Waarom iedere product roadmap liegt (en wat je daar als leidinggevende aan kunt doen)
Ik vraag het regelmatig als ik bij organisaties binnenkom: laat me je product roadmap eens zien. Wat ik dan krijg, is bijna altijd hetzelfde. Een mooi overzicht van initiatieven, keurig ingedeeld per kwartaal, met kleurtjes voor thema’s en pijltjes voor afhankelijkheden. In Jira, in Miro of in een PowerPoint die al 3 keer is doorgestuurd. Het ziet er altijd overtuigend uit. En als ik 3 maanden later terugkom, klopt er weinig meer van.
Dit is het tweede artikel in de reeks ‘De staat van de digitale organisatie’. In het eerste deel schreven we al over de grootste fout van digitale transformatie: beginnen met software.
De initiatieven zijn verschoven. Er zijn punten bijgekomen die er eerst niet op stonden. Andere dingen zijn stilletjes verdwenen. En als ik vraag wat er is opgeleverd van het oorspronkelijke plan, krijg ik een verhaal over veranderde prioriteiten, onvoorziene afhankelijkheden en een team dat ‘drukker was dan verwacht’.
Dat is geen incident, dat is een patroon. De product roadmap is het meest gebruikte sturingsinstrument in productorganisaties en in mijn ervaring tegelijk het minst eerlijke.
De drie leugens die in de meeste product roadmaps zitten
Ik zeg bewust ‘leugens’, al is dat misschien oneerlijk. Niemand liegt met opzet, maar er zitten structurele oneerlijkheden in de meeste roadmaps die ik onder ogen krijg. En ze worden zelden uitgesproken.
De capaciteitsleugen
De meeste roadmaps doen alsof 100 procent van de teamcapaciteit beschikbaar is voor geplande initiatieven. Alsof iedereen maandagochtend begint en vrijdagmiddag stopt en alles daartussenin naar de roadmap gaat.
De werkelijkheid is anders. Uit het nationaal product owner onderzoek van 2026 (670 respondenten, jaarlijks uitgevoerd onder Nederlandse product owners) blijkt dat ruim een derde van de werktijd opgaat aan ongepland werk. Dat is ruim anderhalve dag per week aan adhocverzoeken, incidenten, interne afstemming en dingen die ‘even tussendoor’ moeten.
Een product roadmap verliest dus een derde van zijn capaciteit voordat het kwartaal goed en wel begonnen is. Maar de belofte op papier blijft staan, de werkelijkheid schuift stilletjes door. En aan het eind van het kwartaal is de verbazing groot dat de helft niet af is.
Dat is geen planningsfout. Dat is een structurele oneerlijkheid over hoeveel er daadwerkelijk in een team past.
De prioriteitenleugen
Alles op de product roadmap heet ‘prioriteit’. Of in ieder geval: niets op de roadmap heet ‘dit doen we misschien niet’.
In de praktijk weet iedereen hoe het werkt. De roadmap wordt gevuld op basis van wat stakeholders willen, wat de board verwacht, wat er is beloofd aan klanten en wat het team zelf denkt dat nodig is. Alles komt erop, want ‘nee zeggen’ is lastiger dan ‘ja zeggen en later schuiven’. Het resultaat is een wensenlijst met deadlines eraan.
En dan begint de realiteit. Er komt een escalatie. Een stakeholder met een dringend verzoek. Een technisch probleem dat niet kan wachten. De roadmap verandert per stuurgroep, per week soms, maar het document wordt niet aangepast. De officiële roadmap zegt het ene, het team doet het andere en niemand benoemt het verschil.
Ik spreek regelmatig leidinggevenden die zeggen dat hun teams ‘slecht prioriteren’. Maar als ik doorvraag, blijkt het probleem bijna nooit bij het team te liggen. Het ligt bij de organisatie die te veel tegelijk wil en te weinig expliciet kiest.
De resultaatleugen
Dit is de leugen die het diepst zit. De product roadmap belooft initiatieven, geen resultaten.
Er staat: ‘We leveren feature X in Q3’. Of: ‘Migratie naar nieuw platform afgerond in oktober’. Wat er niet staat, is wat die feature of die migratie moet opleveren. Welk probleem lost het op? Hoe weten we of het werkt? En wat doen we als het niet werkt?
De roadmap is klaar als het gebouwd is, niet als het resultaat oplevert.
Uit het product owner leidinggevenden onderzoek van 2026 (140 respondenten, jaarlijks uitgevoerd onder Nederlandse leidinggevenden van product owners) blijkt dat leidinggevenden van product owners gemiddeld een 5,7 scoren op het beschermen van hun teams tegen adhocwerk (op een schaal van 1-10, beoordeeld door de product owners zelf). Dat is onvoldoende. En het verklaart waarom de roadmap zo makkelijk ondermijnd wordt: de grens tussen wat gepland is en wat er tussendoor komt, wordt niet bewaakt. Je belooft resultaten die je niet haalt, deels omdat je capaciteit die je al niet had, hebt weggegeven aan werk dat niet op de roadmap stond.
Waarom de roadmap zelden wordt gecorrigeerd
Als veel mensen weten dat de roadmap niet klopt, waarom past dan bijna niemand hem aan?
De eerlijke reden: een roadmap aanpassen voelt als falen.
Je hebt beloftes gedaan. Aan de board, aan stakeholders, aan je teams. Die beloftes zijn vastgelegd in presentaties, in kwartaalplannen, soms in contracten met klanten. Toegeven dat de helft niet gaat lukken, is een gesprek dat de meeste leidinggevenden liever vermijden. Want dan moet je uitleggen waarom. En ‘we zijn drukker dan verwacht’ is geen antwoord dat vertrouwen wekt.
Dus wordt de roadmap stilzwijgend losgelaten, terwijl hij op papier overeind blijft. De PO, het team, de leidinggevende: ze weten het allemaal. Maar het officiële document blijft ongewijzigd, omdat aanpassen meer pijn doet dan doormodderen.
Er is ook een structurele reden. De meeste roadmaps worden aan het begin van het kwartaal gemaakt en aan het eind geëvalueerd. Wat er tussenin gebeurt, is improvisatie. Er is geen maandelijkse review die vraagt: klopt dit nog? Is er iets veranderd dat de roadmap zou moeten veranderen?
De roadmap is een foto aan het begin van de rit. Geen navigatiesysteem dat meebeweegt.
Wat ik zie bij organisaties waar de product roadmap wél klopt
Ik kom ook bij organisaties waar het anders is. Niet perfect, maar fundamenteel eerlijker. Wat ze gemeen hebben, klinkt opvallend simpel.
Ze plannen op 70 procent
In mijn ervaring zijn de organisaties waar de roadmap het meest betrouwbaar is, de organisaties die expliciet ruimte vrij houden voor ongepland werk. De meeste die ik ken, houden zo’n 30 procent vrij. Geen vrije tijd, maar een eerlijke erkenning van hoe werk echt loopt.
Dat voelt onlogisch. Je hebt een team van 10 mensen en je plant er maar 7 in? Ja. Want als je er 10 inplant en er zijn maar 7 beschikbaar, heb je een roadmap die op dag één al niet klopt. En dan kun je kiezen: noem je dat ambitieus, of noem je het oneerlijk?
Het effect is merkbaar. Teams die op minder dan volle capaciteit plannen, leveren vaker op wat ze beloven. Ze doen niet minder. Wat ze beloven, is gewoon haalbaar. En dat bouwt vertrouwen op dat je bij de volgende planningsronde hard nodig hebt.
Ze reviewen op relevantie, los van voortgang
De meeste roadmap-reviews gaan over de vraag: liggen we op schema? Maar op schema liggen met iets dat niet meer relevant is, is verspilling die er netjes uitziet.
De organisaties die het goed doen, stellen maandelijks een andere vraag: is dit nog steeds het belangrijkste dat we kunnen doen? Soms is het antwoord ‘nee’ en dan wordt de roadmap bewust aangepast. De wereld verandert, het plan beweegt mee. Dat is sturen.
Dat vraagt iets van de leidinggevende. Je moet kunnen zeggen: we stoppen met dit initiatief, want we weten iets beters. Dat gesprek voeren is makkelijker als je het vanaf het begin zo hebt ingericht, in plaats van pas als het water je aan de lippen staat.
Ze koppelen elk initiatief aan een verwacht resultaat voordat het op de roadmap komt
Dus geen ‘we bouwen feature X’. Wel: ‘we verwachten dat feature X het aantal supporttickets met 20 procent vermindert en dat meten we 6 weken na livegang’. Als dat resultaat uitblijft, is dat geen ramp. Het is informatie die je nodig hebt om de volgende keer een betere keuze te maken.
Dit is het punt waar de meeste organisaties afhaken. Omdat het ongemakkelijk is. Als je vooraf vastlegt wat je verwacht, kun je er achteraf op worden afgerekend. Maar juist die ongemakkelijkheid is de waarde. Een roadmap die alleen oplevering belooft, kan nooit falen. Een roadmap die resultaat belooft, kan dat wel. En dat falen is precies de feedback die je nodig hebt om beter te worden.
De product roadmap als eerlijk gesprek
Ik schreef in het vorige deel van deze reeks over waarom digitale transformatie mislukt als je bij software begint in plaats van bij het probleem. De roadmap is het instrument waarmee die fout zichtbaar wordt.
Een roadmap die liegt, is een organisatieprobleem. Het is het gesprek dat niet gevoerd wordt over capaciteit, over prioriteiten, over wat je expliciet niet gaat doen. En dat gesprek is niet het gesprek van de product owner of het team. Het is jouw gesprek. Als leidinggevende bepaal jij of de roadmap een eerlijk sturingsinstrument is of een mooi plaatje voor de stuurgroep.
En eerlijk gezegd: als je zelf niet weet hoeveel van je roadmap vorig kwartaal daadwerkelijk is opgeleverd én heeft gewerkt, dan begint het gesprek bij jou.