Deze week werd de uitslag van de Cito-toetsen uitgedeeld aan de leerlingen van groep 8 basisschool. De Cito als toegangskaartje voor de carrière van het leven. In de supermarkt kwam ik donderdag een moeder tegen. Hoe het met haar zoon ging, vroeg ik. ‘547′, antwoordde ze, en ze knipoogde met beide ogen tegelijk, heel even. Pas even later begreep ik dat het hier de Cito-score betrof. Vertel me uw score en ik zeg u hoe het u vergaat. Ze kennen het verhaal van Kyteman niet. Ze zouden het allemaal moeten lezen, en vooral ernaar moeten luisteren.
Kyteman (Colin Benders, nu 21 jaar) kreeg als driejarige een trompet van zijn oom, waar hij na het wisselen van de voorste melktandjes op zijn vijfde op zou leren spelen. Op lagere school was hij hyperactief, had concentratieproblemen, stemmingswisselingen, alle garanties voor een desastreuze Cito-score kondigden zich aan.
Gelukkig had Kyteman wél ouders die het belang van de essentie van het leven inzagen, en ze brachten hem op zijn twaalfde naar het conservatorium in Den Haag. Maar ook daar was het moeilijk genoeg om de balans tussen schoolboeken en muziek te vinden. Kyteman vroeg zich af waarom hij dingen moest leren waarvan hij nu al zeker wist dat hij ze in zijn verdere leven nooit meer zou gebruiken.
Colin Benders (foto: SAPsite)
Het deed me denken aan het lied ‘De ruimtevaarder’ van Kommil Foo.
‘Meester Frank, ik kom waarschijnlijk morgen niet naar school, en ook overmorgen zal wat moeilijk zijn. En evenmin de week die komt, ja zelfs de maand die volgt.
De kans dat ik nog ooit verschijn is eigenlijk klein.
‘t Is niet, meester Frank omdat u mij zo vaak straft en mij een keer zelfs ‘domkop’ heeft genoemd.
‘t Is alleen iets hier van binnen, het heeft geen zin dat ik ontken, meester Frank, ik voel dat ik een ruimtevaarder ben.’
En vervolgens vraagt deze scholier zich af wat je in het heelal hebt aan de tafels van vermenigvuldiging of schoonschrift, en waarom je op Mars zou moeten weten welke woorden je met ‘dt’ spelt.
Kyteman is als de ruimtevaarder. Om een lang verhaal kort te maken, hij bleef zeven jaar op het conservatorium, maakte er nooit zijn middelbare school af maar leerde heel veel andere levenszaken. Zijn favoriete leraar was de heel erg goede trompettist Eric Vloeimans (foto: Merlijn Doomernik) . Van een uur les werden er vijftig minuten pratend doorgebracht. Over het leven, de muziek.
Kyteman verhuisde op zijn achttiende naar een flat in Overvecht, en bracht drie jaar door in zijn huis-studio waar hij sliep op de bank, muziek componeerde, instrumenten speelde, geluiden opnam, monteerde, drumde, kortom, hier maakte hij zijn album ‘The Hermit Sessions‘.
Het is een prachtalbum, eigenzinnig, van hiphop tot klassiek, van bigband tot rap, van Engels Orleans tot het Franse Orléans. Zo mooi dat het jammer zou zijn om het nooit live uit te voeren. Dus ging Kyteman op zoek naar een bezetting die dit ging spelen, violen, percussie, rappers, blazers en toetsen. In totaal 22 man. Het is dé sensatie van het voorjaar 2009, onder andere op Noorderslag. Op de komende Pinkpop zal het niet anders zijn.
Het album zwerft vrijelijk rond op het internet. Kyteman vindt het prima, zolang mensen maar af en toe de moeite nemen om een donatie te doen op zijn site. Zijn optredens zijn uitverkocht. Het is het verdienmodel van de muziek van tegenwoordig.
Dit is het verhaal van de langzame en de snelle tijd. Drie jaar klooien op een troosteloze kamer, iets briljants maken, en vervolgens een terechte razendsnelle doorbraak, mede dankzij het internet.
Ik luisterde naar een interview van Jellie Brouwer in NPS Kunststof met Kyteman (foto: Kyteman.com). Ik hoorde het in de auto, een podcast, ergens tussen Dijon en Nancy. Een uur nadat ik thuis was had ik het album te pakken. Oef, wat mooi. Een week later schreef ik er over.
Welke score zou hij voor zijn Cito hebben gehaald?
Deze column is eveneens gepubliceerd in Het Financieele Dagblad.
Age Jellema 
Nils Siemens 
Frans Maassen 
Mark Timmermans 
Sonja van Vuren 
Zag Kyteman bij dwdd en was meteen verkocht. Inspirerend verhaal en vette sound. Levenskunst is niet in een cito te testen.
Zijn Cito-score was 549, Joost. Hij vertelde het me enkele weken geleden en voegde eraan toe: “Het is het enige examen dat ik ooit gehaald heb”. Goed stuk, dat een bepaald aspect van de essentie van zijn leven en doorbraak prachtig samenvat!
Hij heeft dus een hele hoge cito score. We gebruiken een cito score natuurlijk meestal om een schoolkeuze op te baseren, maar misschien is de toets okay, maar de interpretatie niet goed. Bij Kyteman kun je denken: hij heeft succes gehad. En de cito score heeft het voorspeld. Een cito score is misschien niets anders dan een voorspelling van je kans op succes (voor de mensen die niet zo goed zijn in statistiek: een lage cito score betekent dan niet dat je geen succes mag hebben).
Hele goede trompettist en vette cd. Maarrrrr ik schat zo in dat de meeste moeders niet op zijn drugsgebruik zitten te wachten (zie bijvoorbeeld http://3voor12.vpro.nl/artikelen/artikel/41463982), die hebben liever een veilige, hogere Cito uitslag en dan maar een minder muzikale kroost. Jij niet Joost? ;-)
Voor wie een groot talent en een behoorlijk zelfvertrouwen heeft werkt dit. Voor alle anderen is een hoge cito-score een veelbelovend alternatief. (Overigens is een hoge intelligentie ook niet voor iedereen weggelegd.)
Die focus op een hoge cito-score geeft aan hoe de hele onderwijsstructuur er op gericht is om zoveel mogelijk academici af te leveren; een doctoraat is de ultieme beloning. En da’s niet best.
Zie ook de geweldige presentatie van Ken Robinson op TED:
http://www.ted.com/index.php/talks/ken_robinson_says_schools_kill_creativity.html
Er zitten (zoals gewoonlijk) meer kanten aan de medaille: voor kinderen die chronisch onderschat worden door hun leerkracht(en) zijn Cito-toetsen een reddingsboei. Anderzijds is het een drama dat leerkrachten schijnbaar denken dat het behalen van een gemiddelde (afgemeten aan dergelijke toetsen) een leerdoel is.
Voor mijn kind waren Cito-toetsen in de eerste vier leerjaren van de basisschool een redding: ze scoorde keer op keer heel hoog op die (halfjaarlijkse) toetsen, terwijl de juffen (laten ik daar maar niet over beginnen) vonden dat mijn kind een stapje terug moest.
De Cito-toetsen losten overigens dat perceptieprobleem niet op. (Verandering van school wel.)