Boekenbal (2)

Iedere nieuwe markt streeft naar het evenwicht dat bij hem past. Onwetend als een peuter, onzeker als een kind en zoekend als een puber. Maar je zou hopen dat ervaringen van ouderen niet in de vergetelheid verdwijnen.

Van de manier waarop de muziekmarkt heeft moeten wennen aan het internet, kan de boekenmarkt veel leren, zou je zeggen. Hoe is het dan in hemelsnaam mogelijk dat de ontluikende markt voor het elektronische boek zo overtuigend het levenslicht wordt ontnomen door een paar partijen die maar niet bereid zijn in te zien dat het verstandig is om eerst samen te bouwen en daarna je deel te pakken?

Eerst ploegen, dan mesten, dan zaaien, dan oogsten. Iedere boer kan het je uitleggen. En hij die oogst tijdens het zaaien, verknalt het uiteindelijk voor iedereen.

Er zijn twee gevechten in het perk van het e-book: de strijd om het formaat en de strijd om de prijs.

Allereerst zou het verstandig zijn als de leveranciers van boeken het eens worden over de standaard waarin het boek wordt geleverd. Ga een week met elkaar aan tafel zitten, maak afspraken over de verpakking, de manier waarop je het kopiëren ingewikkeld maakt (digital rights management) en over de distributie.

Maar wat is de status nu? Leveranciers vechten elkaar het kot uit. Amazon heeft zijn eigen huismerk, Barnes & Noble doet zus en Adobe doet zo. Het is niet uit te leggen. De lezer die vandaag een digitaal boek koopt, moet hopen dat het boek van morgen ook leesbaar is op zijn duur aangeschafte apparaat. Gevolg: we stoppen met kopen.

En dan de prijs. Het lijkt onbestaanbaar, maar het komt voor dat de prijs van een digitaal boek hoger is dan die van de papieren pocketversie. De lezer snapt er niets van, en de uitgever weigert in te zien dat het redelijk is om minder te vragen voor iets wat minder kost, en niet te proberen om al het margevoordeel naar zichzelf toe te trekken.

Het digitale boek vraagt geen drukkosten, geen papierkosten, geen distributiekosten en je ontneemt je koper het uitzicht op een tweedehandse doorverkoop. Maar tóch vraag je meer. Of een heel klein beetje minder. De overheid verhoogt daarboven nog eens de pijn door 19% btw te vragen voor het digitale boek, en 6% voor het papieren boek.

Het is dood- en doodzonde. Net nu de lezer enthousiast dreigt te worden over de kwaliteit van de apparaten, lopen de fabrikanten en uitgevers het feest te vergallen. De deur staat wijd open voor een massaal verzet dat zich als een olievlek zal verspreiden. En straks wordt er weer gefoeterd op dat anarchistische illegale internet met al die piraten die zich misdragen. Regel het dan eens goed, minkukels.

Lees ook de andere artikelen uit deze serie: Boekenbal (1) en Boekenbal (3).

Dit artikel werd eveneens gepubliceerd in Het Financieele Dagblad.