Spreken als een baas: zo houd je je publiek geboeid

Staat je volgende speech of presentatie in de agenda en word je al een beetje nerveus? Deze tips gaan je helpen meer vertrouwen te krijgen.

Veel mensen vinden het doodeng om voor een groep hun verhaal te vertellen. Ze zoeken houvast bij een perfecte Powerpoint, de juiste kledingkeus of een helemaal uit het hoofd geleerde speech inclusief timing en woordkeus. Maar jouw publiek wil juist graag jóu zien: een mens dat karakter toont, improviseert op de situatie en reageert op het publiek.

Spanning mag er zijn

In dit artikel lees je een handvol tips uit het boek ‘Spreken als een baas’ (affiliate) van Joop Wolters. In dat boek staan 99 handvatten om je volgende speech of presentatie te verbeteren. Een van de eerste tips is dat je de spanning voor je spreekbeurt niet moet wegdrukken. Die mag er zijn. Maar besef vooral dat veel dingen die jij je zelf wijsmaakt enorm overdreven zijn: je zal niet helemaal stilvallen, het publiek zal je niet uitjouwen, je zal het niet verprutsen.

Gezonde zenuwen

Zolang je jezelf overtuigt dat er geen zenuwen mogen zijn, voelt het als falen zodra je de zenuwen voelt. Terwijl vrijwel álle ervaren sprekers nog steeds te maken hebben met deze zenuwen. Ze vechten er niet tegen, ze omarmen deze gezonde spanning. Vergelijk het met de spanning die je als kind voelde toen het Sinterklaasfeest naderde: je wist niet precies wat er ging gebeuren, maar je had er wel zin in. Voel je het kriebelen in je lijf? Da’s goed!

Feiten versus emoties

Veel presentaties die mensen geven, zitten vol cijfers, feiten en actualiteiten. Maar wat vóel je daarbij als spreker? Cijfer jezelf niet weg: men heeft jou uitgenodigd om te komen praten. Pak het moment vooral ook om jouw gevoelens over jouw onderwerp te laten zien. Emoties zeggen veel over jou als mens. Ze zorgen dat de toeschouwers zich eerder herkennen in jou, waardoor jij meer connectie krijgt met de zaal.

Herkenbare anekdotes

Een handige manier om emoties toe te voegen in je verhaal, is het benoemen van voorbeelden of anekdotes uit jouw eigen praktijk. Ga jij vertellen over een situatie of ervaring die je zelf hebt meegemaakt, dan horen daar altijd gevoelens bij. Hoe voelde het toen dat gebeurde? Welke keuzes moest je maken? Waar zat de twijfel, wanneer groeide het zelfvertrouwen? Hoe ging je om met de situatie? Zulke zaken zullen de mensen in het publiek herkennen. Óf ze luisteren geïnteresseerd, omdat ze zelf nog geen ervaring hebben hiermee. Tip: als je merkt dat de zaal de aandacht verliest, win ze dan terug door een pakkend voorbeeld te introduceren.

Connectie begint eerder dan je denkt

Trouwens, besef goed dat de connectie met jouw publiek niet pas begint op het moment dat jouw presentatie start. Nee, daarvóór zit een heel scala aan mogelijkheden tot contact. Gebruik dat ‘voorprogramma’! Oftewel: als je voor een evenement wordt uitgenodigd als spreker: ga er veel eerder heen, zodat je alvast wat publiek leert kennen en andere sprekers ziet optreden. Je krijgt vibes mee en discussies die leven bij de doelgroep. Daar kun je wat mee in je verhaal: herkenning gegarandeerd!

Stokstijf, stil, Spaans benauwd

Een veelgemaakte fout van sprekers is ook dat ze zwijgend en stokstijf naast hun laptop blijven staan op het moment dat de toeschouwers de zaal betreden. Waarom is dat? Vaak heeft het te maken met zenuwen en een ongemakkelijk gevoel. Ik moet m’n klikker niet loslaten. O jee, staat m’n microfoon al aan? Kan ik wel praten? Ik ben zo slecht in smalltalk. Wat kijken die mensen vreemd naar me. Tja, jij staat daar aan de grond genageld met grote ogen naar ze te staren zonder een woord te zeggen. Daar zou jij zelf ook ongemakkelijk op reageren. Sterker nog: ik zou er Spaans benauwd van worden.

Verwelkom de mensen, praat met ze

Kies een nieuwe tactiek: verwelkom de mensen, maak een praatje met ze, vraag ze hoe de dag tot nu toe was. Zie ze gerust als jouw gasten! Misschien hebben ze al verwachtingen of vragen die ze met je willen delen. Al die input is van harte welkom, en zorgt ongetwijfeld voor minder zenuwen bij jou. Contact met het publiek is vaak een cadeautje voordat je begint. Het geeft energie en inspiratie. Ja, zelfs ongemakkelijker smalltalk schept een band. Vermijd dus voortaan de ‘zenuwpose’ in de hoek van de zaal. Want jij bent niet de enige die zich daar vreemd bij voelt… (En nu je dit weet, voel je je daar de volgende keer zelfs nóg ongemakkelijker door… dus echt niet meer doen.)

OEI-model

Open, energiek en interactief. Die drie termen geeft Wolters in zijn boek extra aandacht. Liefst laat je deze eigenschappen alle drie duidelijk zien tijdens je optreden. Hij noemt dat het ‘OEI-model’. Dat is trouwens meteen iets waar de aanpak van de schrijver opvalt: hij kiest passende en originele namen voor veel van de 99 tips in het boek. Aan het eind van het boek duizelt die opsomming van al die modellen, formules, testjes en stappenplannen wel een beetje. Kies de meest aansprekende voor jou eruit en je zit geramd.

Zo sta je open

Openstaan betekent dat je openstaat voor je doelgroep en goed oplet wat er in het publiek gebeurt. Draai dus niet te vaak je rug naar ze toe, om op de slides achter je te kijken. Kijk ze aan, hou contact, zie hun reacties en reageer daar bewust op. Maar denk ook goed na over de opstelling van de stoelen of tafels in de ruimte waar je komt spreken. Misschien komt jou verhaal veel beter tot z’n recht als de toehoorders om je heen zitten, en niet achter elkaar in rijtjes.

Zo geef je energie

Energie geven is ook essentieel. Als je te weinig power in je presentatie stopt, wordt het verhaal voorspelbaar en saai. Besef ook dat presentatie veel meer is dan alleen woorden uitspreken. Welke energie wil je overbrengen? Wat is je doel? Enthousiasme brengen of alleen kennis overdragen?

Bedenk welke poses, gebaren, bewegingen, snelheden en stemklanken bij jouw verhaal horen. En vergeet niet je speech te oefenen: je bent niet al klaar als je Powerpoint af is. Dan begínt het oefenen van je verhaal pas. Neem het op, kijk/luister het terug en bepaal of jij er energie van krijgt. Zo niet, probeer het eens op een andere manier… Net zo lang tot je de vibe te pakken hebt die past bij wat je wil brengen.

Zo pak je de interactie

Om je publiek te binden, moet je in contact blijven. Start je verhaal bijvoorbeeld met een pakkende openingsvraag. Meerkeuze graag: ja/nee of a/b/c. Laat mensen hun hand opsteken. Doe daarna een kort 1-op-1-gesprekje met iemand die de hand opstak. Die spreekt dan even namens de zaal. En misschien laat iemand anders zich horen die het daar niet mee eens is. Laat die meningen er zijn. Lang niet iedereen wil zich uitspreken, maar die paar mensen die je aan het praten krijgt, helpen jou om dichter bij de hele zaal te komen staan.

Het introduceren van voorbeeld en anekdotes kun je eenvoudig interactief maken. Vraag bijvoorbeeld na een praktijkcase: is dit herkenbaar? Uit de reactie (ook al is het wat gemurmel of een korte lach) kun je vaak feilloos opmaken of de zaal voelt wat je bedoelt. Ook dat is interactie, ook dat is connectie.

Vergeet het slotrondje vragen niet

Aan het einde van je verhaal kun je afsluiten met een uitnodigende ‘call to action’ of slotvraag. En vergeet ook niet om tijd over te houden voor een vragenrondje waarin het publiek jóu vragen stelt. Te vaak komt zo’n laatste rondje interactie in het gedrang omdat jij te veel aan het ‘zenden’ bent. Sommige sprekers doen dat zelfs expres, omdat ze zo bang zijn voor onverwachte vragen uit de zaal. Tip: bereid jezelf goed voor en bedenk vooraf zelf wat pittige vragen én antwoorden. Dan kom je goed beslagen ten ijs en sta je stukken sterker.

Breekt jou het zweet uit als je een spreekbeurt moet geven? Of lukt het al heel aardig maar wil je doorstoten naar het volgende level? Dan kun je in het boek ‘Spreken als een baas’ (affiliate) ongetwijfeld handige handvatten vinden voor jouw volgende optreden. Of het nou gaat om zelfvertrouwen, handgebaren, loopbewegingen, verhaalopbouw of openheid, energie of interactie. Spreek ze!