AI-stress: loopt iedereen voor op jou of lijkt dat alleen zo?

Als ik mijn tijdlijn moet geloven, loopt heel Nederland op mij voor met AI. Ook ik krijg er af en toe een opgejaagd gevoel van. Best knap, want AI is inmiddels mijn werk. Maar gelukkig kom ik ook nog buiten, af en toe dan. Daar zie ik een heel andere werkelijkheid dan in mijn tijdlijn. Iemand die blij is omdat die ontdekt dat je een document kunt uploaden in ChatGPT. Een ander die vraagt wat een ‘agent’ eigenlijk is. We weten dat we online in een bubbel zitten, maar waarom is het verschil tussen online en de werkelijkheid met AI zo groot? En wat gebeurt er als onze tijdlijn gaat bepalen hoe we AI gebruiken?

Slechts 7 procent loopt echt voorop

Onderzoek van PwC bevestigt wat ik in de praktijk zie. Slechts 7 procent van de Nederlandse werknemers behoort tot de groep AI-koplopers die dagelijks AI gebruikt, daar vertrouwen in heeft en er duidelijk voordeel uit haalt. Maar liefst 68 procent ervaart nog weinig voordelen.

Dat is nogal een ander beeld dan mijn tijdlijn me voorschotelt. TNO concludeerde in juni 2026 al dat werknemers en werkgevers helemaal geen duidelijke versnelling ervaren in het tempo waarin hun werk verandert. Waarom denken we dan toch dat iedereen verder is met AI dan wijzelf?

Je bubbel gaat zich voordoen als de werkelijkheid

Een deel van de verklaring is bekend. Als je veel met AI bezig bent, krijg je online ook steeds meer AI voorgeschoteld. Je klikt, leest, reageert. Het algoritme concludeert: Kim wil AI. Dus krijg ik AI. Heel. Veel. AI. Gelukkig ook nog wat kat. Soms een combinatie ervan.

Wat ik vaak zie, gaat normaal voelen. Dat gebeurt natuurlijk niet alleen bij AI. Volg fanatieke hardlopers en half Nederland lijkt voor een marathon te trainen. Ondertussen zit een aanzienlijk deel van Nederland waarschijnlijk gewoon op de bank naar B&B Vol Liefde te kijken en een zak chips leeg te eten.

Maar bij AI speelt nog iets anders. Want als iemand een marathon loopt, denk ik niet meteen dat ik morgen ook 42 kilometer moet kunnen rennen. Allesbehalve. Maar als ik online iets over AI voorbij zie komen, wil ik dat ook. Ik kan die tool ook gebruiken. Nu. Dus hup, ik moet het ook kunnen.

Onderzoekers beschrijven inmiddels hoe we de AI-vaardigheden van anderen kunnen overschatten, terwijl we hun gestuntel achter de schermen niet zien.  En bij AI raakt die vergelijking met anderen ook onze professionele toekomst. Want als anderen veel slimmer en sneller werken met AI, wat betekent dat dan voor je eigen kansen? Uit onderzoek onder werknemers blijkt dat het gevoel dat collega’s verder zijn met AI samenhangt met gevoelens van bedreiging. Zo verandert inspiratie ongemerkt in prestatiedruk. We zien wat anderen met AI kunnen en gaan denken dat wij dat inmiddels ook zouden moeten kunnen.

De finishlijn blijft verschuiven

En alsof dat nog niet genoeg is, blijft bij AI ook de finishlijn verschuiven. Je hebt net geleerd hoe je goede prompts schrijft, of iedereen heeft het over skills. Je experimenteert met agents, verschijnt er alweer een nieuwe manier om complete workflows uit te voeren.

Iedere keer lijkt het alsof je opnieuw moet beginnen. Dat gevoel herkennen ook jonge professionals in een onderzoek uit 2025 naar technostress door generatieve AI. Ze beschrijven hoe nieuwe modellen elkaar zo snel opvolgen dat ze het gevoel hebben voortdurend te moeten bijleren om niet achter te raken.

En ondertussen wennen we ook nog eens aan onze eigen vooruitgang. Stel dat je dankzij AI een taak die eerst vier uur kostte nu in één uur uitvoert. Dat is een grote verbetering. Maar na een paar weken ben je eraan gewend. Totdat iemand laat zien dat het ook in tien minuten kan. Je bent vier keer zo snel geworden, maar voelt je alsnog een slak.

Zelfs de koplopers voelen zich onzeker

En dan is er nog iets wat AI anders maakt dan die marathon. Als ik daar niet voor train, ben ik niet bang dat mijn baan verdwijnt. Bij AI ligt dat anders. Want wat als mijn kennis straks niet meer relevant is? Ik ingehaald ben? En het opvallende is: meer met AI werken neemt die onzekerheid niet automatisch weg.

Uit onderzoek van Gallup blijkt dat Amerikaanse werknemers die AI dagelijks of meerdere keren per week gebruiken ruim twee keer zo vaak vrezen dat hun baan binnen vijf jaar verdwijnt als werknemers die AI slechts af en toe gebruiken. Dat betekent niet dat AI-gebruik die angst veroorzaakt. Maar vooroplopen geeft dus ook geen garantie op een gerust gevoel.

We kopiëren de oplossing, niet het probleem

Als iedereen verder lijkt dan jij, ga je als een malle nieuwe tools proberen. Ook automatiseren. Ook agents bouwen. Ook iets doen met die nieuwste ontwikkeling waar je vorige week nog nooit van had gehoord.

Niet omdat je werk er beter van wordt. Maar omdat je niet wilt achterlopen. In een studie uit 2025 onder ruim duizend mensen ontdekten onderzoekers dat wat mensen online over AI zien, beïnvloedt wat ze denken dat anderen ermee doen. En dat beeld beïnvloedt vervolgens hun eigen bereidheid om AI te gebruiken. Oftewel: we kijken naar wat anderen doen en gaan ons daarnaar gedragen. En zo beginnen we niet meer bij ons eigen werk, maar bij de nieuwste mogelijkheden die anderen laten zien. Precies verkeerd om.

Je hoeft niet alles bij te houden

Het gaat mis zodra we inspiratie gaan verwarren met de norm. Een slimme AI-agent in je tijdlijn kan een reden zijn om te onderzoeken of zoiets jou helpt. Maar het is geen bewijs dat je er ook één nodig hebt. Laat staan dat je achterloopt als je het niet hebt.

Dus de volgende keer dat je scrolt en denkt: ‘shit, iedereen is hier al mee bezig’, stel jezelf dan twee vragen. Iedereen? Of iedereen die ik zie? En misschien nog wel belangrijker: heb ik dit nodig, of wil ik het alleen omdat anderen het doen? Want dat iets met AI kan, betekent niet dat jij het moet kunnen. Laat staan dat je het moet doen. Adem in. Adem uit.