Behandeling via internet? Kan dat dan? Het gaat toch om persoonlijk contact tussen behandelaar en patiënt? Ontwikkelingen in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) maken duidelijk dat internet veelbelovende mogelijkheden biedt voor behandeling van psychische problemen. Zonder dat we het in de gaten hebben werk(t)en tienduizenden mensen via internet zelfstandig of met hun ‘online’ hulpverlener, aan het overwinnen van hun angsten, depressies of verslaving. De GGZ loopt voorop met de inzet van internet in haar primaire proces: behandelen. Tijd om deze vaak wat verborgen sector in de schijnwerpers te plaatsen.
Ooit een normaal mens ontmoet?
Dit was in de jaren ‘70 de slogan van stichting Pandora, een belangenorganisatie voor iedereen met psychische problemen. Er was in die tijd nog weinig bekend over de omvang van psychische problemen en met deze tekst richtte Pandora zich op de stigmatisering van psychiatrische patiënten. Inmiddels weten we uit omvangrijke onderzoeken dat 1 op de 5 Nederlanders in zijn of haar leven kampt met een psychische stoornis. Meest voorkomend zijn depressies, angststoornissen en alcoholverslaving. Cijfers van het Trimbos-instituut laten zien dat in Nederland per jaar 1,7 miljoen mensen leiden aan een angststoornis, 850.000 mensen aan depressie en minimaal 800.000 aan een alcoholverslaving. Tel bij deze aantallen de betrokken familieleden, vrienden en collega’s op en de impact is duidelijk. Psychische problematiek raakt ons allemaal.
Drempelvrije toegang tot geestelijke gezondheidszorg
Tweederde van mensen met psychische klachten maakt geen gebruik van de gezondheidszorg. Veel mensen ervaren nog steeds een drempel om hulp te zoeken bij psychische problemen. Een gemiste kans omdat er steeds meer kennis beschikbaar is over behandeling van psychische problemen. Behalve ellende voor de betrokkenen brengen psychische problemen veel kosten met zich mee. Het gaat om miljoenen aan zorgkosten en miljarden aan kosten voor ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid en verlaagde productiviteit.
De overheid ziet dat internettechnologie kan helpen behandeling beter, efficiënter en toegankelijker te maken. Sinds enkele jaren wordt daarom fiks geïnvesteerd in de ontwikkeling, onderzoek en realisatie van online behandeling. Zo stelde minister Klink vorig jaar een flink bedrag beschikbaar voor het project Mentaal Vitaal dat als doel heeft om preventie van depressie te versterken door ICT en internet. De positieve resultaten uit onderzoek maken dat online behandeling steeds vaker vergoed wordt door de zorgverzekeraar.
Nederland koploper
Tien jaar geleden had Nederland een wereldprimeur toen Interapy de eerste online behandeling lanceerde.
Het ging om een module met informatie en psychotherapie voor mensen met stress na een schokkende gebeurtenis. Niet eerder werd de communicatie tussen behandelaar en patiënt geheel vervangen door interactie via internet. Een paradigmashift in de wereld van de psychotherapie, waarbij volgens de Nederlandse Vereniging van Psychotherapie het gesprek tussen patiënt en deskundig hulpverlener centraal staat.
Zicht op GGZ Online
Inmiddels is er een scala een E-health toepassingen beschikbaar. De overzichtstudie ‘High Tech, High Touch, High Trust´ die het Trimbos-instituut eind 2007 publiceerde, laat zien dat er e-health toepassingen zijn voor verschillende typen klachten (depressie, verslaving, eetstoornissen, burnout, angst) verschillende doelgroepen (jongeren, volwassenen, ouderen, familie) en voor verschillende typen van hulp (zelfhulp, cursussen, coaching, behandeling, lotgenotencontact). Stichting Pandora stelde medio 2008 een uitgebreid overzicht samen met opmerkingen vanuit cliëntperspectief.
Kenmerk van online behandeling is dat het gaat om ‘vertalingen’ van kortdurende geprotocolleerde behandelingen. Dat wil zeggen behandelingen waarbij behandelaars het eens zijn over de aanpak en werken volgens een eenduidig beschreven aanpak.
Online behandeling wordt met name aangeboden door reguliere zorgaanbieders zoals Brijder Verslavingzorg, Tactus, Annazorg. Op de markt van coaching, zelfhulp en cursussen zijn organisaties met verschillende achtergronden actief. Een trend is dat landelijke organisaties samenwerkingsverbanden aangaan met zorgaanbieders. Op deze manier faciliteren zij zorgaanbieders bij ontwikkeling en onderzoek van online modules voor zelfhulp, cursussen en coaching. Voorbeelden daarvan zijn Kleurjeleven.nl (vorig jaar door 3.000 mensen gevolgd), MinderDrinken.nl, en GripopjeDip.nl.
Een opmerkelijke ontwikkeling is dat universiteiten aanbieder worden op de markt zorg en welzijn. Bijvoorbeeld met testen en zelfhulp voor mensen met slapeloosheid.
Online behandeling werkt
Vanaf de introductie van online therapie waren de resultaten veelbelovend. Inmiddels zijn er door de inzet van onderzoekers betrouwbare resultaten beschikbaar over de effecten. Een aantal genoemde modules is geëvalueerd en succesvol gebleken. Dat wil zeggen dat klachten na doorlopen van de behandeling verminderd of verdwenen waren, ook na verloop van tijd. Verder blijkt dat met online behandeling mensen worden bereikt voor wie de drempel naar reguliere hulpverlening te hoog is en dat mensen heel tevreden zijn over het contact met hun online behandelaar. Online behandeling is goedkoper dan reguliere behandeling omdat minder ervaren hulpverleners online vergelijkbare resultaten boeken als ervaren hulpverleners.
Zwak punt blijkt de therapietrouw te zijn. Met name in de zelfhulpmodules haken veel mensen voortijdig af. Een minimaal tussentijds contact zou dit kunnen voorkomen. Overigens is bijvoorbeeld uit de verslavingszorg bekend dat ook bij de reguliere face-to-face behandeling veel mensen voortijdig stoppen. Last but not least bieden deze ontwikkelingen ons allemaal een groter keuzeaanbod in behandeling en meer mogelijkheden om zelf te werken aan ons psychisch welbevinden.
Enige tijd geleden wijdde NOVA een item aan de ‘Revolutie in therapeutenland’. Hierin komen ook deelnemers aan het woord.
Online behandeling ‘Next Generation’
Een recente ontwikkeling is het aanbod van online coaching van ‘branchevreemde’aanbieders. Zo biedt de Volkskrant op het populaire online platform HartenZiel het e-coachingstraject Stoppen met Roken aan i.s.m. Stivoro.
Een interessante ontwikkeling omdat hiermee de grenzen van behandeling lijken te vervagen. Want wat is de scheidslijn tussen behandeling (streng gereguleerd via wetgeving) en cursussen/coaching (vrije markt). Een ander opmerkelijk aspect is dat de zorgaanbieders, zorgverzekeraars en ministerie zich buigen over financieringsmodellen voor online behandeling terwijl e-coaching op HartenZiel gratis wordt aangeboden en gefinancierd wordt uit andere bronnen.
Het succes van ‘branchevreemde’aanbieders’ die vertrouwd zijn met het realiseren van ‘bereik’ met hulp van marketing en ‘businessmodellen’ laat zien dat er meer nodig is voor succesvolle online behandeling dat alleen ‘een zorgvuldig ontwikkelde behandelmodule’. Zorgaanbieders zullen dus meer aandacht moeten besteden aan marketing en financieringsmodellen om impact te realiseren en resultaten te boeken.
Brijder verslavingzorg zette afgelopen jaar met succes de eerste schreden op dit pad en lanceerde een aantal online behandelmodules met bijbehorende marketingsites en online campagnes. Voorbeelden zijn Alcoholondercontrole.nl, Drugsondercontrole.nl, GripopGras.nl (jongerenvariant). De online behandeling is opgenomen in het basispakket van de zorgverzekeraar. Resultaat: in 2008 behandelde Brijder Verslavingszorg 20% van haar nieuwe cliënten via internet, totaal 1600 personen.
Een heel andere aspect van “Next generation” is natuurlijk de invloed van ‘patiënt online’ en het fenomeen van communities van ervaringsdeskundigen over geestelijke gezondheid. Daarover is veel minder bekend en hieraan zal ik in een volgend artikel aandacht besteden. Goede voorbeelden zijn welkom!
Uitdaging voor alle zorgaanbieders
De Nederlandse geestelijke gezondheidszorg loopt voorop in de wereld van online behandeling. Het is niet voor niks dat in november dit jaar in Amsterdam een internationale conferentie over E-mental Health georganiseerd in Amsterdam.
De ontwikkelingen in de GGZ gaan sowieso verder. Er is veel in gang gezet en nog veel te doen. Bereik, kwaliteit en financiering zijn daarbij belangrijke thema’s. Voor de GGZ zal de uitdaging zijn om een goed antwoord te geven op de toetreding van nieuwe aanbieders die tussen de mazen van de wet opereren, nieuwe financieringsmodellen meenemen en marktgericht opereren.
De uitdaging voor andere domeinen van de zorg is duidelijk. De ervaringen en resultaten van de online GGZ zijn relevant voor huisartsen, verloskundigen, fysiotherapeuten, ziekenhuizen. Kortom voor iedereen die in de zorg werkzaam is en een begeleidende rol heeft, dus meer doet dan sec het uitvoeren van medisch-technische ingrepen (bijna iedereen volgens mij).
Waarom geen:
- online psycho-sociale begeleiding van kankerpatiënten?
- online cursussen ter voorbereiding op een heupoperatie?
- online voorbeelden van revalidatie-oefeningen?
- online cursussen stoppen met slaapmiddelen voor de huisartspraktijk?
Er is een wereld te winnen. Wie doet er mee?!
Liesbeth Meijnckens is programmamanager E-health bij Redmax
Petshop 
Wouter 
Samuel Driessen 
Wim Leegwater 
michel van der bij 
Mooi Liesbeth hoe je de ontwikkelingen in deze markt verwoord hebt!
Prima artikel Liesbeth, je geeft de GGZ er een goeie pluim mee. Dus ook een pluim voor jou!
Lekker helder beschreven. Leest makkelijk weg in tegenstelling tot veel artikelen die gaan over de gezondheidszorg.
@Kristel en Annemiek. Dank voor jullie positieve reacties. Leuk om te lezen. Ideeën voor volgende artikelen over gezondheidszorg online?
Prachtig artikel: weinig woorden voor een compleet overzicht. Met dank.
Mooi overzicht van de ontwikkelingen op dit gebied!
Ik vind het heel bijzonder dat face-to-face contact voor sommige therapieën niet nodig is om effect te hebben.
Zelf merk ik namelijk dat mijn inzet en de beeldende methodiek die ik gebruik bepalend zijn voor het succes van mijn cliënten.
Goed artikel. De GGZ is heel innovatief bezig. Daarbij deel ik de mening dat patiënt informatiesystemen, veel mogelijkheden bieden voor zowel de cliënt als organisatie. Belangrijk uitgangspunt daarbij is dat informatie-uitwisseling en communicatie tussen cliënt en hulpverlener(s) zich op de voorgrond afspelen en secundaire processen (registratie, administratie, verantwoording, financiële afwikkeling) op de achtergrond.
Een goed voorbeeld van online behandelen “next generation” is mijnTherapie van IPPZ. Daarin combineert men online therapie, lotgenoten contact, opdrachten, veilige communicatie, monitoring, audio en video tot een systeem.
Op je laatste uitspraak ‘wie doet er mee’ kan ik alleen maar volmondig ‘ja’ antwoorden want ik doe al mee ;-) en verder wil ik je complimenteren met dit heldere verhaal dat meteen ook een mooi overzicht biedt op het gebied van de online geestelijke gezondheidszorg.
Ik schaar me graag in het rijtje met mensen die je complimenteren met dit heldere en bondige overzicht. Ik mis één insteek en dat is het uitbreiden van de bestaande communicatiekanalen in de contacten met cliënten die reeds in “reguliere” zorg zijn. Internet dus als extra communicatiekanaal voor het maken of verzetten van afspraken, het inzien van je behandeldossier, huiswerkopdrachten of chatsessies met je behandelaar als aanvulling op de face to face contacten.
Een geweldige ontwikkeling, inderdaad. Natuurlijk dient de menselijke “touch” niet uit het oog te worden verloren maar ook mensen die vanwege bijvoorbeeld pleinvrees kunnen nu aardig op weg worden geholpen. Bovendien ontstaan er steeds meer virtuele “gezondheidspleinen” waar lotgenoten elkaar kunnen treffen. Bij veel mensen met psychische aandoeningen lijkt het gevoel van “ik ben vast de enige” te overheersen. Internet haalt dit deels weg.
Heel mooi overzicht wat de zorg online al aanbiedt! Compliment Liesbeth, voor het heldere en leesbare overzicht! Hart en ziel was me al eerder opgevallen en combineert de verschillende kanalen (TV, website, enz) wat ik heel mooi vind. Ieder kanaal heeft zijn kracht, maar ook zijn grenzen.
Mooi opbouwend verhaal met een prettig positieve en uitnodigende afsluiting. Een goede bijdrage aan de nodige ‘boost’ van het imago van de GGZ. Linkjes in artikel zijn ook prettig en praktisch (leuk zo’n artikel MGv uit 2001). Alleen link naar ‘preventie van depressie te versterken door ict en internet’ levert een verlopen pagina op.
Liesbeth, ook van mij een groot compliment voor dit indrukwekkende overzichtsartikel! Leuk dat we nu ‘echt’ samenwerken!!
@ Ilse: Dank voor de feedback, de link werkt als het goed is nu wel.
Hi Liesbeth, fijn dat je hier weer aandacht besteed! Ja joh, er is in 10 jaar heel wat veranderd in dit calvinistische landje. Het gaat nu hard. Hoop dat we 10 maart a.s. op het 11e Symposium E-Health in Rotterdam via http://www.vereniging-ehealth hier weer een behoorlijke kei aan kunnen bijdragen. Zelf hoop ik dat de internetmedicatie voor met name erectiemiddelen wat meer uit het slob gehaald gaat worden. Veel mannen willen dit via een betrouwbaar internetsysteem. Daar dit er niet is, wijkt men uit naar allerlei illegale handel. In deze tijd niet meer nodig. Gaat absoluut de komende jaren wel komen. Fijne dag en groet, Robert Mol, http://www.emaildokter.nl
@ allen. Dank voor jullie reacties! Inspirerend om te lezen. Dit stimuleert zeker vaker te publiceren (en communiceren ;) over online ontwikkelingen in de gezondheidszorg.
@ Terrebel. Mooi dat je noemt dat mensen vaak denken dat ze de enige zijn. Ik herken dat van mijn vroegere werk in het Informatiecentrum Geestelijke Gezondheid.
Dit staat in contrast met de hoge getallen over het vóórkomen van psychische problemen die we inmiddels kennen. Het maakt heel duidelijk dat het nog steeds lastig is om openlijk in je omgeving te spreken over psychische gezondheid.
Daarom is het belangrijk om niet alleen mooie internetproducten te maken, maar er ook voor te zorgen dat deze optimaal vindbaar zijn voor mensen die er iets aan kunnen hebben.
@Ton. Helemaal eens. Overigens heb ik niet de ambitie gehad om een totaal overzicht te geven van alles wat er in de ggz gebeurt op het gebied van e-health en telemedicine. Internettechnology biedt veel meer mogelijkheden dan ‘behandeling online’. Een communicatiekanaal voor ‘cliënten in zorg’ is een mooi voorbeeld. Dit biedt veel mogelijkheden voor informatievoorziening, service (je noemt een aantal mooie voorbeelden, en: mogelijk het vormen van een online community. Dit biedt volgens mij ook veel mogelijkheden om passende support te gaan bieden voor de omgeving van cliënten.
Hierbij is het interessant om te kijken naar een passend financieringmodel. Kun je bv bepaalde (informatie)service betaal aan gaan bieden.
Om dicht bij online behandeling te blijven; op dit moment ontwikkelen we modules die naast face-toface behandeling worden ingezet. Een cliënt heeft een regulier behandelcontact maar volgt aanvullend tegelijkertijd bijvoorbeeld online een assertiviteitstraining (zelfhulp of met een online behandelaars).
Mogelijkheden genoeg! Het is de kunst om vanuit visie aan de slag te gaan en stap voor stap daadwerkelijk te realiseren. Uitvoeringskracht laten zien!
Mooi Artikel met een goed overzicht. Het is belangrijk voor e-health dat het meer op de kaart komt en dit soort artikelen helpen daarbij. We zullen hier vandaag ook aandacht aan besteden op Medicalfacts.nl
[...] kreeg ik de tip van Robert Mol dat er een mooi artikelen over e-health stond op Frankwatching.Eerste blogartikel van Redmax op Frankwatching.com. Online Geestelijke Gezondheidszorg: een stille [...]
Helder overzicht Liesbeth!
What’s next?
Nu op naar een mechanisme waarbij de bezoeker in oogopslag ziet of een site betrouwbaar is of niet? Of dat de interventie andere bezoekers geholpen heeft of niet? En hoe het nu met ze gaat, een jaar na het volgen van een cursus of coachingstraject via internet?
Beste Liesbeth,
Goed overzicht. Je vraag over “een wereld te winnen, wie doet er mee?” is relevant. Want er willen wel mensen mee doen en er zijn voldoende heel interessante initiatieven in Nederland en daarbuiten, maar: Wie gaat het betalen?
Wie betaalt de ontwikkeling en wie betaalt de therapie en het onderhoud?
Robert Mol (die ook al reageerde) kan daarover ook mee praten. Wij (the health agency) overigens ook. Wij hebben een prachtig zelfmanagement systeem gemaakt voor kinderen met diabetes, maar helaas, geen verzekeraar wil het gebruik betalen. De doelgroep is te klein. De volgende keer is hij te oud of te jong of te wat dan ook.
Dat blijft het probleem in de zorg. Voldoende innovatieve ideeën (te veel soms) te weinig financiers.
marianne ketting
Goede Marianne, gedeeltelijk heb je maar gelijk. Kijk eens naar de teledermatologie. Een mooi voorbeeld waar verzekeraars het roer behoorlijk in hebben omgegooid. Besef dat de tele-ontwikkeling in Nederland step-by-step verloopt. Dus gewoon doorgaan met promoten van je product. Helaas voorlopig nog op kleine schaal. In de nabije toekomst gaat dit naar mijn gevoel anders worden, daar steeds meer grote clubs wakker gaan worden. Mogelijk leuk discussiepunt voor het symposium in Rotterdam op 10 maart a.s, waar jij hopelijk ook bij aanwezig bent.
Groet, Robert Mol
[...] Voor meer informatie over Stichting Pandora kunt u kijken op http://www.stichtingpandora.nl. Op Frankwatching staat vandaag tevens een mooi overzicht van GGZ instellingen die online actief [...]
Mooi artikel Liesbeth. Het is heerlijk om met jou en je collega’s samen te werken aan deze revolutie. We moeten nog flink wat terrein winnen. Hierbij denk ik aan de interne weerstand (vernieuwing is eng) maar ook aan de externe (houding van verzekeraars). Het is mooi om te zien dat langzaam deze weerstand afneemt en de patiënt het eindelijk voor het zeggen krijgt.
@Anke: Ik ben het met je eens dat het goed zou zijn als de patiënt in 1 oogopslag kan zien of de behandeling betrouwbaar is. Vorige week suggereerde Trimbos in eenvandaag dat het goed zou zijn als er een e-health keurmerk kwam. Grote vraag is wat mij betreft, wie deelt dit keurmerk uit? Trimbos met haar eigen online interventies..? Nederlandse Vereniging van E-Health..?
Kortom wat zou de plek dan moeten zijn van zo’n onafhankelijk (!) keurmerk?
[...] Frankwatching zag ik vandaag een heel goed overzichtsartikel over de ontwikkelingen binnen de GGZ over de [...]
@Bram en Anke, met alle praktische nadelen van keurmerken en certificeringen, lijkt het me voor consumenten heel prettig om op e-health gebied betrouwbaar van onbetrouwbaar te kunnen onderscheiden. Afgezien van de plek, kunnen we misschien alvast nadenken over de inhoud van zo’n keurmerk. Een werkwijze gebaseerd op een protocol met uitvoerders die hiervoor geschoold zijn (psycholoog, psychiater of therapeut vgct oid) zijn dan snel eisen.
In het artikel stond ook dat de therapietrouw laag is en dat dit misschien ondervangen kan worden door het inlassen van tussentijds contact. Dat is de oplossing die wij zelf ook hebben gekozen, ik ben benieuwd of er hiervoor ook onderzoeksmatige onderbouwing is dat dit helpt.
@Flores: Voor de consument heeft het denk ik zeker meerwaarde. Daarover hoeft wat mij betreft geen discussie. De vraag is echter hoe organiseren we dit?
Wat betreft de therapietrouw: deze is al jaar en dag zeer laag in de verslavingszorg. Ik kan me inderdaad voorstellen dat deze zoals Liesbeth stelt in zelfhulpmodules nog groter is dan in de volwaardige online/offline behandelingen. Toch zou je denken dat de online behandelingen een grotere therapietrouw moeten kunnen halen dan de offline behandelingen. Vaker gaat het hier namelijk om mensen die kampen met een lichte problematiek en die zeer bewust zelf opzoek zijn gegaan naar een online behandeling.
Ik ben benieuwd wat de onderzoekscijfers op dit gebied ons komend jaar gaat brengen.
Interessante discussie brandt hier weer los. Ten aanzien van de financieringsvragen valt me altijd op dat vaak te eenzijdig over de kosten of de investering gesproken wordt. Zonder een goed inzicht in de opbrengsten, direct, individueel of maatschappelijk zal iedere investering in de basis te veel zijn. In België denken ze daar wel eens anders over: http://www.datanews.be/nl/news/90-5-22411/ehealth-platform-kost-slechts-80-miljoen-euro.html
Met een goede businesscase over de gehele zorg- en verzekeringsketen, is investeren in online dienstverlening net zo voor de hand liggend als het gedachtegoed achter bol.com of i-tunes.
Goed dat er zo’n volledig overzicht geschetst wordt van het aanbod binnen E-mental health. Hierbij heb ik nog een belangrijke toevoeging, namelijk Webzorg. Webzorg is in april 2008 gestart als eerste aanbieder van internettherapie voor gecombineerde problematiek. Hierdoor kunnen cliënten binnen één behandeling (regulier of anoniem) zowel hun psychische als alcohol- of cannabisproblematiek aanpakken. Reguliere verslavingsinstellingen werken al enige jaren met deze manier van aanpak. Echter binnen de online aanbieders is deze vorm van therapie nog geen vanzelfsprekendheid. Voor meer informatie kijk op de website van Webzorg (http://www.webzorg.nl).
Namens Webzorg, Judith van Rijn.
Dank voor je artikel Liesbeth, het geeft een erg mooi overzicht!
Je snijdt het punt aan van therapietrouw bij online hulp, een relevante vraag. Bij pure zelfhulp kun je je afvragen of het altijd even belangrijk is. Vergelijk het met een zelfhulpboek: je pikt er uit wat nodig is en je kunt weer even verder. Of het inderdaad zo werkt zouden we verder moeten onderzoeken.
En in aansluiting hierop: misschien moeten we in zelfhulpinterventies ook meer toe naar maatwerk: op basis van je klachten en wensen stel je je eigen programma samen.
Goed te zien dat online-hulpverlening zijn vruchten afwerpt en zich steeds verder ontwikkeld.
Op je vraag “Wie doet er mee?” kan ik zeggen dat ik als counselor via het internet werk in mijn Online Counseling praktijk. Ik werk voornamelijk via beveiligde chat en e-mail, vanuit een electronische leeromgeving. Het werkt prima! ( http://www.e-counselor.nl )
Leuk overzicht van de vele mogelijkheden. Het is zeker niet altijd gemakkelijk om te volgen wat er allemaal opkomt en weer verdwijnt. Online gezondheids kan ook zoveel kanten uit.
In BrandNewday hielden we ons tot op heden vooral bezig met preventieve gezondheidszorg op het vlak van gedragsverandering rond roken, voeding en beweging. Momenteel zijn er drie sites die gratis ter beschikking staan voor de Belgische bevolking; er is weldegelijk interesse voor deze aanpak, zowel bij de gebruikers als bij officiële instanties (overheid, zorgverzekeraar…) en industrie.
Wij kijken alvast uit naar de toekomst en nieuwe mogelijkheden!
Anno 2009 is het een goede zaak vanuit doelgroepbenadering ICT in te zetten. Hierdoor is een stuk anonimiteit waaraan sommige mensen behoefte hebben mogelijk. Drempels worden wellicht weggenomen, zoals onderkend.
Zo zullen andere mensen behoefte blijven hebben en houden aan persoonlijk contact. Ook hierin kan een E-omgeving aanvullend zijn.
Ik ben er van overtuigd dat er meer mensen geholpen kunnen worden met nieuwe manieren van ondersteuning. Ook zullen verschuivingen optreden van mensen die nu persoonlijke aandacht vragen en die dan gebruik kunnen gaan maken van internettechnologie. Hierdoor komt er tijd beschikbaar voor mensen die per direct hulp nodig hebben.
Kortom iedereen is erbij gebaat. Er worden meer cliënten geholpen, meer doelgroepen benaderd, de specialist krijgt tijd beschikbaar voor zaken die op dat moment aandacht behoeven en de organisatie ziet wellicht stijging van tevredenheid van klanten en medewerkers, van aantal behandelingen en van productiviteit, effectiviteit en efficiency.
[...] Lees verder op Frankwatching Stem of voeg toe aan : Tags: Depressie [...]
Nomaals dank voor je inzichten in dit artikel Liesbeth. Een erg mooi overzicht!