Vage groene claims zijn nu verboden: 4 werkwijzen voor je volgende campagne
Sinds 27 september 2026 geldt in de hele EU de richtlijn Empowering Consumers for the Green Transition (2024/825, ook wel EmpCo). Daarmee zijn een paar veelgebruikte (of misbruikte) marketingwoorden verboden geworden, zoals ‘duurzaam’ of ‘eco-friendly’, tenzij je ze duidelijk specificeert of erkende uitstekende milieuprestaties kunt aantonen*, zoals met een EU Ecolabel, en ‘CO2-neutraal’ op productniveau op basis van compensatie buiten de waardeketen van het product.
De richtlijn geldt alleen voor communicatie naar de consument; puur B2B-communicatie valt erbuiten. Dat betekent niet dat B2B vrij spel heeft: een groene claim kan via je klant alsnog bij consumenten terechtkomen, en voor misleidende reclame richting bedrijven bestaat een aparte richtlijn (2006/114/EG).
Dit raakt niet alleen bedrijven die zich beter willen voordoen dan ze zijn, maar juist ook bedrijven die iets goeds hebben gedaan en dat niet goed weten te verwoorden. Het probleem zit dan niet in de intentie, maar in het proces: de claim gaat naar buiten voordat iemand heeft gecontroleerd of het bewijs de marketing wel ondersteunt.
Ik heb het jarenlang zelf meegemaakt: bedrijven hadden een footprint berekend en wilden het resultaat laten zien, het liefst in krachttermen als de beste, de laagste, volledig duurzaam. Vaak waren ze echt intrinsiek gemotiveerd en wilden ze het beste jongetje van de klas zijn. Heel begrijpelijk, maar ik heb daar ook wel moeite mee gehad: hoe kun je zeggen dat je de beste bent, als de rest niet of niet op dezelfde manier is doorgelicht? Of hoe kun je zeggen dat je duurzaam bent, terwijl daar geen goede definitie voor te verzinnen is? Mijn advies werd soms wel, soms niet opgevolgd, en als het niet werd opgevolgd, was er geen echte consequentie.
Die consequentie is er nu wel, en om daar geen problemen mee te krijgen, heb ik 4 werkwijzen op een rij gezet die je bij je volgende campagne kunt inbouwen. De wet (en uiteindelijk een rechter) bepaalt wat je niet mag beweren, niet hoe je dat intern organiseert. De 3 handtekeningen en de 4 checks hieronder zijn dus mijn eigen aanbevelingen, geen wettelijke verplichtingen.
Eerst 2 begrippen: ‘claim’ en ‘kwalificatie’. De claim is de milieu-uitspraak zelf, woord voor woord zoals die naar buiten gaat. Stel, op je verpakking staat: ‘30% minder plastic dan onze vorige verpakking’. De kwalificatie is de toevoeging die de claim nader afbakent, bijvoorbeeld een regel eronder: ‘Op gewicht, geverifieerd aan de hand van de verpakkingsspecificaties van 2023’. De claim moet ook zonder die toevoeging kloppen. Daarom komt ‘Nu nog duurzamer!’ met als kwalificatie ‘30% minder verpakking’ niet door de methodes hieronder, ook al zijn het formeel een claim en een kwalificatie.
1. Laat 3 afdelingen tekenen, niet 1
Een groene claim vraagt 3 soorten kennis:
- Marketing weet wat de claim in een campagne moet doen.
- Engineering of het duurzaamheidsteam weet welke data er is.
- Legal weet wat er mag.
Mist er één van deze afdelingen in de goedkeuring? Dan mist er dus een belangrijke check.
Maak daarom per claim één pagina met 3 eigenaren. Marketing is eigenaar van de claim en van de kwalificatie. Engineering is eigenaar van het bewijs. Legal is de poortwachter. Het oordeel heeft 3 mogelijke uitkomsten: publiceren, herschrijven of eerst iets veranderen aan het product of proces. Het telt pas als alle 3 hebben getekend, zonder uitzonderingen, ook niet onder deadlinedruk. Juist via de uitzonderingen ontstaat greenwashing.
2. Maak de claim niet breder dan je data
Veel claims klinken alsof ze over het hele product gaan, terwijl het bewijs maar over één deel gaat. Je maakt dat zichtbaar door de levenscyclus van het product in 5 fases te tekenen: grondstoffen, productie, distributie, gebruik en einde levensduur. Daaronder vul je 2 rijen in.
- In de bovenste rij zet je wat de formulering van de claim suggereert. Zegt ‘duurzaam’ iets over alle 5 fases? Dan vink je ze alle 5 aan.
- In de onderste rij zet je de fases waarover je geverifieerde data hebt.
De regel is eenvoudig: een claim mag niet breder zijn dan de onderste rij. Zit er een gat tussen boven en onder? Dan moet de formulering kleiner, of het bewijs groter. Je hoeft dus niet voor elke claim alle 5 fases te dekken. Een claim over alleen de verpakking kan prima, zolang duidelijk is dat hij daarover gaat. Ook de ACM stelt dat je geen milieuvoordeel mag claimen voor je hele product of onderneming als dat voordeel alleen op een onderdeel slaat.
3. Toets elke claim op 4 punten
Voordat een claim naar buiten gaat, moet hij door 4 checks: onderbouwd, specifiek, afgebakend en niet-misleidend.
- Onderbouwd: De claim rust op geverifieerde, fysieke levenscyclusdata, niet op optimisme of marketinggevoel. Kun je het niet aantonen, dan publiceer je het niet.
- Specifiek: Brede termen als ‘duurzaam’, ‘eco-friendly’, ‘groen’ of ‘bewust’ zijn te algemeen. De ACM noemt zulke uitspraken ‘bijna altijd misleidend en dus verboden’. Mijn advies: gebruik ze niet. De claim noemt de exacte fysieke eigenschap, zoals ‘deze doos is gemaakt van 80% gerecycled karton’.
- Afgebakend: De claim pikt er geen gunstige levenscyclusfases uit. Je noemt een product niet ‘duurzaam’ om een energiezuinige productie als er bij de afvalfase grote hoeveelheden giftige stoffen vrijkomen.
- Niet-misleidend: Welke totaalindruk laat de claim achter bij de consument, ook door beeld en kleur? Klinkt een stap vooruit of compensatie als een eindstand, dan klopt die indruk niet. Echte, fysieke reducties in je eigen keten gaan daarom voor: compensatie of theoretische toekomstige recycling vervangen die niet.
Is een claim herschreven? Laat hem dan opnieuw vanaf de eerste check door het hele rijtje gaan. Controleer niet alleen de zin die is veranderd, want de combinatie kan zomaar weer iets anders betekenen of voorstellen!
4. Herschrijf kleiner, niet vager
Komt een claim niet door de checks, dan is de reflex vaak om hem vager te maken. Dat is precies de verkeerde kant op, want vage, algemene claims zonder specificatie zijn juist wat nu verboden is. Maak hem in plaats daarvan kleiner en preciezer. Noem wat er is verbeterd, aan welk deel van het product, en waarop je dat baseert. Een kleinere claim die klopt, werkt nog steeds in een campagne, en hij houdt stand als iemand doorvraagt. En denk eraan: die ‘iemand’ kan ook een milieuorganisatie of de ACM zijn!
Het voorbeeld van hierboven, met illustratieve cijfers:
- Voor: “Eco-friendly verpakking.”
- Na: “30% minder plastic dan onze vorige verpakking.” Met de toevoeging: “Op gewicht, geverifieerd aan de hand van de verpakkingsspecificaties van 2023.”
2 claims die je vaak tegenkomt, langs dezelfde meetlat (de cijfers zijn ter illustratie):
- ‘100% circulair’: Dit suggereert een volledig gesloten kringloop, terwijl recyclebaar in theorie nog niet circulair in de praktijk is. Beter: ‘100% recyclebaar via [naam inzamelprogramma]’, met als kwalificatie dat het resultaat afhangt van of de klant aan dat programma meedoet. Daarnaast is er ook geen definitie voor een percentage circulair: kortweg betekent circulair dat iets zo is ontworpen dat de verliezen geminimaliseerd worden, in de volgorde ‘reduce, reuse, recycle’, en kan iets dus eigenlijk alleen maar wel of niet circulair zijn.
- ‘Klimaatneutraal geproduceerd’: Berust dit op compensatie buiten de waardeketen van het product, dan is de claim verboden en is er geen enkele toevoeging die dat rechtzet. Beter: ‘Geverifieerde uitstootvermindering: 22% sinds 2021’, met als kwalificatie: ‘Eigen uitstoot (scope 1 en 2), gecontroleerd door een derde partij. De resterende uitstoot is niet weggecompenseerd.’ Binnen de waardeketen betekent: in de stappen van het product zelf, van grondstof tot afval. Een klimaatclaim mag dus wel als hij berust op de werkelijke uitstoot van het product, bijvoorbeeld ‘minder CO2-uitstoot’ door een aantoonbaar verbeterd productieproces, mits je dat duidelijk op dezelfde uiting specificeert. ‘Klimaatgecompenseerd’ kan over een product daarom eigenlijk niet: compenseren gebeurt juist elders. Investeer je in klimaatprojecten, dan mag je dat wel vertellen, zolang je het transparant als investering brengt en niet als eigenschap van het product.
Begin bij de volgende kick-off
Je hoeft niet al je bestaande uitingen in één keer door te lichten om te beginnen. Neem de volgende campagne en zet deze vragen aan het begin: wie tekent er, hoe breed is het bewijs, en doorstaat de claim de 4 checks? Wie dat vanaf de kick-off doet, voorkomt dat een goed verhaal aan het eind sneuvelt op één woord.