De wet van de verslavende schoonheid

En zeg nu niet dat het verrassend was. Natuurlijk verander je het gedrag van mensen niet in een stonde, etmaal, of een seizoen. We zitten in het Darwin-jaar, nota bene. Het heeft miljoenen jaren gekost voordat ons staartbeen het huidige stuitje werd, en nu gaan we verwachten dat mensen, na een in de wereld van het grote geld toch relatief klein overheidsingrijpen, opeens gaan inzien dat het verstandig is om geld niet aan te nemen?

Of, ander geval, nu zouden we het opeens normaal vinden dat iemand die we graag als penningmeester willen hebben zo maar al zijn gekregen schepen achter zich zou verbranden en zijn schapen weer van het droge zou halen? Hij had in de jaren van zonde en overvloed een riant aandelenpakket weten te verwerven en zou hij nu de zeven magere jaren opeens in moeten gaan met een dun berenvel, sandalen en een knots gevuld met grijpstuivers?

De mens leert, maar hij leert langzaam.

Over die hardleersheid gaat ook het verhaal van de Kindle, het apparaat van Amazon waarmee je digitale boeken kunt lezen.

De Kindle, het apparaat waarmee je digitale boeken kunt lezen

We beginnen bij het begin. Het is steeds meer voorstelbaar dat je een boek niet alleen leest van papier, maar ook van een scherm. Dat kan bestreden worden, feit is dat je jezelf voor de gek houdt als je er geen rekening mee houdt. Het woord ‘scherm’ moet ruim geïnterpreteerd worden, het is niet altijd een verticaal staand ding met een stekker. Het kan ook een elegant, dun en licht plankje zijn, zo groot als een A4, met een heel goede batterij en een regelbare lichtsterkte. Op dit plankje kun je meerdere boeken kwijt.

We noemen het een ‘e-book reader’, een elektronische-boekenlezer.

Het oude, papieren boek heeft een aantal onovertroffen eigenschappen. Het bladeren is ideaal, het is makkelijk mee te nemen, het is moeilijk te kopiëren. E-boeken hebben ook zo hun voordelen. Op een e-boekenlezer kun je een groot aantal titels kwijt, je kunt ook in de schemer of het donker lezen, titels zijn – straks – makkelijk te verkrijgen, je kunt simpel op woorden of namen zoeken en misschien nog wel het belangrijkste is dat de prijs van een e-boek dramatisch veel lager kan zijn (een paar euro’s voor een boek) dan de huidige boekenprijs zonder dat de auteur hoeft in te leveren. Een geruststelling: het e-boek zal nooit het papieren boek verdringen.

Kortom, er is een toekomst weggelegd voor het e-boek. Zaak dus dat we het eens gaan worden over een standaard. Wat de lezer niet wil is dat hij een investering doet in een e-boekenlezer (nu nog een paar honderd euro) en vervolgens het ene boek niet kan binnenhalen en het andere wel.

De narigheid die Apple uithaalde met zijn gesloten muziekformaat willen we niet meer. De truc die Sony met ons uithaalde door cd’s te verminken willen we ook niet. Een lamp met een bajonetfitting is onhandig.

En toch is dit precies wat er nu aan het gebeuren is in de markt voor e-boeken. Sony, Apple en Amazon zijn in een felle strijd verwikkeld, die schreeuwt om een open standaard. Die is er, en heet e-pub, maar Amazon brengt boeken uit die alleen maar gelezen kunnen worden door haar eigen apparaat, de Kindle. Het is oerdom.

Links de Kindle van Amazon, rechts de Sony e-book reader

De producerende mens is extreem hebberig zodra er markten te verdelen zijn. En de consumerende mens moet deze nare markt-imperfectie herstellen door te stemmen met zijn koopgedrag.

Laten we de ‘wet van de verslavende schoonheid’ niet vergeten: hoe beter een boek digitaal verkrijgbaar is, des te meer ook papieren exemplaren in beweging komen (nieuw of tweedehands). Het is precies hetzelfde liedje als bij de muziekindustrie.

Standaards komen er slechts bij de gratie van het Grote Inzicht. Het grote inzicht dat er toe leidt dat uiteindelijk de hele markt er baat bij heeft. Maar het is dikwijls het kleine inzicht dat het wint. Eigen volk eerst. Fout, fout. Open, dat boek.

Deze column is eveneens gepubliceerd in Het Financieele Dagblad.