Fact-Eye: laat de feiten spreken en de leugenaars zwijgen

Bij de tennissers is het inmiddels bijna ingeburgerd en maakt het onderdeel van het spektakel uit. Hawk-Eye, het almachtige oog dat gezien heeft of een bal in of uit is. Hawk-Eye is niet perfect, maar in ieder geval onpartijdig omdat ze niet weet wie de aanvrager is. Hawk-Eye is een verzameling van camera’s en computersystemen en spreekt niet, maar laat een animatie zien op een groot scherm met de balvlucht rond zijn stuiter-fase. Het publiek joelt mee.

Cricket was de eerste sport die gebruik maakte van de elektronische jury. Niet om te kijken of een bal in of uit was, maar of het been van de batsman wel of niet hinderlijk voor de paaltjes stond. Leg Before Wicket – en dat mag niet. De hockeysport maakt ook gebruik van scheidsrechters die in een kamertje camerabeelden tot hun beschikking hebben om een uitspraak te doen. Zelfs het pestilente FIFA zal eindelijk gebruik maken van elektronische ondersteuning.

Verdraaiing en bedrog

De politieke debatten van de laatste dagen worden gekenmerkt door het verwijt van verdraaiing en bedrog. Er wordt gesold met de waarheid en de vogels interpreteren de cijfers van het CPB zoals ze gebekt zijn. De feiten mogen een stemmentrekkend verhaal niet in de weg staan, zo lijkt het motto. De kijker blijft vertwijfeld achter, als in een etalage van een klokkenverkoper weet hij ook niet welk uurwerk hij moet geloven. Iedereen tikt en iemand heeft vast gelijk.

Fact-Eye

Daarom het volgende voorstel. Iedere deelnemer aan het debat krijgt éénmaal het recht om ‘Fact-Eye’ in te roepen. Als zijn opponent een vermeend onware uitspraak doet steekt hij zijn linkerhand op. Fact-Eye komt in werking. De gedane uitspraak gaat het systeem in. Fact-Eye is een enorme gestructureerde database met macro-economische cijfers, inbraakrapporten, CPB-reeksen, alle handelingen van de tweede kamer, bevolkingspiramides, AOW-gegevens, pensioenstaten, partijprogramma’s, aantallen langstudeerders, migranten, noem het maar.

Als het een feitelijke vraag is komt er binnen enkele seconden een uitspraak. Het kan zijn dat een panel met wijze mensen nog een interpretatie moet geven. In dit panel zitten een hoogleraar wis- en natuurkunde, een psychiater, een standwerker, een inktvis en een ervaringsdeskundige op het gebied van liegen, een oud-politicus bijvoorbeeld. Het panel weet niet wie de beschuldigde noch de aanvrager was. Als het oordeel: ‘leugen’ wordt geveld moet de lieger tien minuten naar de strafbank ‘LEUGENAAR’ en behoudt de aanvrager zijn recht op een Fact-Eye-Call.

Veel overtreders, geen gevolgen

Het idee van Fact-Eye is gebaseerd op een combinatie van Hawk-Eye en het prachtige WolframAlpha, de antwoordmachine op internet die steeds intelligenter wordt. Kijk naar WolframAlpha. Het ‘fact checking‘ wat nu op meerdere plaatsen gebeurt (NRC-Next doe het mooi, bij Knevel liep er een schermpje mee) tonen aan dat er veel overtreders zijn, maar het heeft geen gevolgen. Roemer sneuvelde, niet Rutte. Het oordeel is een dag te laat en de jokker is dan al met de stemmen aan de haal.

Daarom is er behoefte aan een real-time jury. Fact-Eye dus. Laat de feiten spreken en de leugenaars zwijgen.

Deze column werd eveneens gepubliceerd in Het Financieele Dagblad.