Een paar maanden geleden schreef ik het artikel “Kunnen alleen creatieve mensen innoveren” over het Europese jaar van de Creativiteit en Innovatie. Wat me opviel in de reacties was dat de overheid niet automatisch een partij is waar men aan denkt bij innovatie, sterker nog de meeste reacties waren sceptisch. Waarom zou je de overheid betrekken bij Innovatie? Dat maakt het toch allemaal alleen maar ingewikkelder? Maar het is juist de overheid die meer bedrijven aan het innoveren wil hebben en daar ook geld voor overheeft om dit te stimuleren … tijd voor een overzicht.
Wat doet de overheid op het gebied van Innovatie?
Stimuleren van innovatie ligt binnen de overheid primair bij het Ministerie van Economische Zaken (EZ). Daarnaast zijn alle ministeries bezig met hun eigen innovaties, zoals bijvoorbeeld OCW voor de innovatie binnen het onderwijs. Ook werken ministeries samen in zogenaamde interdepartementale initiatieven zoals Nederland Ondernemend Innovatieland (NOI) waarbij de ministeries BZK, Defensie, EZ, Justitie, LNV, OCW, SZW, VROM, VWS en VenW in meedoen. Centraal bij NOI staan het oplossingen van maatschappelijke vraagstukken en het versterken van de economische concurrentie kracht.

Maar laten we terug gaan naar EZ en die stimulering van innovatie. Een goede plek om te beginnen is de website van Economische Zaken. Er is daar veel informatie aanwezig over de diverse programma, initiatieven en ook de Lissabon strategie (de doelstelling om in 2010 3% van het Bruto Binnenlands Product (BBP) aan onderzoek en ontwikkeling wordt uitgegeven). Maar dat is eigenlijk een stuk achtergrondinformatie.
Wat belangrijk is zijn de hoofdlijnen van het innovatiebeleid en wat jij er aan hebt. Er bestaat zeg maar een basispakket innovatie en de meer programmatische pakketten, gericht op een beeld onderzoeksveld of technologie.
Het basispakket van EZ is laagdrempelig en bestaat uit:
- Syntens
- Innovatievouchers MKB (Senter Novem)
- WBSO (Wet Bevordering Speur en Ontwikkelwerk) subsidie
- Innovatie Prestatie Contracten
Syntens
Wat doet Syntens? Zoals ze het zelf verwoorden : Syntens versterkt het innovatievermogen van MKB-ondernemingen, zet hen daarmee aan tot succesvol innoveren en levert daardoor zichtbaar een bijdrage aan duurzame groei.
Bij Syntens kun je advies krijgen, workshops volgen over een veelvoud van onderwerpen van innovatie tot internet marketing tot bedrijfsfinanciering. En dit allemaal zonder kosten in rekening te brengen.
Een aardige scan is de innovatiequickscan op de site van Syntens.

Na het invullen ontstaat een analyse die aangeeft waar het bedrijf zich bevindt. In het kader van Meten is Weten een handig tool.

Innovatievouchers

Innovatievouchers worden verstrekt door Senter Novem en zijn bedoeld voor (weer) het MKB om de brug te slaan met de academische en research wereld. Met een innovatievoucher kan een MKB-er onderzoek laten doen door bijvoorbeeld een universiteit. De vouchers kunnen niet alleen bij zogenaamde kennisinstellingen worden ingeleverd, ook andere bedrijven die voldoen aan de criteria kunnen deze accepteren. Er zijn twee soorten vouchers: de kleine voucher van € 2.500 (eenmalig aan te vragen) en de jaarlijks aan te vragen grote voucher van € 7.500 (Met een eigen bijdrage van € 2.500). Het aanvragen van dit soort vouchers is met een DIGID voor bedrijven eenvoudig te doen.
WBSO subsidie
WBSO is bedoeld voor iedere ondernemer in Nederland (van midden- en kleinbedrijf tot multinational, van starter tot familiebedrijf). Als je je proces innoveert of technisch nieuwe producten of programmatuur ontwikkelt dan kan de WBSO je helpen. De WBSO is een fiscale stimuleringsregeling die een deel van de loonkosten voor speur- en ontwikkelingswerk (S&O), vergelijkbaar met Research and Development (R&D), compenseert.
Een van de opmerkingen over de overheid en innovatie die ik regelmatig hoor is dat het complex is, dat je allerlei administraties moet bijhouden en formulieren moet invullen. De complexiteit valt in mijn optiek mee, maar administratie bijhouden en het aanvragen van subsidies, ja daar zit nu eenmaal papierwerk aan vast. En een procedure om te zorgen dat het geld ook echt wordt uitgekeerd aan bedrijven die het toekomt. Gelukkig organiseert Senter Novem workshops over WBSO en hoe een aanvraag moet worden ingediend.
Senter Novem doet nog een hoop andere dingen, onder ander bieden ze bedrijven die EU subsidie willen aanvragen in het 7e Kader programma (FP7) de mogelijkheid om een advies te geven over het onderzoeksvoorstel en nog een hoop andere dingen.
Innovatie prestatie contracten (IPC)
Een bijzondere regeling is die van de innovatie prestatie contracten waarbij een groep MKB-ers (tussen de 15 en 35 jaar) met inhoudelijke samenhang (bijvoorbeeld omdat ze onderdeel van een keten zijn of in dezelfde branche werkzaam) gezamenlijk een meerjarig innovatieproject uitvoeren. Er is vrij veel vrijheid op welk gebied de innovatie kan plaatsvinden, producten, diensten of processen of een combinatie daarvan. Van belang is wel dat het innovatie die in het kader van het IPC wordt gedaan, anders niet zou worden uitgevoerd, bijvoorbeeld door te hoge risico’s.
Het is dus mogelijk voor MKB IT bedrijven om samen met hun klanten te kijken of er innovaties op de plank blijven liggen om die met steun van de overheid en een groep MKB-ers uit te voeren. Een mooie kans in deze magere tijden!
Opvallend is dat zelfs voor het onderzoeken of een IPC haalbaar is, een pre-IPC mogelijk is om subsidie aan te vragen. Meer informatie over de IPC regeling vindt je hier.
De IPC is zo populair dat op dit moment het totaalbedrag aan aanvragen het door de overheid beschikbaar gestelde budget overstijgt. Er is geen informatie beschikbaar of het budget nog zal worden vergroot.
Nog meer innovatie?
EZ doet nog meer op het gebied van innovatie, zoals de innovatielecture, het innovatieprogramma met bijvoorbeeld focus op nanotechnology, life sciences , water en chemie. Ook Innovatiekrediet, technostarters en het al eerder genoemde Nederland Ondernemend Innovatieland. Ook kan de overheid optreden als Launching Customer.
Dan heb ik het nog maar niet over wat er in de EU aan mogelijkheden zijn om te participeren in EU breed onderzoek in het 7e kader programma waar miljarden euro’s beschikbaar zijn voor projecten in ICT, Energie, Zorg enzovoort. Deze projecten worden gedaan door combinaties van universiteiten, grote bedrijven en MKB door geheel Europa. De informatiebijeenkomsten zijn in de meeste gevallen gratis toegankelijk (na registratie) en daar kun je als bedrijf op zoek naar projecten om je bij aan te sluiten of als bedrijf partners zoeken voor jouw project.
Het moet wel gezegd worden dat het verkrijgen van een dergelijke project subsidie van de EU door de grote interesse van universiteiten en bedrijven geen sinecure is en de regels zijn complexer dan in de Nederlandse situatie. Ook is het ook een kwestie van investeren van beide kanten, de partners in het bedrijfsleven krijgen 50% in subsidie, de andere 50% is een investering van het bedrijf. Dit kan trouwens ook nog variëren per subsidie call.
Is dit een saai artikel geworden? Reacties zijn welkom!
Nee dat vind ik niet. In het overzicht wordt duidelijk dat de overheid (door middel van Syntens en Senter Novem) je kan helpen als (klein) bedrijf om te innoveren, met adviezen, subsidies voor onderzoek en subsidies op de loonkosten. Hier kun je een goede start maken met innovatie en innovatie goedkoper maken.
Waarom zou je geen gebruik maken van deze mogelijkheden? Je gooit anders gewoon geld weg!
Zoals altijd ben ik benieuwd naar de reacties van lezers. Is de overheid op de goede weg, of snappen ze (en ik) het nog steeds niet. Bang voor een woud van regels wanneer je subsidies of vouchers aan gaat vragen? Ik ben benieuwd naar de reacties.











dank je wel, interessant stuk! Ik ga die innovatievoucher eens aanvragen.
Onder de vleugels van Economische Zaken is ook http://www.Higherlevel.nl te vinden, een flink groeiende social community voor kennisuitwisseling tussen startende en groeidende – liefst innovatieve – ondernemers.
Na een lange tijd onderdak te hebben gekregen bij TechnoPartner (van de ‘technostarters’ in dit artikel) is Higherlevel.nl inmiddels een losse entiteit binnen EZ geworden. Met dagelijks vele actieve discussies tussen ondernemers en starters en binnenkort ook forse aanwezigheid van het Octrooicentrum, de EVD en waarschijnlijk ook Syntens. Destijds is Higherlevel.nl volledig onder de radar opgezet door twee oud-ondernemers in EZ-dienst. De ene (Dennis Hettema) is weer ondernemer geworden vanuit Zweden waar hij nu woont, de andere (Mikky Vrolijk) is nog altijd één van de mensen achter de site.
Mag naar mijn mening niet ontbreken, want Higherlevel.nl speelt ook binnen EZ een echte voortrekkersrol van hoe het ook kan in de communicatie met en tussen de doelgroep!
@ jeroen
Dank voor de aanvulling. http://www.higherlevel.nl ziet er uit als een waardevolle aanvulling.
Graag wil ik je erop wijzen dat niet alleen de landelijke overheid met innovatie bezig is. Op regionaal niveau zijn er ook veel gemeentes die zich hiermee bezig houden. Waar men vaak alleen maar aan denkt is de subsidiepot. Het is prima als dit een bijdrage kan leveren, maar het niet het enige waar men aan moet denken. Bijna elke gemeente houdt zich wel bezig met economische ontwikkeling. Zeker voor zaken die een maatschappelijk nut of effect hebben is het raadzaam om met de betreffende gemeente in gesprek te gaan. Zij kunnen partijen bij elkaar brengen en soms initiatieven ondersteunen, al is dat niet altijd met geld. Waar ik je tevens nog op opmerkzaam wil maken is het “landelijk” regionaal initiatief http://www.kansenvoorwest.nl.
Reuze saai artikel. Met plezier gelezen! De beste manier voor de overheid om zich met innovatie te bemoeien is: zorgen voor puik onderwijs.
@frank
Dank voor de aanvulling. Er zijn een hoop ontwikkelingen ook op lokaal niveau in diverse samenstellingen, die ik niet heb vermeld (evenals veel ontwikkelingen bij de landelijke overheid).
@jules
Waar zou het onderwijs moeten verbeteren? Het basisnivo of meer creativiteit zoals men wil in het Europees Jaar van de Creativiteit en Innovatie?
@Rob
Ik ben geen onderwijsspecialist maar ik zou graag zien dat we de ambitie hadden om voor uitmuntendheid te durven gaan in het voortgezet, middelbaar en hoger onderwijs. Uitmuntendheid doet het echter niet altijd goed bij ons egalitaire Nederlanders. Maar gelukkig zijn er uitzonderingen. Acht jaar lang hebben we met belangstelling en bewondering ons volleybalteam gevolgd. Waarom niet een even ambitieus onderwijsplan? Dat hoeft niet meteen een volledige verbouwing te zijn. Een proeftuin die – zeg eens wat – tien jaar gegarandeerd gefinancieerd is en die zich op een of twee disciplines richt.
Als ik kijk naar de VS zie ik dat ze daar de recessie aangrijpen om fors te investeren in (de kwaliteit van) het onderwijs en in groene technologie. Waarom doen we zoiets hier niet?
Zo’n “jaar van de” is altijd leuk (voor wie erbij betrokken is) maar of het in structurele zin zoden aan de dijk zet is de vraag. Het klinkt misschien lullig maar ik ben geneigd te zeggen dat de overheid zich niet met creativiteit moet bemoeien. Overheid en creativiteit duwen elkaar weg (dat is ook het leuke van de Sovjetkunst). Bij overheid en innovatie ligt dat anders. Met puik onderwijs kan de overheid een vruchtbare voedingsbodem leggen.
@jules
Ik ben ook geen onderwijsspecialist. Mijn reactie is dan ook vanuit eigen perceptie. Er is veel gesproken over een zesjes cultuur de laatste jaren. Wat ik mee krijg uit de media is dat het algemene niveau aan het dalen is bij studenten en dat kinderen steeds minder goed rekenen en zo voort. Ik denk dat het goed is om beide partijen te helpen: de getalenteerden en de achterblijvers. Maar zoals het wel vaker gaat: geld aan onderwijs kan je niet uitgeven aan zorg, milieu, defensie, landbouw, filebestrijding en dat soort zaken.
In het EU jaar willen ze creativiteit promoten in het onderwijs. Leer eens voor je zelf nadenken, wees kritisch en creatief. Vergeet ‘de box’ maar helemaal (als in thinking outside the box). Dat is naast jouw punt ook een manier om meer innovatie en r&d te realiseren.
@Rob
Kritische geesten kweken is zeer zeker nuttig, zeker ook met het oog op innovatie. In die zin hoop ik dat het Jaar zeer succesvol zal zijn.
Terecht stip je aan dat je geld maar een keer kunt uitgeven. Maar het ontbreken van puik onderwijs heeft ook te maken met te weinig visie en bevlogenheid. Ik zou hier in Nederland graag een onderwijsbond zien die tegen de minister zegt: “wij eisen dat puik onderwijs. Wij maken er een maatschappelijk thema van”. Zou graag een beroepsvereniging van onderwijzers zien die dat zelfde zegt. Te veel vakmensen nemen genoegen met middelmaat-plus. Overigens geldt dat voor meer sectoren, maar dat terzijde.