“Bedrijven die stevig staan in hun waarden komen deze geopolitieke storm het beste door” [podcast]

Geopolitiek is allang geen onderwerp meer voor diplomaten alleen. Internationale spanningen raken de economie, de politiek en de reputatie van organisaties. In de nieuwste aflevering van Reputatie Inside een gesprek met geopolitiek adviseur Alex Krijger over de gevolgen van een wereld die fundamenteel verandert. Ook schuift Lotte Beijer voor het eerst aan. Vanuit haar blik als jonge communicatieprofessional gaat ze mee in gesprek over de vraag wat geopolitieke ontwikkelingen betekenen voor organisaties en hun reputatie.

De wereld verandert sneller dan organisaties beseffen

Volgens Alex Krijger kijken veel organisaties nog te veel naar afzonderlijke crises terwijl die juist met elkaar samenhangen. Oekraïne, Iran, China, Taiwan en economische machtsverschuivingen zijn volgens hem geen losse dossiers maar onderdelen van één grotere geopolitieke verschuiving. “We zitten in een overgang van de wereld zoals we die sinds 1945 kennen naar een nieuwe, multipolaire wereldorde. Dat zorgt voor onrust, maar vooral ook voor onzekerheid. Mensen houden nu eenmaal niet van verandering.”

Die ontwikkeling raakt bedrijven direct. Niet alleen via energieprijzen of toeleveringsketens, maar ook via investeringsbeslissingen, wetgeving en maatschappelijke verwachtingen.

Geopolitiek hoort thuis in de bestuurskamer

Krijger adviseert internationaal opererende bedrijven over geopolitieke risico’s. Daarbij benadrukt hij om geopolitiek net zo serieus te nemen als financiële of operationele risico’s.

“Bedrijven zijn gewend om risico’s financieel of commercieel te analyseren. Maar daar is een nieuwe dimensie bij gekomen: politiek en geopolitiek.” Daarom werkt hij vrijwel altijd met drie toekomstscenario’s: een positief scenario, een realistisch middenscenario en een negatief scenario om organisaties voor te bereiden op onverwachte ontwikkelingen.

Reputatie begint bij duidelijke waarden

Juist in tijden van maatschappelijke onrust ziet Krijger hoe groot het verschil is tussen organisaties die stevig staan en organisaties die vooral reageren op de actualiteit.

Bedrijven met duidelijke waarden, een heldere gedragscode en een visie waar medewerkers zich in herkennen, blijven veel stabieler overeind.

Volgens hem ontstaat reputatieschade vaak niet door een crisis zelf, maar doordat organisaties onder druk ineens gaan twijfelen aan hun eigen koers. Wanneer kernwaarden alleen op papier staan, ontstaat volgens hem “los zand”.

Niet overal direct op reageren

In het gesprek komt ook de druk van social media aan bod. Organisaties voelen vaak de behoefte om direct een standpunt in te nemen zodra een maatschappelijke discussie losbarst. Volgens Krijger is dat lang niet altijd verstandig: “Stap eerst even terug. Overzie wat er werkelijk aan de hand is. Doe niet automatisch mee met de snelheid van social media.” Zijn advies is opvallend praktisch: betrek verschillende mensen binnen de organisatie bij belangrijke afwegingen. Niet alleen bestuurders of communicatieprofessionals maar juist ook jonge medewerkers en mensen met uiteenlopende achtergronden.

Beloof niet meer dan je kunt waarmaken

Ook op het gebied van duurzaamheid en maatschappelijke transities ziet Krijger organisaties soms te grote beloften doen. “Vertel eerlijk waar je naartoe wil. Schets een ambitieus maar realistisch toekomstbeeld. Beloof niet iets wat je uiteindelijk niet kunt waarmaken.”

Volgens hem waarderen stakeholders organisaties die duidelijk zijn over hun richting, ook als niet alle antwoorden al vastliggen.

Onvoorspelbare politiek vergroot de onzekerheid

Een ander thema dat veel terugkomt in zijn gesprekken met bestuurders is de wisselvalligheid van politiek beleid. Veel bedrijven willen investeren in verduurzaming of nieuwe technologie, maar lopen vast doordat regelgeving voortdurend verandert.

“Het probleem is niet dat bedrijven geen veranderingen willen. Het probleem is dat de spelregels onderweg steeds veranderen.” Die onvoorspelbaarheid maakt investeren risicovoller en heeft volgens hem direct invloed op het vestigingsklimaat.

Weerbaarheid vraagt ook om communicatie

Volgens Krijger werken veel Nederlandse organisaties inmiddels serieus aan hun weerbaarheid tegen cyberaanvallen, verstoringen van logistiek of uitval van vitale infrastructuur. Waar het volgens hem nog aan ontbreekt, is duidelijke communicatie vanuit de overheid. Tijdens de coronapandemie werd Nederland vrijwel wekelijks bijgepraat. Over de huidige geopolitieke dreigingen gebeurt dat volgens hem nauwelijks. “Mensen willen geen paniekverhalen. Ze willen weten wat er speelt, wat de risico’s zijn en wat zij zelf kunnen doen.” Zijn oproep is dan ook helder: geef burgers perspectief in plaats van alleen de boodschap dat ze ‘weerbaar’ moeten worden.

Leiderschap in een onzekere wereld

De rode draad van het gesprek is misschien wel dat organisaties de wereld niet kleiner moeten proberen te maken, maar juist moeten accepteren dat onzekerheid voorlopig de nieuwe werkelijkheid is. Volgens Krijger begint goed leiderschap bij een duidelijke koers.

“Als je weet waar je als organisatie voor staat hoef je niet bij iedere maatschappelijke storm opnieuw uit te vinden wie je bent.”

Luister hier de Reputatie Inside podcast met Alex Krijger via iTunes, Soundcloud of hieronder via Spotify: