Checklist scanbaar schrijven
8 February 2008 - 07:00
Tags: Google, Marketing, User experience
Op internet lezen we niet, we ’scannen’. Maar waarom eigenlijk? En hóe scannen we: wat zijn de best gelezen teksten op internetpagina’s? In dit artikel lees je meer over scannend lezen. En je krijgt een checklist om te kijken hoe scanbaar jouw webtekst is. Wist je trouwens dat scanbaar schrijven gunstig is voor zoekmachines?
Wat betekent scanbaar?
Waarschijnlijk hoor jij ook bij 79% van de internetgebruikers die weinig tot niets lezen. In plaats daarvan ’scan’ je. Vergelijk het maar met ‘koppensnellen’ als je de krant leest. Je ogen vliegen over de pagina, en blijven kort hangen bij de meest opvallende dingen:
- Koppen
- Tussenkopjes
- Foto’s en fotobijschriften
- Knoppen
- Links
- Eerste 1 Ã 2 woorden van alinea’s
De belangrijkste reden om webtekst scanbaar te maken is dus:
bezoekers vinden snel wat ze zoeken.
We willen niet lezen, maar doen
We willen op internet meestal géén grote hoeveelheden informatie consumeren. Maar waarom eigenlijk niet? Dat komt doordat we internet vooral gebruiken voor zelfbediening. Bijvoorbeeld om te internetbankieren, concertkaartjes te bestellen, of aangifte te doen van fietsdiefstal. Zodra we op een site komen, willen we dus direct aan de slag.
Best bekeken plekken op internetpagina’s
Uit gebruikersonderzoek naar lezen op internet blijkt dat internetpagina’s door bezoekers gescand worden met een F-vormige oogbeweging. De rode gebieden op de afbeelding worden het best gelezen:
Bron: useit.com
Zet de belangrijkste informatie dus op de volgende plaatsen:
- Paginatitel
- Bovenste 2-3 kopjes
- Zet helemaal vooraan titel, kopjes en alinea’s de belangrijkste woorden
Interessant: een video met tips uit eyetracking-onderzoek:
Checklist: hoe scanbaar is jouw webtekst?
- Staat boven iedere alinea een samenvattend kopje?
Koptekst op het web moet informatief zijn, dus niet grappig, origineel of sexy. - Staat de essentie van elke alinea in de eerste zin?
Geef in de rest van de alinea een toelichting of verdere detaillering van de informatie uit de eerste zin. Lezers moeten deze kunnen overslaan zonder essentiele informatie te missen. Nieuwsartikelen in kranten worden vaak ook op deze manier geschreven. - Vatten alle kopjes bij elkaar de pagina samen?
- Heb je getallen in cijfers geschreven?
Schrijf niet: honderd procent
Schrijf wel: 100% - Heb je van elke opsomming een bulleted list gemaakt?
(Zoals de opsomming die je nu leest). Is je bulleted list erg lang, maak dan achter iedere bullet 1 of 2 essentiële woorden vet. - Heb je van elke instructie een numbered list gemaakt?
(Opsomming met cijfers ervoor). - Zijn je hyperlinks informatiedragend?
De links moeten exact aankondigen wat je krijgt als je erop klikt.
Schrijf niet: Klik hier voor meer informatie
Schrijf wel: Bekijk het programma of schrijf je direct in.
In Tekstblad 5 2007 staat een artikel over informatiedragende links. - Is op elke pagina de call to action duidelijk zichtbaar?
Want bezoekers komen meestal voor zelfbediening, en willen snel aan de slag. Laat de belangrijkste taak of taken dus opvallen. Bijvoorbeeld als knop of link: Bestel nu, Schrijf je in, Direct aanmelden, Zoeken, Stemmen, Inloggen. - Heb je zo veel mogelijk samenstellingen geschrapt?
Samenstellingen zijn woorden die uit meerdere woorden bestaan. Die zijn lang en lezen lastig.
Schrijf niet: Vergelijkingstabel, Consumententest, Productspecificaties
Schrijf wel: Vergelijk, Test, Specificaties
Laatste check: knijp je ogen bijna dicht. Bekijk je webpagina door je oogharen. Welke elementen vallen het meest op? Die worden door je lezers gescand. Check of daar de kern van de informatie te vinden is.
Iedere webtekst moet scanbaar zijn
Je kunt een webtekst bijna niet té scanbaar maken. Of het nu een homepage, productpagina, artikel, FAQ of helptekst is. Maak het scanbaar schrijven dus tot een tweede natuur op internet. Stel jezelf steeds de vraag: welke woorden in mijn tekst bevatten de essentie, en hoe kan ik die woorden er laten uitspringen?
Scanbaar schrijven is gunstig voor zoekmachines
Het zoekalgoritme van Google kent extra gewicht toe aan scanbare tekst. Die wordt immers het best gelezen, en Google gaat ervan uit dat de tekstschrijver daar de belangrijkste informatie in heeft gezet. Zet in titels, kopjes, bulleted lists, hyperlinks en vette tekst dus woorden waarop je gevonden wilt worden in zoekmachines.
Gratis feedback
Ik zoek praktijkcases. Zet een link in de reacties en je krijgt feedback over de scanbaarheid van je webpagina.
Serie over schrijven voor internet
- Checklist scanbaar schrijven
- Is jouw site klaar voor self service?
Aartjan van Erkel is freelance webredacteur &Â tekstschrijver internet bij
De verwoording in Utrecht.
3870x gelezen 36 reacties
8 February 2008 om 07:56
Leuk overzicht. Ik mis nog één puntje: zorg ervoor dat de tekst in de samenvatting van je rss-feed voldoende informatie geeft om te snappen waar het artikel over gaat.
Okee, het zit in de buurt van het ’samenvattend kopje’, maar wel goed om extra te vermelden.
Nog even het waarom: als je je feeds aan het scannen bent, lees je de samenvatting die verschijnt als je met je muis erboven zweeft. Is die samenvatting onduidelijk of onvolledig, dan haak je af. Als je een goed beeld krijgt van de inhoud en die spreekt aan, dan klik je pas.
8 February 2008 om 09:35
Beste Arjan,
Ik ben inderdaad benieuwd naar de scanbaarheid van onze website, http://www.vantoen.nu
De afgelopen maanden hadden we een actie voor nieuwe abonnees van Historisch Nieuwsblad. In de brief die men kreeg na aanmelding stond dat op de site van vantoen.nu men de abonneecode kon invullen voor een gratis boek.
Het was opvallend hoeveel mailtjes ik kreeg van abonnees die niet wisten waar ze de abonneecode moesten invullen. M.a.w. zij zagen/lazen de banner linksboven niet! Wat kan ik bij een nieuwe actie beter doen? De brief duidelijker maken is één ding, maar zijn er nog meer tips?
8 February 2008 om 09:38
Sorry, Aartjan, voor de foutieve naam, ik lees zelf ook niet goed zie ik! :-)
8 February 2008 om 10:23
Goed en helder artikel! Ik ga er direct mee aan de slag voor de website http://www.biblioo.nl. Wat vinden jullie van de scanbaarheid van deze site?
8 February 2008 om 10:36
@Davied: Goede tip, bedankt! Je reactie geeft aan dat we ook in de blogosphere en in RSS-readers vaak scannend lezen.
@Renée: Ik vermoed dat ‘bannerblindheid’ jullie parten heeft gespeeld. Uit usability-onderzoek blijkt (zie o.a. de video over eyetracking in mijn artikel) dat we op internet alles overslaan dat ook maar enigszins op reclame lijkt. Jullie blokje ‘Klik hier voor de actie met Historisch Nieuwsblad’ lijkt dus misschien iets te veel op een banner!
Ook valt me op dat je het woord ‘abonneecode’ niet gebruikt op de homepage. Als je dat woord gebruikt hebt in de brief, komen mensen ook met dat woord in gedachten naar je site. Om ze snel te laten vinden wat ze zoeken, had je bijvoorbeeld op http://www.vantoen.nu een kopje ‘Abonneecode’ kunnen opnemen, met daaronder een kort tekstje, en bij voorkeur ook direct het invulveld.
Bedankt voor je interessante reactie, leuk praktijkvoorbeeld! Je ziet dat jullie opvallende banner, die ook nog linksboven staat (een van de meest bekeken plekken, zie de F-vorm) toch weinig opviel!
8 February 2008 om 10:49
@Arjan: Wat een leuke site is Biblioo.nl. Ga ik onthouden!
Ik vind de scanbaarheid van de homepage prima. De kopjes Lezen, Luisteren, Zoeken en Meedoen zijn ultrakort en helder. Heel erg goed vind ik de combinatie van je tagline ‘de online bibliotheek’ en paginakop ‘Gratis boeken downloaden?’. Het is direct duidelijk wat ik op je site kan doen en wat hem bijzonder maakt. (Meer info over taglines schrijven: Het belangrijkste tekstje op je website)
Andere opvallende elementen op je homepage zijn de hyperlinks. Die zou je heel goed kunnen gebruiken om de call to action in te plaatsen, zodat bezoekers ook daadwerkelijk doorklikken en van je dienst gebruik gaan maken. Zoals ze nu zijn, word ik niet geprikkeld om te klikken: de bovenste 4 bevatten bijvoorbeeld onbekende begrippen.
De lijst onderwerpen vind ik ook prima: heldere woordkeus. Ze worden nog iets makkelijker leesbaar als je de woorden met een hoofdletter laat beginnen.
8 February 2008 om 10:55
Aartjan,
Wat is in jouw ogen een goede lengte voor een alinea? Is er een soort van minimum, maximum en optimale lengte in karakters of woorden?
8 February 2008 om 11:01
Waar is het beeld? Ik zou willen toevoegen dat waar lappen tekst vervangen kunnen worden door beeld, dat je dat direct moet doen.
Aartjan, je stelt bijv. dat voor elke instructie een numbered list vereist is. Maar de praktijk wijst uit dat je vaak met 1 visual of korte video beter in staat bent om de boodschap over te brengen dan met teksten die door gebruikers telkens net anders geinterpreteerd kunnen worden. Een beeld zegt meer… etc.
8 February 2008 om 11:29
@ Aartjan van Erkel:
Goede tips! Jammer alleen dat de rij bullets op zich weer weinig ’scanbaar’ is. Ik zou ze zoveel mogelijk ‘rubriceren’ en iedere rubriek weer van een tussenkopje voorzien. Per rubriek houd je dan hooguit twee of drie bullets over.
@ Willem L.: de lengte van een alinea wordt bepaald door de inhoud. Elke alinea behandelt maar één onderwerp, dat in de eerste zin (topische zin) wordt aangekondigt. Wat erachter staat is uitwijding of toelichting. Als je dat goed doet, blijft de alinea automatisch kort.
Meer weten? zie Recepten voor een smakelijke tekst.
8 February 2008 om 11:40
@Willem L: Een minimumlengte voor alinea’s is er uiteraard niet ;-)
Als maximumlengte wordt vaak 5 regels aangehouden. Maar als je goed gebruik maakt van samenvattende alineakopjes en zo mogelijk bullets, hyperlinks of vette kernwoorden, kan een wat langere alinea ook nog goed scanbaar zijn.
@Tino: Goed punt, beeld dat bijdraagt aan de scanbaarheid werkt ook uitstekend. Als tekstschrijver blijf ik graag bij mijn leest zoals je merkt ;-)
Genummerde instructies vervangen door visual of video: ik weet het niet. Beeld wordt minder goed bekeken dan tekst. Je loopt dus misschien wel wat meer risico dat je instructie niet gezien wordt. Een video lijkt me voor echt complexe taken wel gechikt, maar voor eenvoudige taken minder.
Tx Tino!
8 February 2008 om 12:01
@Ton Barning: Leuk, de Copyclub! Ik kende jullie nog niet. Ik ben enthousiast over de schrijfstijl op jullie website, inderdaad hartveroverend!
Mijn lijst bullets is erg lang en dus minder goed scanbaar, je hebt gelijk :-) Komt ook een beetje doordat Frankwatching het niet goed vond dat ik bij elke bullet een paar woorden vet maakte… Scanbaarheid en huisstijl waren het hier dus oneens.
9 February 2008 om 00:04
@ Aartjan: Geweldig wat een energie je los hebt weten te maken met je artikel, groot compliment! Prachtig ook die oproep voor cases en het aanbod voor feedback. En nog leuker om te zien dat sommige sites in de loop van de dag ook al echt adviezen in de praktijk hebben gebracht.
Ik zie uit naar je volgende artikel en ben blij dat onze wegen elkaar gekruist hebben (met dank aan Carla!).
@ Ton: Aartjan had de opsomming met bullets in eerste instantie voorzien van vette woorden. Maar tot nu toe gebruiken we dat hier op de site alleen voor kopjes. Misschien is het tijd om daar nog eens met andere ogen naar te kijken ;-)
9 February 2008 om 20:15
@Frank: Bedankt voor het compliment en je hartelijke woorden! Inderdaad heel leuk om te zien hoe het artikel is verrijkt door de interessante reacties en links.
11 February 2008 om 11:05
Hallo Aartjan
Een erg interessant artikel! Ik ben ook benieuwd naar de ’scanbaarheid’ van http://www.icemedia.nl
Ik ga zeker wat doen met de tips die je al gegeven hebt in het artikel.
Groeten Judith
11 February 2008 om 13:20
De gevraagde link: http://www.elma.nl/index-ns.htm
11 February 2008 om 16:43
Hallo Aartjan
Een interessant artikel! Ik ben, samen met mijn websiteontwerpers, bezig met het herdenken van mijn website. Daarom ben ik ook benieuwd naar de ’scanbaarheid’ van http://www.het-andere-spanje.nl
Ik ga zeker proberen de tips die je al gegeven hebt in het artikel, toe te passen.
Groeten Henk
11 February 2008 om 20:24
@Judith: Jullie strakke site http://www.icemedia.nl (wat een geweldig portfolio!) is erg goed scanbaar wat mij betreft! Bijna overal is de content teruggebracht tot de essentie, en heel mooi geclusterd in overzichtelijke, vaak klikbare blokjes en graphics.
Een pagina zoals http://www.icemedia.nl/content.aspx?c=aboutus zouden jullie nog kunnen voorzien van samenvattende tussenkopjes, bulleted lists en eventueel vette woorden in de lopende tekst.
Jullie case studies zoals http://www.icemedia.nl/cases/?id=28 zijn smullen! Niet alleen qua inhoud, maar ook omdat ze erg overzichtelijk zijn. Ik vind de horizontale lijntjes bijvoorbeeld een elegante manier om alinea’s te scheiden.
@Tino: Vind je dit ook net als ik een goed voorbeeld van wat jij al aanhaalde: beeld dat de pagina’s scanbaar maakt?
11 February 2008 om 20:56
@Simon: Bedankt voor je reactie. Het is duidelijk te zien dat jullie op http://www.elma.nl erg hard hebben gewerkt om de content kort maar krachtig te maken, hulde! Elke pagina bevat een uiterst summier blokje tekst. Ook nog eens verdeeld in heel korte alinea’s. Dat geeft een rustig beeld.
Ik vind het wel interessant om te zien dat zelfs zulke korte pagina’s nog verbeterd zouden kunnen worden qua scanbaarheid. Want om de essentie eruit te halen ben ik nu nog wel gedwongen om alles te lezen. Je zou me (en andere bezoekers ;-) kunnen helpen door essentiele woorden vet te maken. Tussenkopjes zijn op het paginatype wat jullie hebben misschien zelfs too much. Waar opsommingen voorkomen zou ik ook graag bulleted lists zien!
Jullie vacaturesite http://www.werkenbijelma.nl/ vind ik erg sterk! Heel strak, content is teruggebracht tot steekwoorden op klikbare blokjes. Ik zie dat jullie 2 typen vacaturepagina’s hebben. Over de pagina http://www.werkenbijelma.nl/verkoper_online_media.html ben ik enthousiast: strak, scanbaar en voorzien van een zeer opvallende call to action: ‘Solliciteer nu! Klik hier’ Is het geen idee om die dikke rode knop ook toe te voegen aan de andere vacaturepagina’s zoals http://www.werkenbijelma.nl/applicatiebeheerder.html ?
12 February 2008 om 16:21
@Henk: Leuk product hebben jullie, ik krijg zin in vakantie als ik je site bekijk!
Een paar kansen om de scanbaarheid en misschien ook wel de conversie/doorkliks op je homepage te vergroten:
Je paginatitel is nu een beetje een gemiste kans om mij (en je andere bezoekers) te verleiden. ‘Welkom’ is voor klanten geen relevante tekst. Het is slim om die meest opvallende kop op je meest belangrijke pagina strategisch in te zetten. Vertel er wat jullie uniek maakt, wat de essentie is van wat je mij als klant en vakantieganger aanbiedt. Zorg dat ik snap wat ‘het andere Spanje’ precies voor mij betekent.
Maak gebruik van veel kortere tekstblokjes dan je nu doet, en geef ieder blokje een samenvattend kopje.
Maak van iedere opsomming een bulleted list, dus niet de liggende streepjes gebruiken zoals nu, maar de tags UL en LI.
Heel belangrijk: zet een BANAAN op je homepage. Zie ook: http://www.schrijvenvoorinternet.nl/2007/08/15/snel-waar-moet-ik-klikken/
12 February 2008 om 20:47
Aartjan,
ik heb met interesse en plezier je artikel gelezen. Erg nuttig. Je checklist zal ik eens op een aantal pagina’s op onze site loslaten.
Goed dat je hier zo uitgebreid commentaar geeft op de comments van anderen!
groet,
Aaron
13 February 2008 om 11:36
Graag ook van deze site je vakkundige opinie: http://www.facility-network.nl/
13 February 2008 om 12:50
Dank voor je artikel en goede tips. Nu ben ik natuurlijk nog benieuwd naar je mening over mijn website, http://www.dijkenvanemmerik.nl !
13 February 2008 om 23:08
@Simon, een paar dingen die me opvallen bij http://www.facility-network.nl/ :
Ik heb een tijdje de homepage zitten scannen, maar het lukt me niet om te achterhalen wat dit precies voor een site is. Er is een zware focus op nieuws door de lange lijst nieuwsberichten, dus is het misschien en nieuwssite. Maar nieuws waarover, daar kom ik niet achter. Ik heb expres niet doorgeklikt en alleen de homepage bekeken, om je mijn eerste indruk te geven.
Ik zie nu dat je TITLE (die staat in de titelbalk van de browser) is: Facility network, de facility community voor professionals. Dat maakt al wat meer duidelijk, hoewel ik ‘facility’ en ‘professionals’ niet direct snap.
Ook mis ik een startpunt: een call to action die er uitspringt. Wat wil je dat ik ga doen? Als je bezoekers niet aan het klikken krijgt, is de homepage vaak ook weer de exit page, zonde!
De homepage is al heel goed scanbaar door de korte tekstblokjes en vele kopjes. Tips voor nog meer scanbaarheid: kopjes die niet afbreken (dus geen kopjes van 2 regels) en geen ‘Lees meer’-links maar betekenisdragende links.
13 February 2008 om 23:17
@Flores, toevallig gelden voor jouw site een paar opmerkingen die ik ook bij Simon maakte: ik moet de TITLE lezen om te weten dat je site gaat over Assessments, therapie en trainingen in Amsterdam. Het zou handig zijn voor bezoekers om dit ook als ‘tagline’ onder je logo te zetten. Dat is een goede plek om de essentie van je site of bedrijf in enkele woorden weer te geven.
De kop Welkom… kun je beter vervangen door enkele goed gekozen woorden die bezoekers duidelijk maken waarom ze bij jullie moeten zijn en niet bij jullie concurrenten, wat je ze te bieden hebt, waarom ze door zouden moeten klikken op jullie homepage. Deze titel is de meest opvallende tekst op je homepage (kijk maar door je oogharen) en er staat nu helaas eigenlijk geen informatie in.
Ook een startpunt met call to action (zie opmerking bij Simon) zou het aantal doorkliks op je homepage zeker vergroten.
Verder raakte ik een beetje in de war doordat ‘Wat bieden wij?’ oranje is en de rest van je navigatie blauw. Daardoor lijkt het alsof ik niet op home zit maar op een andere pagina.
Verder een lekker simpel opgezette, overzichtelijke homepage!
14 February 2008 om 10:16
Ben erg benieuwd naar hoe je de site http://www.l1.nl/ beoordeelt. Ik denk dat er nog het één en ander aan te verbeteren valt
14 February 2008 om 12:17
Aartjan, dank je wel. Ik ga nu heel hard nadenken over welgekozen woorden en vooral meteen het oranje stukje in de menu balk blauw maken. Wat gek dat we daar met z’n allen al 8 maanden overheen hebben gekeken!
15 February 2008 om 12:45
Ik ben erg benieuwd naar je reactie op http://arjenlutgendorff.web-log.nl. Het is mijn persoonlijke weblog, zo nu en dan post ik het een en ander op nujij.nl.
Thx! Arjen
15 February 2008 om 16:46
@Kim: helder opgezette site is http://www.l1.nl/.
Wel grappig: ook voor deze site geldt wat me ook opviel bij andere sites die reageerden: als ik voor het eerst binnenkom en geen Limburger ben (ik ben helaas een Utrechter ;-) dan weet ik niet wat dit is. Dat maakt de kans klein dat ik blijf. Grote kans dat je bezoekers te ongeduldig zijn om allerlei dingen te gaan lezen op je homepage om zo ZELF de conclusie te trekken die ze eigenlijk pontificaal voor hun neus willen krijgen zodra ze binnenkomen: dit is een site met nieuws en sport uit Limburg. Zoals trouwens wel keurig in jullie TITLE staat (titelbalk van de browser), maar daar kijk je niet zo snel.
Voeg dus een tagline toe (tekstje onder je logo): Nieuws en sport uit Limburg.
Lees anders even mijn blogpost met Tips voor het schrijven van een tagline.
Wat ook niet bijdraagt aan mijn begrip zijn jullie logotekst L1 TV FM TXT .NL en de kopjes L1NWS en L1SPRT.
Ik moet er veel te lang over nadenken wat je daarmee zou kunnen bedoelen. Een originele schrijfstijl wordt helaas laag gewaardeerd op internet, want het kost meer tijd om te snappen. Dus kun je maar het beste direct duidelijk zijn, al moet je daarvoor wel leuke tekstvondsten zoals deze schrappen en vervangen door misschien saaie maar wel heel duidelijke kopjes als Nieuws en Sport.
Verder een heel overzichtelijke homepage, lekker korte blokjes en veel linkjes. In de tekstblokjes mis ik soms wel een duidelijk herkenbaar linkje, dus onderstreept. Dat prikkelt meer om te klikken dan een tekstblokje dat volledig klikbaar is.
22 February 2008 om 20:43
Dit is zo’n mooi lijstje dat elke tekstschrijver voor internet die naast zijn computer moet hebben hangen. Zelf heb ik er daarom een artikeltje op mijn blog aan gewijd.
23 February 2008 om 08:36
Dank voor het compliment René!!
5 May 2008 om 13:26
Interessant artikel. Dank daarvoor.
Ga zeker mijn eigen website nog eens kritisch bekijken.
Ben ook benieuwd naar je reactie over de site: http://www.zenter.nu
Sta zeker open voor verbeteringen.
Wacht je reactie met belangstelling af.
Doelgroep: mensen die op zoek zijn naar ontspanning en zich (weer) lekker in hun vel willen voelen, zowel fysiek als mentaal. We willen ook graag bedrijven gaan benaderen om ziekteverzuim tegen te gaan of juist voor te blijven (preventief).