Sollicitatiebrieven hebben geen toekomst meer: zo val je wel op

Column – De laatste weken laait online de discussie weer flink op: wat is een sollicitatiebrief tegenwoordig nog waard in het AI-tijdperk? Want laten we eerlijk wezen: met een goede prompt en de juiste AI-tool stuur je binnen een handomdraai een gelikte, foutloze sollicitatiebrief naar jouw droombaan. Het voordeel is helder: minder kans op spelfouten, een perfecte zinsopbouw en je hoeft geen bekende meer te vragen om jouw tekst taalkundig te controleren. Maar er zit een addertje onder het gras. Als héél Nederland dit zometeen op exact dezelfde manier doet, hoe val jij dan nog wél op? In deze column neem ik je mee in mijn visie op de toekomst van het solliciteren.

Een paar weken geleden stond in het NRC een prikkelende titel die direct mijn aandacht trok. Er werd geschreven dat veel hr-managers eindelijk weer eens snakken naar een brief met spelfouten, zolang deze maar van een echt mens komt. Deze uitspraak triggerde mij om eens diep na te denken over hoe ik zelf tegen sollicitatiebrieven aankijk.

Als manager van een afdeling neem ik jaarlijks een flink aantal nieuwe collega’s aan. Er passeren dan ook wekelijks tientallen brieven mijn revue. En ik moet toegeven: de laatste tijd bekruipt me steeds vaker het gevoel dat ik eenheidsworst zit te lezen. Prachtige volzinnen, perfecte structuren, maar de ziel ontbreekt. Het is alsof ik met een robot spreek in plaats van met een toekomstige collega.

De mismatch tussen functie en format

Het nut van een sollicitatiebrief ligt natuurlijk heel erg aan de functie die je wil bekleden. Maar als we kijken naar commerciële functies, dan vind ik een traditionele brief simpelweg niet meer van deze tijd. Denk er eens logisch over na: een rasoptimistische verkoper of accountmanager heeft over het algemeen uitstekende communicatieve vaardigheden, maar is niet per se een geboren schrijver. Waarom zouden we iemand dan beoordelen op een vaardigheid die hij of zij in de dagelijkse praktijk nauwelijks nodig heeft?

Een verkoper moet immers voor de camera, aan de telefoon en in het echt goed voor de dag komen. Je wil de gunfactor voelen, de energie proeven en de overtuigingskracht zien. Een persoonlijke vlog van twee minuten over wat jou drijft en waarom jij bij ons team past, heeft in mijn ogen dan ook oneindig veel meer betekenis dan één saai A4’tje met geschreven tekst. In die tweeminutenvideo zie ik de échte persoon, niet de gepolijste versie die door een AI-model is gegenereerd.

Voor een marketeer gelden natuurlijk weer heel andere competenties. Binnen de marketingwereld heb je contentmakers, websitebouwers, data-analisten en socialmedia-specialisten. Maar ook voor hen geldt mijn belangrijkste advies: maak een sollicitatie die past bij jouw specifieke profiel. Laat zien wat je in huis hebt in plaats van erover te schrijven.

Als ik een websitebouwer zou zijn, dan zou ik er persoonlijk absoluut niet voor kiezen om een traditionele sollicitatiebrief te tikken. Dat voelt bijna als een breuk met je eigen vakgebied. Kies er in plaats daarvan juist voor om een unieke landingspagina te bouwen voor het bedrijf waar je wil werken, of deel een online portfolio met jouw vetste projecten. Mensen in het selectieproces willen niet lezen wat je belooft te kunnen; ze willen met eigen ogen zien wat je al hebt gemaakt. Dat overtuigt vele malen sneller dan de zoveelste alinea met clichés als dynamisch en teamplayer.

De overstap naar het digitale portfolio

Niet alleen de sollicitatiebrief heeft zijn langste tijd gehad, ook het traditionele curriculum vitae is in mijn ogen inmiddels achterhaald. Het opsturen van een statisch pdf-bestand met een chronologisch lijstje van scholen en vorige werkgevers zegt zo weinig over wie jij nu bent en wat je daadwerkelijk presteert. Het is veel waardevoller om anno 2026 een dynamisch digitaal portfolio te hebben opgebouwd, bijvoorbeeld via een platform als LinkedIn.

Een profiel dat leeft, waar je regelmatig updates deelt over projecten waar je trots op bent, of interessante artikelen uit je vakgebied becommentarieert, laat zien dat je écht met je vak bezig bent. Het grote voordeel hiervan is dat een recruiter of een hr-manager de mogelijkheid krijgt om online alvast een grondig vooronderzoek te doen naar hoe jij te werk gaat, hoe je communiceert en waar jouw expertise ligt. En geloof mij: die online voetafdruk is goud waard voor een werkgever.

Een onmisbare en ijzersterke aanvulling op zo’n digitaal portfolio is het verzamelen van aanbevelingen. Vraag eens aan collega’s, klanten of projectpartners of ze een korte review of aanbeveling over jou willen schrijven op LinkedIn. En doe dit vooral niet pas op het moment dat je actief wil gaan solliciteren en haast hebt. Nee, verzamel deze bewijslast organisch, gedurende de hele periode dat je bij een organisatie werkt.

Wanneer een onafhankelijke derde partij zwart-op-wit zet dat jij een fijne collega bent die resultaten boekt, heeft dat voor een nieuwe werkgever honderd keer zo veel waarde dan wanneer je dat over jezelf beweert in een brief.

Hoe gebruik je AI dan wél slim?

Betekent dit nu dat je AI volledig in de ban moet doen als je op zoek gaat naar een nieuwe uitdaging? Zeker niet. AI is een fantastische tool, mits je het slim en als ondersteuning gebruikt. Mocht je om wat voor reden dan ook tóch een sollicitatiebrief moeten of willen schrijven, zorg er dan wel voor dat het een uniek, authentiek verhaal blijft.

De grootste fout die je nu kunt maken, is de tool simpelweg vragen om een standaardmotivatiebrief voor een specifieke functie te schrijven. Wat er dan uitrolt, is een zielloze tekst die dertien in een dozijn is. De hr-manager haalt die er tegenwoordig zo uit.

Hoe pak je het dan wel goed aan? Keer het proces om. Zorg er wel voor dat je jouw verhaal eerst helemaal zelf uittypt. Schrijf het op in je eigen woorden, met je eigen emotie, je eigen anekdotes en je eigen enthousiasme. Geef daarna pas die tekst aan de AI met de opdracht om puur naar de grammatica te kijken en de tekst wat vloeiender te laten lopen, terwijl jouw persoonlijke toon en unieke voorbeelden strikt behouden blijven.

Op die manier ga je pas in de laatste fase schaven, zodat de tekst de felbegeerde wauw-factor krijgt, zonder dat het jouw menselijke identiteit verliest.

De herwaardering van de menselijke factor

We bewegen ons in een razendsnel tempo naar een arbeidsmarkt waarin digitale vaardigheden en automatisering de norm zijn. Juist daardoor ontstaat er aan de andere kant van de tafel een enorme herwaardering voor de menselijke factor. Hr-managers snakken niet naar de perfecte, door een algoritme gegenereerde brief. Ze snakken naar authenticiteit, naar passie, en ja, soms zelfs naar die spelfout die bewijst dat er een echt mens van vlees en bloed achter het toetsenbord zat.

Dus gooi die ouderwetse brief en dat stoffige cv overboord. Durf op te vallen. Maak die video, bouw die website, laat je LinkedIn-profiel spreken en laat vooral zien wie jíj bent. De toekomst van solliciteren is niet digitaal perfect, maar menselijk uniek.