Vier pijlers die AI echt laten landen in je organisatie

Velen van ons hebben de weg naar allerlei AI-tools en -toepassingen gevonden en worden daar dagelijks wijzer van. Voor organisaties lijkt dat allemaal een stuk lastiger te verlopen. Op de ene plek is AI-gebruik taboe, terwijl op de andere plek experimenten worden aangemoedigd of hele delen van het kernproces over moeten gaan naar AI-agents.

Voor degenen die trager gaan, zijn de motieven divers: dataveiligheid, grote investeringen, zorgen om kwaliteit van werk en soms angst voor het onbekende nieuwe. Hoe kom je als organisatie nu verder met AI?

Timo Boezeman bracht in zijn boek AI aan het werk (affiliate) een proces in kaart dat je als organisatie helpt AI-kansen te verzilveren.

Transformatie is lastig

Er zijn de afgelopen maanden meerdere publicaties geweest met als rode draad dat er heel veel initiatieven zijn om in organisaties AI een wezenlijke plek te geven, maar dat een groot deel van die initiatieven faalt. Ook hier op Frankwatching heb je er het nodige over kunnen lezen. Oorzaken zijn gebrek aan duidelijke businesscases, slechte datakwaliteit, onvoldoende adoptie en het blijven hangen in pilots. Boezeman vat het als volgt samen:

De meeste organisaties komen op dit moment nog niet verder dan een proof of concept hier en een slecht uitgevoerde ad hocpilot daar.

Boezeman schrijft een gestructureerde aanpak voor met grote betrokkenheid van ‘c-level’ en vrij strakke sturing. De reden ligt erin dat die betrokkenheid van bestuur een belangrijke succesfactor is:

Uit McKinsey’s rapport *State of AI 2025* blijkt dat de supervisie van de CEO het element is dat de meeste impact heeft op EBIT die toerekenbaar is aan generatieve AI.

Het AI-transformatiecanvas

Centraal in AI aan het werk staat het AI-transformatiecanvas. Een canvas dat helpt de belangrijkste aspecten voor een AI-transformatie in vier kolommen samen te vatten en de stand van zaken ervan te scoren. De vier kolommen zijn:

1. Intentie
2. Impactgebieden
3. Infrastructuur
4. Integratie

Het idee is dat je per kolom elk vakje langsgaat en zo zicht krijgt op wat je voor de beoogde transformatie nog aan te pakken hebt. Dat is een behoorlijk grote exercitie waarbij je van heel wat mensen input nodig hebt. Tegelijkertijd maakt dat de kans op succes dan weer groter.

Het canvas is breed en diep maar wellicht zal deze of gene ook wat maatwerk willen en bijvoorbeeld bij impactgebieden maatschappelijke impact willen toevoegen. Of een grotere rol voor medewerkersvertegenwoordigingen of toezichthouders.

Naast het canvas, wat een behoorlijk grote denkoefening is, moedigt Boezeman organisaties aan te experimenteren. Dat experimenteren is een onderdeel van het canvas. In het experimenteren is Boezeman dan ook wat prescriptief:

Parallel aan het inventariseren van de quick wins moet je binnen je organisatie ook een koplopersgroepmobiliseren. (…) een projectgroep, een coalition of the willing. Hun opdracht moet concreet zijn. Bijvoorbeeld: elk lid brengt binnen één maand minimaal twee AI-ideeën aan.”

Voor de unwilling is er ook aandacht, al is de vraag of regelingen het vertrouwen positief beïnvloeden:

Regel tijdig loopbaanbegeleiding of vrijwillige vertrekprogramma’s voor functies die onvermijdelijk komen te vervallen. Zo blijft het vertrouwen in de transitie behouden.

Als je de kolommen en vakken daarbinnen gescoord hebt op 1 (niet opgestart) tot 5 (leidend), lees je in het boek een reeks maatregelen die je kunt nemen om de score omhoog te krijgen. Het doet wat aan als een catalogus maatregelen maar kan zeker als inspiratie dienen voor degenen die om ideeën voor interventies verlegen zitten.

Diepe gereedschapskist

In het boek lees je een aantal cases die een AI-transformatie beschrijven met daarna de inzichten die je uit die cases haalt. AI aan het werk bevat ook een reeks modellen, handvesten, richtlijnen rond governance of bijvoorbeeld ethiek die je kunt gebruiken als je op die onderdelen meer de diepte in wil.

De taal in het boek is er regelmatig een met de nodige managementtaal, waar deze gewezen leraar Nederlands wel eens verlangt naar een vertaling, maar dat zal mijn ‘issue’ zijn.

“Toptakes”, “full scope transformatie van een gereguleerde corporate”, “dedicated AI glide” en “CI/CO-pipeline” zijn voor anderen vast herkenbare begrippen.

Met AI aan het werk (affiliate) heeft Timo Boezeman een brede en diepe gereedschapskist gemaakt voor degenen die organisatiebreed AI willen introduceren en bestendig maken.