7 tips om te voorkomen dat AI je denkkracht overneemt
We worden steeds gemakzuchtiger, doordat we heel veel aan AI overlaten. Kunst, muziek, kennis, nieuws – overal heeft AI een vinger in de pap. ‘Menselijke content’ wordt schaarser en schaarser. Gevolg: AI traint zichzelf met AI-materiaal. Dat betekent dat de kwaliteit langzaam verdunt en vervaagt, alsof je steeds opnieuw thee zet met hetzelfde zakje. Tegelijkertijd remmen we zo menselijke innovatie en ontwikkeling af, verliezen we onze denkkracht. Als we niet oppassen, sukkelen we als leeghoofden in slaap. De vraag is dus: hoe zorgen we voor een gezond evenwicht tussen mens en machine?
1. Beperk je AI-gebruik
Je geheugen en probleemoplossend vermogen gaan hard achteruit als je te veel AI gebruikt, je wordt afhankelijk. Hierdoor raak je je vermogen tot analyseren en kritisch nadenken kwijt. Ja, overdaad schaadt.
2. Stel duidelijke kaders: waar laat je AI toe?
Beslis vooraf waar je AI voor inschakelt – je hebt het echt niet altijd nodig. Stel vast:
- waar AI je mee mag helpen;
- wat je AI niet toevertrouwt;
- waarover je zelf wil nadenken.
Goed om te weten: AI is niet overal even goed in.
| Wat AI goed kan | Wat AI niet goed kan |
|---|---|
| Samenvatten | Emoties aanvoelen |
| Ordenen | Teksten aantrekkelijk maken |
| Ideeën generen | Foutloze informatie geven |
| Basiscontent maken | Context begrijpen als je die niet expliciet geeft |
| Analyseren | Unieke, creatieve concepten of content maken |
| Iets uitleggen | Emoties in concepten of content verwerken |
| Goed onderbouwde aanbevelingen doen | |
| Morele keuzes maken | |
| Nuanceren als je daar niet expliciet om vraagt |
3. Beslis welke data AI krijgt – en welke vooral niet
AI is zo goed als de data die we er zelf in stoppen. De input en vraagstelling bepalen voor een groot deel het gedrag. Daar moet je bewust mee omgaan:
- Bepaal welke data AI mag gebruiken.
- Stel objectieve vragen, dat voorkomt fouten en bias*.
- Gebruik persoonlijke informatie alleen met toestemming van betrokkenen.
- Gebruik geen oude of foute datasets.
*Een bias is een (onbewust) vooroordeel dat denken, waarnemen of oordelen beïnvloedt. Onder invloed van een bias kan AI informatie niet objectief verwerken, wat kan leiden tot foute conclusies of oneerlijke beoordelingen.
4. Gebruik AI als hulpmiddel
AI is een geweldige assistent die je helpt om overzicht te krijgen, iets te verduidelijken, een taak in stukjes te knippen of iets uit te voeren of te maken op basis van jouw creatieve concepten. Leg heel goed uit wat je nodig hebt: hoe scherper en duidelijker de hulpvraag, hoe beter de uitkomst.
| AI als regisseur | AI als hulpmiddel |
|---|---|
| Je laat AI bepalen wat je doet of denkt | Je vraagt AI om hulp en toetst je ideeën |
| Je laat AI belangrijke keuzes voor je maken | Je laat AI adviseren, signaleren, analyseren en uitvoeren |
| Je neemt antwoord en advies zonder check over | Je controleert de antwoorden aan de hand van andere bronnen |
| Je laat je overdonderen door de snelheid en zogenaamde juistheid van AI | Je vraagt AI om toelichting, bronvermeldingen en tegenargumenten |
5. Laat AI niet je allesoverheersende autoriteit zijn
Blindvaren op de (sociale) bronnen is uit den boze, omdat algoritmes van socials bepalen wat jij ziet. En wat je ziet is gebaseerd op je eerdere interacties: telkens opnieuw een bevestiging van je denkbeelden. Gevolg kan zijn dat deze algoritmes je voorkeuren versterken tot het punt waarop jouw wereldbeeld vervormd raakt. Dan is je mening zo sterk beïnvloed, dat het niet meer je eigen mening is. Blijf je eigen wereldbeeld ontwikkelen, door:
- Verschillende bronnen te raadplegen.
- Informatie altijd op juistheid en compleetheid te checken.
- Op basis van verschillende bronnen een eigen mening te vormen.
Je hersens blijven gebruiken leidt tot een rijker, genuanceerder en persoonlijker perspectief op de realiteit.
6. Vertrouw je eigen (gezonde) verstand
AI kan veel en werkt snel. Maar AI weet niets van jou, je werk, de context van je vraag, je klanten, je normen en waarden. Deze kennis en achtergrond is nodig om goed werk te leveren. Daardoor hou jij altijd een streepje voor.
7. Pick your battles
Als het gaat om snel rekenen, veel data verwerken of efficiënt analyseren, ga je de strijd nooit van AI winnen. Dat hoeft ook niet. Je wint door verantwoordelijkheid te nemen en AI duidelijk te sturen en te begrenzen. Stel kaders over hoe je AI toepast. Zo haal je het beste resultaat uit AI én jezelf.
Kortom: maak nu de juiste keuzes
Blijf altijd en overal je hersens gebruiken. Zo hou je de regie en bepaal jij hoe AI werkt – en vooral wat het wel en niet het mag.
Over de auteur
