Bij crowdfunding wordt meestal aandacht besteed aan campagnes of platformen voor kunst, cultuur en goede doelen waar geld aan gedoneerd wordt en er soms een (kleine) tegenprestatie voor geleverd wordt. Dit is echter een eenzijdig beeld van de mogelijkheden van crowdfunding. Ook start-ups, voetbalclubs, personen die een hypotheek zoeken en zelfs het Vrijheidsbeeld hebben van crowdfunding geprofiteerd.
Op basis van een analyse van de platformen zijn er 4 verschillende modellen te identificeren: Doneren, Support, Lenen en Investeren. In dit artikel worden deze varianten verder besproken en komen de verschillen en voor- en nadelen aan bod.
Crowdfunding is meer dan Kickstarter
Het Amerikaanse Kickstarter blijft een aansprekend voorbeeld van Crowdfunding. Ook afgelopen maand was er weer een extreem succesvol project (Pen Type-A) waar $2.500 werd gevraagd en er $281,989 (>10.000%) werd opgehaald!
Dit is echter slechts een manier om crowdfunding in te zetten. Projecten op Kickstarter zijn typisch voorbeelden van ‘Crowdfunding Support’-projecten die inspelen op de behoefte om een goed idee of doel te steunen en er zelf ook nog iets leuks voor terug te krijgen. Voor ander type projecten of bedrijven zijn andere vormen van crowdfunding beter geschikt.
Door de nieuwe mogelijkheden van social media en online betalen, maar ook door de terugtrekkende rol van banken in het verstrekken van leningen, biedt crowdfunding ook in andere sectoren nieuwe financieringsmogelijkheden. Mooie voorbeelden hiervan zijn het (deels) financieren van de herverkiezing van Obama in 2012 tot het investeren in een nieuwe onderneming of het lenen van geld aan particulieren.
Verschillende mogelijkheden van crowdfunding
Omdat het doel en de aanpak van dit soort projecten en platformen anders zijn, maak ik een onderscheid met behulp van onderstaande indeling:
- Doneren – Geld ophalen voor een ‘goed doel’
- Support – Ondersteunen van een project en daar een (kleine) tegenprestatie voor krijgen
- Lenen – Lenen van geld aan bedrijf of particulier
- Investeren – Investeren in bedrijven
1. Doneren – Geld ophalen voor een ‘goed doel’
Doneren is de meeste simpele vorm van crowdfunding. Hierbij kun je als donateur het gewenste bedrag overmaken, waarna het bedrag volledig beschikbaar komt aan het doel naar keuze. Voorbeelden in Nederland zijn 1%CLUB of PifWorld voor projecten in ontwikkelingslanden of platformen als GeefSamen of DoneerMeer, waar iedereen een project kan aanmelden waaraan gedoneerd kan worden.
Doneren kan ook ingezet worden voor inzamelingsacties zoals de inzameling die Obama aan het houden is voor zijn herverkiezing als president in 2012. Vier jaar geleden hebben 1,5 miljoen Amerikanen een donatie gedaan aan zijn campagne en heeft hij op deze manier $86 miljoen opgehaald. Meer informatie hierover is te lezen in het document ‘Tribefunding – yes we can‘ van Simon Douw & Gijsbert Koren.
Een ander voorbeeld waarvoor donatie ingezet kan worden is shirtsponsoring van je favoriete sportvereniging. De Graafschap heeft haar supporters voor 19 euro de mogelijkheid geboden om met hun naam op het shirt te komen. Hier hebben 2000 supporters gebruikt van gemaakt. Ook in Spanje is dit concept toegepast bij de voetbalclub Sevilla.
2. Support – Ondersteunen van een project inclusief tegenprestatie
Bij support wordt een tegenprestatie gegeven voor de donatie. Dit kan het leveren van een product zijn, waardoor het gebruikt kan worden als marktonderzoek of er daadwerkelijk vraag is naar het product waardoor het als voor-financiering van de productie gebruikt kan worden, of het leveren van een symbolische tegenprestatie, zoals een toegangskaartje voor een concert.
Dat dit allemaal niets nieuws is blijkt wel uit het feit dat er in 1885 een crowdfundingsactie is opgezet voor het financieren van de basis waar het Vrijheidsbeeld op zou komen te staan in Amerika, waarvoor je een klein beeldje kreeg van het Vrijheidsbeeld. Binnen 6 maanden tijd werd hier $100.000 opgehaald (vergelijkbaar met $2.3 miljoen tegen huidige prijzen).
3. Lenen – Tijdelijk uitlenen van geld aan bedrijf of particulier
Deze categorie is nog relatief onbekend in Nederland, maar vanwege successen als Kiva en Myc4 (microkrediet voor ondernemers in ontwikkelingslanden) gaat er in deze categorie wereldwijd het meeste geld om. Via Kiva hebben de afgelopen jaren 620.000 personen ruim $200 miljoen uitgeleend. Een visualisatie hiervan ziet er zo uit:
[vimeo]http://vimeo.com/28413747[/vimeo]
Het lenen van kapitaal aan (startende) bedrijven in Nederland is het laatste jaar in opkomst. Platformen als CrowdAboutNow bieden startende ondernemers de mogelijkheid om hun idee voor hun bedrijf te pitchen en personen aan te trekken die hen het startkapitaal willen lenen. In onderstaande afbeelding uit het crowdfundingboek van Gijsbert Koren wordt aangegeven in welke fase van de (groei) van je onderneming je crowdfunding (categorie 3 en 4 – lenen en investeren) globaal in kunt zetten voor het aantrekken van (nieuw) kapitaal.
Ook zou je leningen aan particulieren (P2P lenen) onder deze categorie kunnen laten vallen, omdat je hier ook geld mee kunt inzamelen van een groep personen. Het grote verschil met de andere crowdfundingsinitiatieven is echter dat deze categorie vaak puur gericht is op financieel gewin en dat de andere initiatieven altijd een hoge ‘gun-factor’ in zich hebben. P2P lenen is echter wel snel groeiend en sommige onderzoekers gaan zelfs zo ver dat ze het P2P lenen als vervanging voor de huidige banken zien. Lees daarover meer in het document Get rid of banks and build up a modern financial world! (pdf). Een voorbeeld in Nederland is geldvoorelkaar.nl voor particuliere leningen. Dit wordt zelfs gebruikt voor het verstrekken van hypotheken zonder tussenkomst van een bank!
4. Investeren – Investeren in bedrijven
Bij investeren wordt het geld van de persoon gebruikt om een aandeel (al dan niet via een stichting) in een bedrijf te kopen. Afhankelijk van de afspraken met de ondernemer wordt de persoon hiervoor uiteindelijk gecompenseerd met een groei van de waarde van het bedrijf en/of meedelen in toekomstige winsten van de onderneming.
In Amerika is het lange tijd bijna onmogelijk geweest om geld in te zamelen voor bedrijven, maar sinds kort is de SEC aan het onderzoeken of de huidige regels versoepeld kunnen worden. Deze versoepeling zou ervoor moeten zorgen dat organisaties meer dan de huidige grens van 499 aandeelhouders mogen hebben (anders moeten aandelen openbaar verhandelbaar worden) en er tot $5 miljoen per bedrijf via crowdfunding opgehaald mag worden. Voorbeelden in Nederland voor bedrijven zijn share2start.com en Symbid. Maar ook een initiatief als TenPages.com, waarbij je mee kunt delen in de toekomstige winsten van boekverkopen valt hier onder.
Waarom is dit interessant om te weten als projecteigenaar?
Omdat er in Nederland steeds meer crowdfundingplatformen van start gaan en ze allemaal hun eigen beleid hanteren is het belangrijk om vooraf goed na te denken als initiatiefnemer hoe je je geld wilt aantrekken. Elk type financiering heeft namelijk zijn voor- en nadelen.
Voor en nadelen van verschillende initiatieven voor projecteigenaar
| Voordelen | Nadelen | |
|---|---|---|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Risico’s van crowdfunding
Net als bij elk project waar geld aan wordt geleend of aan gedoneerd wordt, is er risico dat er misbruik van gemaakt wordt. Gaat het bij doneren en supportinitiatieven nog vaak om kleine bedragen en goede doelen, bij het lenen en investeren kunnen de bedragen sterk oplopen, zeker als dit op een platform gebeurd waar zeer veel projecten financiering zoeken. Bij dit soort initiatieven wordt de organisatie en regelgeving ook een stuk complexer, omdat de platformen te maken kunnen krijgen met de regelgeving van de AFM en DNB.
Op dit moment worden de platformen nog gedoogd en worden individuele afspraken met de platformen gemaakt, maar in mei van dit jaar verstuurden de DNB en AFM al een persbericht waarin ze aangaven zich verder te orienteren op crowdfundingplatformen. Dit kan resulteren in aangepaste of strengere regelgeving voor de sector in het algemeen, of in ieder geval in een waarschuwing voor oplettendheid bij initiatieven die niet vallen onder het financiële toezicht van de AFM. Verschillende crowdfundingplatformen hebben op dit moment al overleg met de toezichthouders om er voor te zorgen dat de regelgeving wel praktisch blijft voor de verschillende type platformen.
Samenvatting
De mogelijkheden om crowdfunding in te zetten worden steeds verder uitgebreid. Werd het in eerste instantie vooral gebruikt voor het inzamelen van donaties voor goede doelen, tegenwoordig wordt het ook ingezet voor het verstrekken van leningen en investeringen aan bedrijven en hypotheken voor particulieren. Een taak die lang bij banken lag en nu door particulieren wordt overgenomen.
Een waarschuwing is echter wel op zijn plaats, omdat de initiatieven nu nog in een redelijk grijs gebied opereren waarvan de AFM nog niet weet wat ze er mee aan moet. De sector zal de komende jaren echter snel een stuk volwassener worden en de serieuze platformen zijn nu ook in overleg hierover met de toezichthouders. Is dit het begin van het einde van de bankensector?
Leuk artikel. Alleen een ding, bij lenen geef je als voordeeld aan dat het bedrag bij geen succes vaak niet terug betaald hoeft te worden. Maar bij nadeel staat het tegenovergestelde. Dit is dan toch geen nadeel? Zou je dat eerste iets meer kunnen toelichten? Vind dat wel interessant.
Helder artikel! wat ik nog mis, zijn de niet materiële voordelen van het inzetten van crowdfunding, bijvoorbeeld dat je ook direct aan een netwerk bouwt van mensen die in jou of je doel geloven. Mensen die niet alleen geld willen doneren/investeren, maar die ook bereid zijn om met je mee te denken, je op niet materiële manieren te helpen etc. Mijn ervaring (met http://www.voordekunstenaar.nl) is dat dat minstens zo waardevol is als het geld dat je binnenhaalt!
@David,
Waarschijnlijk is het als volgt. Bij het opstarten van een nieuwe organisatie wordt er van de crowd een bepaald bedrag geleend. Dit bedrag is bedoelt om het beginstadium mee te financieren. Mocht in dit stadium het project mislukken, dan raakt de investeerder (uitlener) zijn inleg kwijt en hoeft het bedrag dus niet aan hen terug betaald te worden.
Mocht de organisatie nu wel succesvol van de grond komen, dan heeft de ondernemer al meteen enkele ‘schulden’ richting de investeerders uitstaan. Schulden die hij niet direct voor zijn organisatie kan gebruiken, maar moet gebruiken om zijn leningen af te lossen
Interessant artikel wat door menigeen geboookmarked zal worden
Kleine ad: doneren via 1%CLUB kan ook kennis, tijd of netwerk zijn.
Persoonlijk vind ik Kenyans for Kenya (http://onepercentblog.com/blog/2011/08/01/kenyans-for-kenya/) een mooi voorbeeld van crowdfunding met sterk crossmediaal concept.
@david, Koen van Vliet geeft dit inderdaad al treffend aan. Het lenen is risicovol voor de persoon die het geld beschikbaar stelt. Het voordeel voor de ontvanger is dan ook (afhankelijk hoe je dit afspreekt) dat hij/zij niet met een schuld blijft zitten wanneer het project/bedrijf mislukt. Daar staat tegenover dat itt een investering in het bedrijf, de lening op lange termijn natuurlijk wel terugbetaald moet worden.
@marca, een van de belangrijkste redenen voor personen om crowdfunding in te zetten is inderdaad het opbouwen van een netwerk van ambassadeurs. Het maakt hierbij niet uit of personen doneren, lenen of investeren. Daarom is crowdfunding als concept ook zoveel krachtiger dan alleen het binnenhalen van donaties!
@niels, doneren in diensten en tijd is zeker een goede toevoeging. Er zijn zelfs initiatieven op dit moment bezig om dit niet alleen als “donatie” in te zetten (zoals 1%DOEN), maar ook om zich op basis hiervan “in te kopen” in een startup/bedrijf. Door hier creatief gebruik van te maken kunnen organisaties op een slimme manier betrokken en goede mensen aan zich bieden. Ook voor commerciële projecten.
Belangrijke tips voor Crowdfunding platformen: laat het geld via een derde rekening lopen. In dat geval houdt je de DNB buitenspel (je bent geen bank) en het geeft extra vertrouwen.
Goed artikel! Allemaal waar wat hier staat.
Crowdfunding is in beginsel eigenlijk heel oud, collecteren via de deuren is in feite ook een vorm van crowdfunding. Alleen de wijze waarop het nu wordt toegepast is heel anders. Het is begonnen bij creatieve projecten, maar ook overgeslagen naar het financieren van startende (innovatieve) ondernemers.
Het is zo dat support (met een niet-financiele) tegenprestatie veelal gebruikt wordt voor creatieve projecten en lenen en investeren voor echt ondernemerschap. Als bijv. een opkomende zanger(es) crowdfunding heeft gebruikt om zijn/haar eerste album op te kunnen nemen, krijgen de supporters een gratis cd of ticket voor een concert. Als een innovator crowdfunding heeft gebruikt om met zijn idee een bedrijf op te starten, krijgen de investeerders een bepaalde (verwachte) return. Voor supporters van creatieve projecten is een kaartje voor een concert immers meer waard dan het geld dat ze ervoor terug krijgen.
Het is te verwachten dat er in de toekomst meer ruimte komt voor crowdfunding, momenteel staat het in Nederland nog in de kinderschoenen, maar het is wel onderhevig aan snelle groei. In de VS, Engeland en Duitsland is crowdfunding al in een verder stadium.
Wat de risico’s betreft is het helaas waar dat er misbruik van gemaakt kan worden. Wel is het zo dat veel eigenaren van crowdfundingplatformen ervaring hebben en eerst een ondernemer gaan screenen, voordat hij/zij een idee kan laten financieren. Zo voeren de platformen Share2Start en Crowdaboutnow een uitgebreide screening.
De nieuwe bankreguleringen zullen er ook to leiden dat crowdfunding populairder zal worden. Basel III stelt dat banken een maximaal bedrag uit mogen lenen en stelt ook strengere eisen aan de potentiele debiteur. Investeren in startende ondernemers is per definitie risicokapitaal. Door Basel III zullen banken in de nabije toekomst veel minder risicokapitaal mogen verstrekken. Wat ertoe zal leiden dat startende ondernemers geen middelen hebben om hun idee verder uit te werken. Basel III zal het ondernemerschap in Europa dus niet bevorderen. Om deze reden zullen startende ondernemers een nieuwe weg moeten zoeken om aan kapitaal te komen. Hier biedt crowdfunding dus uitkomst.
@ Koen van Vliet.
Als de ondernemer het beginstadium niet overleeft, raakt de investeerder inderdaad zijn inleg kwijt.
Het risico wordt echter beperkt. Ondernemers krijgen namelijk het benodigde bedrag pas zodra 100% van het bedrag binnen is. Als dit niet gebeurt, gaat het hele plan niet door. Share2Start schrijft het geld pas af van haar investeerders zodra 100% gefund is en Crowdaboutnow en Wekomenerwel geven hun investeerders de inleg terug.
Als een project voor 100% gefund wordt, is dit een teken dat veel mensen er vertrouwen in hebben. Dit betekent dat dit project een hogere kans van slagen zal hebben. Het risico wordt dus enigszins ingeperkt.
Verder is crowdfunding uiteraard ook een mooi marketingconcept (crowdfunding is ook afgeleid uit crowdsourcing). Je zoekt niet alleen financiering als ondernemer, maar crowdfunding is ook een mooie manier om te testen of je concept aantrekkelijk valt in de markt.
Share2Start heeft bijvoorbeeld ook een forum ingebracht op haar site. Hier kunnen mensen kosteloos een idee voorleggen, waar dan feedback op gegeven kan worden. Op deze manier kan de ondernemer zijn/haar concept perfectioneren zodat het beter aansluit bij de wensen van de markt. (De ideeen op dit forum zijn dus nog geen projecten waarin geinvesteerd kan worden, dit zal uiteindelijk wel toe kunnen leiden)
@Stefan,
Het blijft natuurlijk zo dat investeerders (en donateurs) altijd in een idee of concept investeren. Hoewel het gebeurt, komt het bij crowdfunding volgens mij niet vaak voor dat projecthouders hun product al daadwerkelijk ontwikkeld hebben. Er is ook na deze conceptfase nog een mogelijkheid dat het mislukt.
De 100% financiering waar veel platforms zich op richten, biedt dus maar voor een deel een zekerheid. En dat is volgens mij ook wel de charme van investeren, je weet het nooit helemaal zeker.
Zeer interessant artikel m.b.t. het lenen van geld aan ondernemingen in ontwikkelingslanden. Goed initiatief.
Leuk artikel! Vooral het voorbeeld dat er eind 19e eeuw al gebruik werd gemaakt van deze vorm van financieren vond ik grappig om te lezen.
Ik heb nu ook een crowdfundcampagne lopen op basis van punt 2 (support) via Indiegogo (http://www.indiegogo.com/e-vlex) voor een meubelsysteem met een duurzame inslag en wat ik lastig vindt is om het project boven het eigen netwerk uit te laten stijgen.
Heeft iemand tips om dat voor elkaar te krijgen?