Kan AI je helpen bij digitale toegankelijkheid?

AI is hot. Steeds meer professionals in communicatie en marketing verkennen de mogelijkheden ervan. Tegelijkertijd groeit de druk op organisaties om digitale toegankelijkheid serieus te nemen – en terecht. Maar hoe pak je dat aan? En kun je AI daarbij slim inzetten?

Spoiler: ja, maar niet zonder risico’s.

Wat is digitale toegankelijkheid ook alweer?

Digitale toegankelijkheid betekent dat je website of app bruikbaar is voor iedereen, óók voor mensen met een beperking. De WCAG (Web Content Accessibility Guidelines) vormen hiervoor de standaard. Sinds 2018 is die verplicht voor de overheid. Vanaf juni 2025 geldt dat ook voor bedrijven door de European Accessibility Act (EAA). De WCAG draait om meer dan code. Het is een manier van denken:

• Hoe ervaren gebruikers je site als ze kleuren niet kunnen onderscheiden?
• Wat gebeurt er als iemand niet goed ziet of hoort?
• Is je content begrijpelijk voor mensen met dyslexie of cognitieve uitdagingen?

En ja, er komt ook wat administratie bij kijken: toegankelijkheids-verklaringen, onderbouwingen, audits…

Wat kan AI betekenen voor digitale toegankelijkheid?

AI maakt al veel mogelijk. Denk aan slimme apps die blinde en slechtziende gebruikers helpen navigeren in de wereld. Of spraak-naar-teksttools voor live ondertiteling tijdens events. Maar hoe zit dat met websites en content? Hieronder de belangrijkste toepassingen én kanttekeningen.

Waar AI wél goed in is

✅ Teksten vereenvoudigen
AI-tools zoals ChatGPT kunnen complexe zinnen en jargon omzetten naar begrijpelijke taal. Ideaal voor toegankelijk schrijven – bijvoorbeeld voor mensen met dyslexie of concentratieproblemen. Maar let op: AI snapt de nuances niet altijd. Nabewerking blijft nodig.

✅ Ondertiteling en transcriptie
AI versnelt het ondertitelen en transcriberen van video’s aanzienlijk. WCAG stelt dat gesproken content ondertiteld moet zijn. AI helpt je die klus sneller te klaren – mits je de output controleert op fouten.

✅ Kleurcontrast controleren
Met AI kun je eenvoudig toetsen of tekst en knoppen voldoende contrast hebben. Tools zoals de toegankelijkheidschecker van Word maken dit inzichtelijk. Zo voorkom je dat je site onleesbaar is voor mensen met een visuele beperking.

✅ Toegankelijke pdf’s
Pdf’s zijn vaak ontoegankelijk, zeker op overheidswebsites. AI-tools zoals de NLdoc van Logius kunnen pdf’s automatisch omzetten naar toegankelijke formaten. Innovatieve ondernemers zetten oplossingen in de markt om pdf-bestanden te repareren, waarbij AI 80% van het werk automatiseert. Dit verlaagt de kosten en verhoogt de snelheid.

✅ Code controleren
AI kan ontwikkelaars helpen bij het opsporen van eenvoudige fouten in HTML-code. Denk aan ontbrekende alt-teksten of foutieve structuur. Maar: AI ziet alleen wat er in de code staat – niet hoe een gebruiker het ervaart. Daarom blijft een menselijke check noodzakelijk.

Waar AI (nog) tekortschiet

⚠️ AI leert van slechte voorbeelden
Meer dan 85% van de websites is niet toegankelijk. En guess what? Precies dat soort content wordt gebruikt om AI mee te trainen. Het gevolg: AI neemt fouten over. WebAIM doet jaarlijks automatisch onderzoek naar alle homepages wereldwijd en alleen al het eenvoudig te meten kleurcontrast gaat op ruim 80% van de websites fout.

Plus onderzoek wees ook uit dat een relatief kleine hoeveelheid slechte voorbeelden al grote invloed kan hebben op de output die AI-modellen genereren.

⚠️ Geen echte gebruikerservaring
AI kan geen knoppen testen, submenu’s openen of toetsen wat werkt met een schermlezer. Een handmatige audit doet dat wél – en laat zien hoe toegankelijk je site echt is in de praktijk.

⚠️ Niet consistent resultaat
AI heeft een goede, gedetailleerde prompt nodig om goed resultaat terug te geven. Om deze prompt te kunnen schrijven en de resultaten te kunnen controleren heb je behoorlijk veel kennis van WCAG en de Nederlandse wetgeving nodig.

Je kunt niet zomaar tegen AI zeggen: ‘Ga naar mijn website en geef me alle toegankelijkheidsproblemen die je daar kunt vinden’. Je krijgt elke keer een ander resultaat, vaak met veel onzin.

⚠️ Fout-positieven
AI-tools signaleren vaak fouten die geen fouten zijn. Als je die gaat ‘fixen’, verslechter je soms de gebruikservaring. WCAG vraagt om inclusief denken, en soms is een alternatief genoeg. AI mist dat grotere plaatje.

⚠️ Geen gevoel voor context
Is de alt-tekst op een afbeelding wel relevant? Is de navigatie logisch? AI kan het niet beoordelen. Hier is menselijke interpretatie onmisbaar.

⚠️ Beperkte representatie
AI-gegenereerde beelden laten zelden mensen met een beperking zien. Uit onderzoek blijkt: in slechts 3,5% van alle online portretten komt iemand met een beperking voor. AI vergroot deze blinde vlek. Uit onderzoek naar allerlei beeldmateriaal blijkt dat mensen met een beperking op minder dan 3,5 procent van de portretten voorkwamen. Accurate, respectvolle en positieve representatie is op dit moment niet goed mogelijk bij met AI gegenereerde beelden.

⚠️ Schijnveiligheid
AI klinkt slim en overtuigend, maar baseert zich soms op verouderde of onjuiste bronnen. Een rapport dat voldoet aan de EAA of de Wet digitale overheid? Dat moet nog altijd handmatig worden opgesteld, met gedegen onderbouwing.

Hoe gebruik je AI slim en strategisch?

Zie AI als je assistent – niet als eindverantwoordelijke. AI kan je ondersteunen bij:

• Begrijpelijke taal en structuur
• Kleurcontrast-checks
• Ondertiteling en transcriptie
• Eenvoudige codefouten
• Pdf’s deels toegankelijk maken

Maar: jij houdt de regie. Altijd. En je werkt binnen een duidelijke strategie, met ruimte voor menselijke beoordeling.
Laat je site testen, door mensen. Als digitale toegankelijkheid voor jouw bedrijf een wettelijke verplichting is, neem
geen risico op boetes en verlies van je reputatie door je website volledig door de AI te laten testen.

Gebruik AI-tools, zeker. Maar combineer dat met handmatige audits door experts en feedback van echte gebruikers. Zo voorkom je dat je iets mist – en maak je je digitale omgeving écht toegankelijk.

Advies nodig? Wij helpen je op weg.

Proper Access is gespecialiseerd in digitale toegankelijkheid. We doen audits, geven advies en helpen organisaties om aan de slag te gaan met WCAG en EAA. Samen met consultant en trainer Marlies Klooster (IfYouManagement) begeleiden we teams in contentcreatie, communicatie en UX. We zorgen dat AI een rol krijgt – maar niet de hoofdrol. Laat ons met je meekijken. Dan weet je zeker dat je goed zit.