Weesboeken

Wat met de muziekmarkt gebeurde, staat ook de boekenmarkt te wachten. Wat wij nu kennen als boek blijft echt wel bestaan, maar er komen veel meer manieren tot ons om boeken te lezen, en de modale mens van over tien jaar leest anders dan de mens van nu. Geloof dat nu maar.

Zoals altijd voelt Google goed aan waar het zwaartepunt van de strijd zich zal afspelen. Al jaren geleden begon Google met het digitaliseren van boeken, waar anderen het nog niet aandurfden. En nu blijkt dat boeken heel menselijke trekken hebben. Net zoals bij kinderen zijn er globaal genomen twee soorten: boeken met ouders (uitgever, schrijver zijn bekend) en weesboeken. Bij deze laatste groep is niet duidelijk wie de rechthebbenden zijn. Ze zijn goed voor minstens de helft van het op dit moment aantal beschikbare titels.

Wat deed Google dus? In 2008 sloot het een overeenkomst met uitgevers en schrijvers en verwierf daarmee het recht om alle weesboeken te adopteren. Dat betekent voor boeken: digitaliseren en aanbieden aan de markt. Er wordt verdiend door er geld voor te vragen en eventueel door de lezers te verblijden of vertreuren met advertenties.

De weesjes worden geëxploiteerd door de slimme handelaar, het is ook altijd hetzelfde liedje, en het zijn niet altijd de grootste kindervrienden. Er kwam opstand in de markt, daar kon je op wachten. Drie grote machtige spelers in de digitale wereld die niet echt goed hebben opgelet de laatste jaren, hebben zich verenigd.

Het zijn softwarereus Microsoft, winkel Amazon en meeloper Yahoo. Ze verenigden hun krachten in de Open Book Alliance, en ze zullen er alles aan doen om te voorkomen dat de digitale weesboeken aan Google zullen worden toegewezen, bang als ze zijn dat Google een boze stiefvader zal blijken te zijn die misbruik gaat maken van zijn monopolie.

En de boekenlezer? Voor hem is er niets mooiers dan dat hij boeken snel vindt en kan lezen. Dat hij gewezen wordt op andere boeken, waarvan hij desnoods alleen een hoofdstuk aanschaft. Of een plaatje gebruikt in zijn scriptie. Dat hij met medelezers in contact kan komen. Dat hij het boek ergens kan laten printen of herdrukken, als het moet. En of het nu weesboeken zijn of boeken-met-een-ouder, het zal de lezer een zorg zijn.

Alle boeken in de wereld mogen worden gedigitaliseerd. Alle weesboeken opgesloten in nationale archieven of elitaire bibliotheken, mogen vindbaar worden gemaakt. Daar is echt niemand op tegen, het weesboek zelf niet en de lezer al helemaal niet. Hij wil er in redelijkheid voor betalen.

En dat betekent niet de paar euro korting die nu wordt aangeboden ten opzichte van het papieren boek. Maak een kostenprijsberekening van een boek en je komt tot een heel andere prijs als je de druk- en distributiekosten op een rechtvaardige manier verwerkt.

De lezer wil een boek. Het boek wil een lezer. Aan de markt de taak om die twee bij elkaar te brengen. Geen monopolie graag. Reële prijzen graag. Geen gesteggel over formats graag. En gun die weesboeken waar ze recht op hebben: een gretige lezersschare. Komende week uitspraak over het lot van de weesboeken.

Dit artikel is eveneens verschenen in het Financieele Dagblad.