denken en helpt je een eerste, compacte versie van jouw oplossing te maken die je daarna kunt uitbreiden.

Eén veld is ‘Vibe & stijl’ waarin je beschrijft hoe de app of site moet aanvoelen. Een strakke, minimalistische pagina in zwart/wit? Of juist een warme, kleurrijke pagina vol illustraties en lijnen? Of meer met een knipoog: maak een webpagina om mij het verschil tussen het Spaanse por en para te leren maar doe dat in de toon en stijl van de film Machette en acteur Danny Trejo.

Soms kun je aan je prompt een moodboard of een goed voorbeeld toevoegen als inspiratie. In Claude Code werkte een PDF toevoegen aan de prompt met een voorbeeld lay out erg goed. Maar ook hier kun je de AI zelf voor inschakelen: beschrijf apps of sites die je mooi vindt en vraag wat de beste prompt is om die stijl te vangen. Soms is het makkelijker om te omschrijven wat je lelijk vindt en per se niet wil. Leg dat vast en zoek dan, samen met je AI, naar het tegenovergestelde.

Naast wat je wil maken, helpt het canvas je ook in kaart te brengen wat je niet wil. Dus welke grenzen er zijn. Dat helpt om je te richten op wat je echt wil en niet een te complexe opdracht te geven die dan niet goed uitpakt.

Voor een band wilde de tourmanager af van de voortdurende vragen van bandleden en de op allerlei plaatsen verstopte info over een optreden. Tegelijkertijd hoefde de app ook niet het complete optreden te ondersteunen. Op de vraag wanneer de tourmanager tevreden was over de app, biertje openmoment, was het antwoord concreet: het biertje gaat open als de drummer voor het eerst de app gebruikt in plaats van mij te appen voor het adres van de zaal.

Vibe coding tools

In een hoofdstuk bespreekt Blom een aantal tools die nu goed werken met hun plussen en minnen. Hier vind je recente ontwikkelingen.

Aan de ene kant zijn de tools snel verouderd maar aan de andere kant is het erg fijn om in het boek een selectie te lezen met wat de tools kunnen, zodat je in elk geval makkelijk kunt beginnen. En als genoeg mensen het boek kopen, komt er snel een nieuwe geupdate druk.

Kortom

Handboek vibecoding van Erwin Blom (afffilate) is een, letterlijk en figuurlijk, kleurrijke aansporing aan de slag te gaan en de tools en apps en sites die jij nodig hebt te maken precies zoals jij ze hebben wil.

Het kan, vandaag. Alles wat een computer kan, kun je ook maken. En je bent daarmee onderdeel van de derde Do-it-Yourself-golf.