Tablets in het basisonderwijs: ontneem kinderen hun handschrift niet

basisschooldedelta

Steeds meer basisscholen gebruiken tablets. Toen ik het item op het NOS-journaal hoorde wilde ik meer weten van deze school. Googlen dus, op zoek naar de openbare basisschool De Delta uit Assendelft. Op de site kwam ik al snel het organogram tegen. In het midden een heel grote cirkel, met heel grote letters ‘Directie’ er in.

De directie: het epicentrum van de wereld

Kijk, da’s heldere taal van De Delta, het epicentrum van de wereld is de directie immers. Er omheen hangen wat aandachtsgebieden als ‘zorg’, ‘taal’, ‘kunst/cultuur’, ‘ICT’ en ‘rekenen’. Daaromheen weer een laagje met coördinatoren, en helemaal aan de buitenkant is ook nog een plaatsje ingeruimd voor de ‘Ouders en leerlingen’. Ieder zijn plaats.

dedirectie

Werkboek als rieten stokje voor stoute kinderen

Het begon dus allemaal met dat korte fragment in het NOS-journaal, vorige week zaterdag. Het ging over het gebruik van tablets binnen het basisonderwijs. Hoe tablets kunnen helpen om kinderen zich sneller en speelser het lesmateriaal eigen te maken. De tablet die meteen aangeeft of een keuze goed of fout was, sneller door de oefenstof gaat, die zich aanpast aan het tempo van het kind. Allemaal voordelen.

En ook (het afpakken van) de tablet als sanctie, want als de kinderen vervelend zijn moeten ze ouderwets weer met het werkboek aan de slag. Het werkboekje als rieten stokje voor stoute kinderen. Tot zover goed nieuws. Tablets kunnen het leren heel veel sneller, interactiever, speelser en uitdagender maken.

Hoe belangrijk gaat dat handschrift nog worden?

Maar je kunt ook doorslaan. Dat gebeurde toen werd verteld dat op basisschool De Delta de kinderen alleen nog maar leren schrijven in blokletters. “Ik verwacht dat deze generatie kinderen over vijf jaar niet meer met een handgeschreven boodschappenbriefje naar de winkel gaat maar dat gewoon echt in hun smartphone doet, dus de vraag is hoe belangrijk dat handschrift uiteindelijk nog gaat worden, voor deze leerlingen’. Aan het woord is Babs Schipper, directeur van De Delta. Die grote cirkel in het midden van dat organogram, dus.

handschrift

Alles online, zonder boodschappenbriefje

Een paar kanttekeningen. Deze generatie kinderen van de basisschool doet over een paar jaar nog helemaal geen boodschappen. En als ze het doet en we redeneren consequent dan kopen ze alles direct online, zonder boodschappenbriefje. Het andere wat intrigeert is het leren schrijven met blokletters. De bedoeling zal zijn dat de kinderen leren om met hun vinger blokletters op het scherm te tekenen zodat de tablet ze herkent als letter, neem ik aan.

Maar stel nu dat de computer over pakweg vijf jaar perfect in staat is om gesproken tekst te begrijpen, wat heb je dan nog aan blokletters? Laat die ook maar zitten. Spraakherkenning neemt alle aansturing van apparaten over. Het nieuwe schrijven heet ar-ti-cu-leren en is gestoeld op een onvoorwaardelijk geloof in spraakherkenning. Zo zal het echter allemaal niet zijn. Er is nog een lange weg te gaan.

Neem ze het handschrift niet af

Nee, ik ben geen bok. Bedelf de kinderen onder tablets, maar neem ze het handschrift niet af. Het is een stuk van hun karakter. Dat je jezelf plaatst in het middenste midden van het organogram betekent nog niet dat je kinderen het schrijfrecht mag ontzeggen. Er is vast wel een schrijf-app. En zo niet, dan mag ie er komen.

Deze column werd eveneens gepubliceerd in Het Financieele Dagblad.

Uitgelicht: Webinar Social media strategie (basis) met boek

Webinar social media-strategie

Aan de slag met social media? Begin bij de basis, je strategie. In dit webinarneemt expert Jarno Duursma met je door welke stappen je moet doorlopen om je social media strategie te laten slagen. In een uur krijg je antwoorden op vragen als: Waar begin je? Hoe creeër je intern draagvlak? En: hoe meet je succes? Je onvangt bovendien gratis de nr-1 hit 'Social media strategie in 60 minuten'

Meer weten?

Interessant?

Lees dan ook onze andere artikelen over , , , , , , , , , , , , , , .

Reacties

  1. Mijn zoontje zit in groep 4 en maakt sinds 2 weken gebruik van een tablet als pilot voor de school. Ik vroeg me al af hoe dat zat met zijn handschrift. Fijn om dit artikel te lezen.

  2. Mooie observaties, Joost.
    Vooral die DIRECTIE centraal stellen en ‘Ouders en kinderen’ aan de rand is opvallend.
    Ben he et de hoofdlijn van je verhaal eens!

  3. Beste Joost,

    Eens dat directie niet het centrum van de wereld is, maar op een school het kind dat zou moeten zijn. Over de strafmaatregel wil ik het al helemaal niet hebben :(.

    Over schrijven: mijn kinderen hebben leren schrijven op de basisschool maar schrijven nooit meer. Zelfs geen boodschappenbriefje. Hun handschrift is niet om aan te zien behalve als ze blokletters schrijven. Ik denk oprecht dat schrijven als vaardigheid gaat verdwijnen net als dat gebeurd is met handwerken en breien bijvoorbeeld. Breien zie je nu terugkomen, als hobby. Ja, op van die hele dikke naalden, want op dunne naalden breien vergt veel meer van de fijne motoriek. Ik denk dat het met schrijven ook zo gaat. De fijne motoriek gaat op een andere manier ontwikkeld worden, zoals je dat nu in sommige games ook ziet.

    Wellicht is het niet een kwestie van handschrift ontnemen maar van vooruitgang?

    1. We roepen vaak dat de creativiteit van kinderen gestimuleerd moet blijven worden. Misschien is schrijven ook gewoon leuk en kun je spelen met letters, handschriften..de mooiste tags zijn ook hanschrift. Het starre schuinschrift daargelaten, zeker voor linkshandigen een drama…maar schrijven hoort er gewoon bij. Van een ipad heeft nog geen enkel kind vieze vingers gekregen

  4. Ja het schrijven zal ooit een keer verdwijnen en ik denk niet dat we zoiets moeten bewaken als een soort cultureel erfgoed. Zo is vooruitgang, dingen komen en gaan.

    De houding van de directie hierin is wel storend. Zij nemen een behoorlijk risico door dit soort beslissingen te nemen op aannames. Vooral omdat het een direct gevolg heeft voor de kinderen die goed onderwijs moeten krijgen. Wat als je het verkeerd hebt?…

    Maar ja, een directie die zichzelf zo in een organogram plaatst is waarschijnlijk niet zo doorspekt van zelfreflectie en terughoudendheid.

  5. Ontneem kinderen hun kansen niet! Voor kinderen met beperktere motoriek zijn alle ontwikkelingen op het gebied van ICT een zegen. I.p.v nodeloos lang te blijven focussen op het verbeteren van handschrift kunnen die kinderen gewoon door met onderwijs zonder dat ‘perfect’ schrijven een voorwaarde is. Onderwijs moet toegankelijk zijn voor kinderen en de focus op schrijven kán een drempel opleveren, dat is zonde!!!

  6. Straks komt er nog een keuze voor een school bij: de school waar handgeschreven teksten nog orde van de dag zijn. Ik had laatst al een discussie met de zoon van mijn man. Sportjournalist, nu al met een tablet te vinden in het stadion. Zijn 8 jarige zoon is al in het bezit van een heus type-diploma. Ook hij schrijft nauwelijks. Het gaat goed in NL. Schaf alles af wat maar enige creativiteit kan ontwikkelen, schaf alles aan om Big Brother Is Watching You productief te houden en verder uit te breiden.

  7. Er is al een perfecte schrijfapp op de ipad (ook kleine letters en cijfers): LetterSchool.

  8. Gat in de markt denk ik. Ontwikkel een schrijfapp met meer mogelijkheden. Inspelen op alle gebreken :)…

    Ach ja het is de tijd en waar gaan we heen..

  9. Met interesse en enige verbazing heb ik het verhaal van Joost gelezen. Onze school is een nieuwe school met als onderschrift ‘school voor de toekomst’. We zijn voortdurend bezig te kijken naar wat onze leerlingen nodig hebben om een goede overstap te maken naar het VO en daarmee succesvol te kunnen zijn in de samenleving over tien tot vijftien jaar.
    Onze basisscholen zijn bedoeld om kinderen voor te bereiden op de toekomst, voor beroepen die nu nog niet eens bestaan en daarmee zal eerst de kloof moeten worden gedicht met de maatschappij van nu. Hoewel we met elkaar accepteren dat veel in ons dagelijks leven gedigitaliseerd is, zien we in de klaslokalen vaak maar twee computers op 30 kinderen. Kinderen uit groep 5 leggen de leerkrachten uit hoe de computer werkt en ondertussen besteden we uren en uren aan het vloeiende aan elkaar handschrift dat ooit bedoeld was voor de ontspannen handhouding bij het schrijven van lange brieven.
    Als school voor de toekomst hebben wij zeer bewust gekozen om onze leerlingen het methodisch blokschrift aan te bieden. Onze leerlingen verlaten met een duidelijk en goed handschrift onze school. Het grapje dat het NOS journaal trachtte te maken, dat onze kinderen voor straf moeten schrijven, was ongepast en werd door onze school niet gewaardeerd.
    De inzet van iPads, tablets en laptops bij ons op school is voor ons een vanzelfsprekende en passend bij deze tijd. Als kunst en cultuur school hechten wij voorts veel waarde aan talentontwikkeling in vele vormen, zowel op het gebied van nieuwe media alsmede het bevorderen van een kritische houding. Deze laatste heb ik wat gemist in de discussie, want het onderwijs behoort een dynamisch proces te zijn dat bijstelling verdient als dat nodig is.
    De huisarts schrijft geen handgeschreven recept meer uit, in het middelbaar onderwijs moeten alle werkstukken tegenwoordig digitaal aangeleverd worden, kortom we accepteren dat de samenleving verandert, maar ons basisonderwijs niet. Dat statement heb ik willen maken, middels een doordachte visie met een geweldig team van professionals.
    Deze professionals zijn onderdeel van onze directie (zie het organogram). Onze kwaliteitsteams Zorg, ICT, Kunst en Cultuur, Taal en Rekenen maken binnen het managementteam het beleid als in een lerende organisatie. Onze vergaderingen worden geheel geleid door deze specialisten gevoed met de input van leerlingen en ouders. Wij willen niet een school zijn met een traditionele hark, waarin alles vanaf boven wordt bepaald. Juist niet en daarom is mijn verbazing over dit stuk eens te meer aanwezig. Het is goed om in de journalistiek hoor en wederhoor te plegen. Één belletje was genoeg geweest om wat meer duiding te kunnen geven aan de aannames die nu zijn ontstaan.
    Wij werken met bezieling en hart voor onze leerlingen en dat betekent soms ook het loslaten van patronen die hen geen recht doen.

    Babs Schipper.

  10. volgens mij, moeder van 2 kinderen met een verschrikkelijk slecht handschrift, is het aan elkaar schrijven goed voor bepaalde verbindingen in de hersentjes. Ze leren hierdoor. Dat is de enige reden waarom ze voor mij hun best nog moeten doen om aan elkaar te schrijven. Voor de rest hecht ik hier geen waarde aan. School wel helaas, dus ze worden ‘erop afgerekend’ met een slecht cijfer voor schrijven (diverse jaren van fysiotherapie voor de fijne motoriek ten spijt).
    Die hersenverbindingen zou dus de enige reden moeten zijn om te blijven schrijven, daarnaast moet je dit soort kinderen vooral veel helpen met ondersteunende spullen zoals een ipad om spelling te doen. Feit is wel dat schrijven met een pen heel erg anders is dan schrijven met een ipad pen of een vinger en is dus geen vervanger.

  11. Nu wordt dit genoemd als oplossing voor kinderen met een moeizame motoriek. Er zal toch ongetwijfeld een relatie zijn tussen hedendaags gedrag en die steeds slechtere motoriek? Wat is oorzaak, wat is gevolg? Pianospelen, hinkelen, vingerspelletjes, punniken, noem maar op – het was niet alleen maar dom tijdverdrijf uit een primitief verleden, het ontwikkelde ook de motoriek en het brein. Wie bv piano speelt ontwikkelt aantoonbaar meer dwarsverbindingen tussen linker en rechterhersenhelft. Hoe ver zakken we weg als we gaandeweg zo’n beetje alles via een scherm doen? Nog los van het effect op de ogen; in Japan heeft inmiddels praktisch iedereen een bril. Gevolg van al die schermpjes, vertelde mijn opticien hoofdschuddend (terwijl hij er toch garen bij spint..). Kortom, is vooruitgang eigenlijk wel vooruitgang?

  12. Zelf heb ik vroeger ook nooit echt een mooi handschrift aangeleerd. Korte tijd dacht ik nog dat dit met de introductie van de computer toch niet erg zou zijn.

    Helaas wil je niet weten hoe vaak ik nu iets op een schoolbord moet schrijven. Had ik maar…

  13. De verontwaardiging is voelbaar in deze column. Ik zou zelf het organigram er buiten hebben gelaten. Dat is wat cynisch en ‘op de man’ (in dit geval de directrice) gericht.
    Is het overdreven om te pleiten om kinderen het handschrift te gunnen?
    Ik vind van niet.
    Sensorische en motorische ontwikkeling zorgen voor een evenwichtig reagerend en ervarend mens. Beeld en digitale media zorgen ervoor dat kinderen zich onevenwichtig ontwikkelen. Een lichaam moet goed functioneren om de creatieve geest de ruimte te geven.
    Ik ontmoet te veel kinderen die ervaringen onevenwichtig verwerken om het niet eens te zijn met de strekking van deze column.

  14. Schrijven/tekenen gaat helemaal niet verdwijnen, ik denk eerder dat het toetsenbord gaat verdwijnen.

    Creativiteit kan je niet vorm geven d.m.v. een toetsenbord, dat zie je al bij de talloze brainstorm sessies. Creativiteit heeft ook niks met techniek te maken.

    We zitten natuurlijk wel in de tijd dat alles digitaal moet en daarvoor is een tablet handig, alleen is het zonde dat als je zo’n apparaat gebruikt dat de helft van het scherm weer wordt opgevuld door een toetsenbord. Dan zou het mooier zijn als het invoer gedeelte kleiner kan en dat kan, d.m.v. gebruik te maken van een pen en tekstherkenning. Of dat je het invoergedeelte op een tweede scherm/stuk papier laat plaatsvinden. Deze ontwikkeling is groeiende. Dus blokletters of gesloten schrift, het blijft handig om te kunnen schrijven.

    1. Het is waar dat computers handig zijn, als gebruiksvoorwerp om voor ons lastige ingewikkelde dingen te ontlasten.
      Echter creativiteit moet ook ontwikkeld worden en bij kinderen doe je dat door ze een eigen handschrift te leren, naast tekenen, knutselen, toneelspelen enz.
      Het eigen handschrift is een uitdrukking van: Ik sta met mijn identitieit (in wording) in de wereld.

  15. Leren schrijven is ook van belang voor de cognitieve en motorische ontwikkeling en stimuleert de creativiteit, dus afschaffen van het ‘ouderwetse’ handschrift is zot!

  16. Wat fijn dat je aan dit onderwerp aandacht besteed. Ik stond te stuiteren toen ik het de leerkracht hoorde vertellen./ Mijn broertje leerde ooit op de LTS blokletterchrift omdat op die manier de technische tekens beter te lezen waren. Zijn handschrift bewaarde hij voor zijn brieven.
    Ik vind het op deze manier denken van de directie angstig: alsof de mens een machine is. Laat de kinderen plezier hebben met hun werkboek, tekeningen, schrijfsels!

  17. Marie-Gabrielle Manche |

    Beste auteur, beste lezers,
    Het gebruik van tablets, en van internet (werken met het digibord) kan een verrijking zijn binnen het onderwijs. Bij alle nieuwe techniek geldt: gebruik het waar nodig en houdt goed in de gaten waar andere zaken die tellen in het gedrang komen. Als ik kijk naar het schrijven, dan wordt er een bijzondere vaardigheid gevraagd. Stel, je stopt met schrijflessen. Wat nu als je geen tablet bij de hand hebt, of geen internet? En je wilt je gedachten op papier zetten? Of je hebt behoefte zonder apparaten je creatief te uiten of iets snel te noteren. Is het dan niet heel fijn dat je gewoon even snel kan schrijven? Handschrift is een persoonlijke zaak, als een tekening. Lees een liefdesbrief via je mail, of krijg een vel met typisch dàt handschrift van je geliefde. Je ziet de emoties door het beeld heen. Extra dimensie. Dat kan natuurlijk via mail met de emoticons en dergelijke, maar die zijn voor je gemaakt, dus bepaald.
    Ik, als leraar, beeldend kunstenaar en dichter pleit voor èn-èn: gebruik de tablets, heel handig, maar blijf ook schrijven, heel prettig!
    Marie-Gabrielle Manche

  18. Ik heb veel respect voor een directeur die leiderschap toont, kiest voor digitalisering & start met personalisering van het onderwijs en daaruit de conclusie trekt dat een van de veranderingen moet zijn, dat een kind leert lezen&schrijven in blokschrift.
    Indien het schoonschrift bij een kind blijkt te passen, zal de Delta dit waarschijnlijk wel individueel aanbieden.
    Zo ontwikkelt iedere leerling zijn persoonlijke handschrift. @sterk

  19. Typisch voorbeeld van rumoer-journalistiek. Gris een paar verkeerde indrukken en misverstanden bij elkaar, kneed ze tot een sappig verhaal met wat plaatjes erbij en smijt ze als een steen in de vijver. En hoera, daar is aandacht en discussie!

    Het organigram kan je net zo goed uitleggen als een directeur die betrokken tussen de teamleden en ouders wil staan en niet zoals de leiding vroeger er boven. Ik ken de betreffende directeur Babs Schipper niet, maar denk je nu werkelijk dat ze in deze huidige tijd zou wegkomen met een visie op leidinggeven die niets anders is dan ‘het draait om de directeur’. Nee, beetje flauwe inzet voor dit artikel.

    Als je gewoon op de homepage van de school kijkt naar de visie op onderwijs, zie je een evenwichtig verhaal waarin nieuwe technologie wel een duidelijke rol speelt.

  20. Los van stijl, woord en inhoudelijke keuze is dit een onderwerp om leuke gesprekken te voeren. Had het journaal gemist. Dus dank voor het toch nog onder de aandacht brengen. Bij de middelbare school keuze is de inzet van deze digitale middelen een onderwerp voor ons. En krijgt onze oudste nog even een type-cursus…

  21. Tja, ik denk dan aan de vervanging van de balpen door de vulpen en dan door de inktpot (nog mee leren schrijven toen ik 7 was) en dan door de veder en dan door de lei …. of was het andersom ;).
    Ik ga alvast met mijn todo-lijstje naar de supermarkt : postit vervangen door een note op mijn smartphone dus. Maar goed ook, ik word 60 en mijn handschrift was al een probleem toen ik 7 was.

  22. Dieter Verhofstadt |

    Vaardigheden komen en gaan. Er is geen behoefte meer aan een handschrift. Het is dus geen kwestie van het “niet af te pakken” maar wel van het “niet op te solferen”. Dat een eigen handschrift een noodzakelijke stimulus zou zijn van creativiteit, is een drogreden van romantici. Integendeel, de mogelijkheden die de computer biedt tot creativiteit, zijn onderbelicht, doordat de mensen aan het roer zich niet snel genoeg aanpassen aan de veranderingen in de maatschappij. Dat kan je hen overigens niet kwalijk nemen.

    Zelf ben ik wiskundige. Ik heb nog leren rekenen en technisch tekenen. Toch vind ik handmatige reken- en tekenvaardigheden vandaag nog minimaal nodig. De computer heeft op 30 jaar tijd gigantische mogelijkheden geopend. Kinderen opsolferen met antieke vaardigheden, zet slechts een rem op de ontwikkeling van de mensheid.

  23. Helemaal waar, deze kinderen zullen geen boodschappen meer doen. Maar… we weten niet wanneer ze een handschrift nog wél nodig zullen hebben. Het is hun recht om te leren schrijven.
    Zonder onderzoek naar de gevolgen mag je kinderen toch niet zo maar als een proefkonijn aan de tablets zetten?
    Lees hierover maar eens meer op deze webpagina:

    http://www.schriftontwikkeling.nl/tablets-in-het-onderwijs/

  24. Ik heb uiteraard, net als velen met mij, slechts het nieuwsitem meegekregen en artikelen gelezen. Als eindexamenkandidate kunstacademie ben ik misschien een uiterste van wat de maatschappij voortbrengt. Echter, door ongelooflijk leerzame colleges en vooral ook de boeken die daarbij horen, ben ik van mening dat de ontwikkelingen die elkaar nu opvolgen sneller gaan dan wij als bij elkaar geraapte maatschappij van individuen aan kunnen. Het is geen onwil. Het gaat om de waarneming als geheel die teveel op mogelijke toekomstige digitale werkzaamheden wordt gericht. Andere ontwikkelingen die buiten het tablet van veel groter belang zijn, en ook voorlopig nog blijven, lijken wat minder aandacht te krijgen. Hoe eenvoudig het vasthouden van een pen en het gebruiken ervan ook lijkt, een nieuwsgierig kind kan door waarneming zoveel meer dan alleen die pen ontdekken. En door die ontdekkingen geprikkeld worden tot het zoeken, zien, voelen en vinden van zoveel mogelijkheden…

    (Bron: ‘De ambachtsman, Richard Sennett)

    Ik denk dat wij als mens zijnde onszelf een beetje voorbijschieten hier en daar. Een scherm is en blijft plat, hoe mooi de 3D graphics ook kunnen zijn.
    Maar goed, zoals ik ook hierboven al zei; ik heb slechts een fragment van alles meegekregen, misschien spreek ik ook gewoon voor mijn beurt.

  25. Deze column is mij uit het hart gegrepen. Mijn zoontje’s buurtschool is overgenomen door Snappet. Een jong bedrijfje met een fantastisch businessmodel: “Wij geven u gratis tablets en u neemt van ons het lesmateriaal af. Het geld dat u vroeger aan uitgevers van lesmethodes gaf geeft u nu aan ons en daarmee betalen wij de tablets.” Al het taal, spelling, rekenwerk en begrijpend lezen oefenen de kinderen (groep 4) nu op de tablets.

    En onze directie (er hangt op de directiekamer een lijstje met de 7 habits of effective leaders – dit is een basisschoolhoofd!) trapt er met open ogen in.

    Feit is dat het een experiment is. Dit is op geen enkele manier een best practice. 300 scholen doen een pilot met deze snelle zakenmannen. Over 5 jaar zullen we de uitkomst van dit experiment aan den lijve ondervinden.

    Maar mijn zoon niet, want die gaat na de herfstvakantie naar een andere school. Een school waar ze het perfectioneren van bewezen methodes belangrijker vinden dan dit soort experimenten.

    Die tablets? Oh, daar hebben we er thuis al zat van. Daar hoef je dit kids echt niets van te leren.

Plaats een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn met een * aangegeven.

Verschijnt je reactie niet, dan is deze mogelijk in de spam terechtgekomen. Mail ons dan even!