Het leven bestaat uit golfbewegingen. Van hele korte hypes, iets langere trends, tot uitermate slome cultuurbewegingen. We zitten nu in een cultuurdal, de uitloper van de industriële revolutie, vergelijkbaar met het einde van de middeleeuwen. Daar gaan we nu langzaam uit klimmen. We staan aan de vooravond van een nieuwe renaissance.
Het einde van een cultureel tijdperk kenmerkt zich in eclecticisme, too much of anything. De nadruk ligt nu nog op materialisme, efficiëntie en inkaderen. Wat heeft dat ons als mensheid gebracht? Geen signaal meer, terwijl er wel connectie is. We zijn wel constant verbonden, maar met wat? We communiceren ons crossmediaal een hoedje, maar waar gaat het in ´s hemelsnaam over? “Waar ben je nu?” Is de meest gestelde vraag in mobiele gesprekken.
Teveel van het goede is een mooie drive voor iets nieuws. De tekenen werden in het Ayaan debat wel duidelijk. Regels zijn er voor mensen, niet andersom. Kaders doorbreken, vrijheid van denken, creativiteit staat op alle agenda´s. Spiritualiteit – niet zweverigheid maar zingevendheid – krijgt een plek. We hebben als mens teveel naar buiten gekeken, met zijn allen richting een burnout op je veertigste. Dan leer je wel naar binnen te kijken.
Ook in het onderwijs is men doorgeslagen. In de ´automatisering´ van het behalen van competenties, voor allen gelijk, als ware het een prikklok voor een lopende bandmedewerker. Iedere student moet gelijk worden behandeld, moet hetzelfde kunnen. Iedereen competent. Voorspelbaar. En dat terwijl geen mens gelijk is. Het mag wat mij betreft individueler, menselijker, meer toegespitst op individuele talenten.
Onze westerse wereld werd tot nu toe gedomineerd door de logica, constateert ook Daniel Pink in “A whole new mind”. De linker hersenhelft met functies als logisch nadenken, analytisch vermogen, het verstand. De rechter hersenhelft bevat onze intuïtie, gevoelens, indrukken, associatief denken. Willen we de nieuwe renaissance vorm geven, dan moeten we in het onderwijs meer aandacht op de ontwikkeling van de rechter hersenhelft leggen. We zien op verschillende onderwijsfronten deze omslag langzaam plaatsvinden.
Aanjagers van de nieuwe renaissance vind je in de ICT. ICT-ers zijn de Da Vinci´s van de 21e eeuw. Turning the Virtual into Reality. Dat brengt verplichtingen met zich mee, een andere manier van onderwijs; Onderkennen, waarderen en inspelen op individuele kwaliteiten.
Passie, creativiteit, nieuwsgierigheid en moed. Vier eigenschappen die het onderwijs in aanstormend ICT talent moet aanwakkeren.
Passie
In ieder van ons brandt een lampje, een sterretje. Dat individuele lampje moet gevoed worden. Passie is de motor van het leren. Passie is iets individueels. Passie heeft brandstof nodig. Je moet de passie van mensen triggeren en daarvoor je waardering uitspreken. Dan zie je dat leren vanzelf gaat.
Creativiteit
Passie is de voedingsbodem voor creativiteit, het nieuwe buzzword. Pas op! Ambtenaren omarmen het begrip zelfs. Gevoed door de Richard Florida´s van deze wereld. Creativiteit is het startpunt van iedere vooruitgang. Dromen, zonder restricties. Is passie de motor van het leren, dan is creativiteit de contactsleutel.
Nieuwsgierigheid
Nieuwsgierigheid is de brandstof van het leren. Je moet de tank vol hebben om vooruit te komen. En vooruitkomen doe je vooral door vragen te leren stellen. Vragen stellen is namelijk leerzamer dan antwoorden geven.
Moed
De vierde eigenschap waar het onderwijs de nadruk op moeten leggen is moed, durf, guts. Het huidige onderwijs biedt studenten teveel zekerheid – handleidingen vol vooraf gedefinieerde competenties – terwijl de ontwikkeling van vooruitgang en innovatie het omgekeerde of in ieder geval flexibiliteit verwacht. Innovatief onderwijs is het managen van onzekerheid, het aanzetten tot experimenten en fouten maken. Zodat studenten de moed vinden om daarmee om te gaan.
De ontwikkelingen op het gebied van Web 2.0 stemmen mij dan ook hoopvol. Werd het succes van applicaties voorheen bepaald door marketingeuro’s, monopolyposities en ICT-managers. In de renaissance 2.0 die nu net is begonnen wordt het succes van applicaties steeds meer bepaald door het talent en de energie die individuele eindgebruikers – en hun netwerken – in het gebruik van deze applicaties stoppen en aan de wereld toevertrouwen. Creatie, bottom-up, democratisch, niet gehinderd door kaders, grenzen, hiërarchieën.
Guido Crolla is docent MultiMedia aan de Informatica en Communicatie Academie van de HAN (Hogeschool Arnhem en Nijmegen).
Jasper van Weerd 
Dries bultynck 
Eduard Blacquière 
Jip 
Frank Janssen 
Guido, welkom als blogger Frankwatching! Al klinkt dat wel raar, want ik weet dat je hier al drie jaar komt en weet ook hoeveel ervaring je met bloggen hebt. Maar toch, ik vind het erg fijn om je nu ook aan deze kant terug te zien en ik dat vanaf nu ook het onderwijs hier vaker onderwerp van gesprek zal zijn. En mijn complimenten voor je bevlogen Renaissance 2.0 verhaal. En die die vier eigenschappen, dat is een erg mooi rijtje. Gemakkelijker ook nog breder toe te passen, ik bedoel breder dan alleen de ICT-student.
Om het individuele lampje van mijn kinderen in het onderwijs te voeden zijn onderwijzers nodig die dat ook kunnen. Je richt je in je (overigens mooie) betoog heel erg op het individu (de leerling/student), maar zonder die capabele leraar worden hun creativiteit en nieuwsgierigheid niet voldoende getriggerd.
Je leest de laatste tijd veel over de steeds groter wordende “kloof” tussen leraar en leerling (de digital native versus immigrant), ik denk dat daar een evengroot aandachtspunt ligt als de manier waarop het onderwijs moet veranderen en de richting waar het naar toe moet bewegen.
@Marc, ik zal me hier op Frankwatching dan ook gaan bezighouden met het bespreken van visies en toepassingen om die kloof (van digital native vs. immigrant) te dichten.
Guido, prachtig én inspirerend… zulke blog artikelen zijn voor mij welkom, hele interessante materie!
Dank je voor dit heldere artikel. Ik bezocht afgelopen week een open avond van HAN/ICA en begrijp nu waar die inspirerende sfeer vandaan komt die ik daar aantrof.
Heerlijke post. Ik zit helemaal op deze golf. Kijk maar eens naar deze presentatie:
http://www.slideshare.net/Thinkmobile/value-creation-the-right-way
“Aanjagers van de nieuwe renaissance vind je in de ICT. ICT-ers zijn de Da Vinci´s van de 21e eeuw.”
Bijvoorbeeld Nova Spivack: Semantisch web. Minding The Planet.
Sorry, dit dit is me iets te kort door de bocht. Volgens mij is het ook heel ‘in’ dat iedereen deskundig is en een mening heeft. Alleen dat eerste wordt vaak overgeslagen. Twijfel je daaraan? Deze reactie is er toch een mooi voorbeeld van ;) ! En natuurlijk: Da Vinci is ook ‘in’. Maar eh: competentie-gerichtheid is – in z’n goede vorm – juist gericht op het ontwikkelen van het individu in plaats van eenheidsworst. En die totale ontplooiing van het individu is – naar mijn indruk – juist een beetje op z’n retour. Daarvoor in de plaats komt meer de ervaring van de ’solistische leegheid’ (mag ik er ook wat kretologie bij gooien?) en een hang naar spriritualiteit en community (hoppa!) om dat te ondervangen. Kortom: een grote groep mensen ervaart een eigen zwart gat en – dat mag ik hopen – komt er achter dat hij of zij er nooit in slaagt om dat gat individueel te vullen. Stephen Covey noemt dat: zoek naar je eigen innerlijke stem en groei dan van onafhankelijkheid naar wederzijdse afhankelijkheid. Dat laatste is dus een stap verder!
Hey grappig, een collega van de HAN die ik nog niet ken. Welkom Guido!
@ Raimo,
ik zie heel erg veel overeenkomsten met mijn ideeen. Prachtige presentatie!
@ Erick,
- Als Da Vinci ‘in’ is, dan plaats jij dat waarschijnlijk in het perspectief van de film (en zijn hype?). Daar heb ik het niet over. Ik heb het over de eigenschappen van Da Vinci zoals Gelb ze beschrijft. Een prachtig boek dat ik iedereen kan aanraden. Daar gaat de film echt niet over.
-Bij competentiegerichtheid ligt de essentie van ontwikkeling buiten jezelf, namelijk in de beroepswereld en haar beroepstaken.
-Het eigen zwarte gat dat mensen ervaren is juist omdat ze een ontwikkeling hebben doorgemaakt, opgelegd door de buitenwereld. Een ontwikkeling, zoals ik het stel, die makkelijk de richting van burn-out op gaat omdat je niet naar je innerlijke stem luistert.
-Ik leer mijn studenten dus (naast beroepscompetenties) vooral luisteren naar zichzelf, deze eigenschappen ontwikkelen en ze SAMEN inzetten in maatschappelijk verantwoorde projecten.
M.a.w. ik ben het met je eens :-)
Goed om te lezen dat het zaadje van ‘kunnis’ begint te ontkiemen. ‘Kunnis’ staat voor de kennis en kunde die een vakman/vakvrouw eigen is, die niet overdraagbaar is en die hem/haar in staat stelt zijn/haar dromen te verwezenlijken (http://www.kunnis.net). In mijn ogen is een herwaardering voor kunnis de enige manier om de neerwaartse spiraal waarin de Nederlandse economie verkeert (over de lange termijn) om te buigen.
Om dit kunnis-zaadje te laten bloeien is er echter een cultuurverandering nodig waarin waardering weer uitgaat naar mensen die daadwerkelijk iets kunnen (maken). De schrijnende overwaardering van praatjesmakers (u kunt raden over welke beroepsgroepen ik het dan heb) heeft geleid tot een economie waarin alle jongeren advocaat, bedrijfskundige, communicatieadviseur of econoom willen worden, en waar de Lissabon agenda niet wordt gehaald en de kenniseconomie een lachwekkend concept verwordt.
Wie van de jongeren bedenkt de nieuwe Van Doorn transmissie? Wie berrekent de nieuwe deltawerken? En wie gaat het bouwen? Wie wordt de Nederlandse Da Vinci (de ultieme ‘kunner’)?
Geert Mak wees ons er al eens op dat einde van de gouden eeuw een gevolg was van een opkomende middenlaag ‘managers’ die niets van economische waarde toevoegde, maar er enkel was om de zuurverdiende centen onderling te verdelen.
(lees: http://www.rabobankgroep.nl/asp/default.asp?node_id=8165&version_id=1)
De paralellen met het huidige tijdsgewricht zijn beangstigend. Kunnen wij de ‘kunners’ die Nederland rijk is verlossen van de voor hen verstikkende middenlaag? Alleen als we weer gaan geloven in kunnis, zodat het voor jongeren weer duidelijk is dat het wel degelijk een stuk cooler is om een de nieuwe Skype te ontwikkelen dan om bij een bank het concept van een ‘financiëel produkt’ uit te werken (in PowerPoint). Met dit besef zal de waardering groeien, en als gevolg daarvan weer de lonen etc. (geld zal voor veel mensen een belangrijke factor blijven in hun beroepskeuze). Het 8-uur journaal moet de Anders Moberg’en van deze wereld gewoon negeren en die zendtijd besteden aan de jongens en meisjes die in Leiden die aan ‘Joost’ werken. Het zou ook recht doen aan de verhouding van de economisch toegevoegde waarde van beide groepen.
Heel mooi verhaal, ik wordt hier wel gelukkig van. Overigens ben ik van mening dat deze ontwikkeling niet alleen bij ICt’ers te vinden zal zijn. Als ik er nog 1 tegen aan mag gooien: herken je ook de trend van masculien naar feminien?
@Marjan, helemaal waar, enkele jaren geleden las ik een boek van Geert Hofstede over Interculturele communicatie, waarbij verschillende culturen aan de hand van o.a. feminimiteit werden getoetst. De trend die jij aanhaalt is zeker ingezet. Kijk naar Finland met een vrouwelijk kabinet, Duitsland met een vrouwelijke president, kanshebber in Frankrijk momenteel. Maar dat niet alleen… ook de gevoelskant die ook bij mannen veel meer ruimte krijgt dan, zeg, 50 jaar geleden. Denk ook aan andere ontwikkelingen als machtsafstand (in NL erg laag). Andere tendens is het interculturele probleem in met name de westerse wereld. Alles is gemixt, waardoor we gedwongen worden als beschaving om hier een weg in te vinden. ICT zou hier ook een rol in kunnen spelen, maar dan wellicht op een andere wijze dan DaVinci’s rol vroeger, maar met een zelfde impact.
Volgens mij grijpen we in deze renaissance alleen niet terug op de klassieke oudheid, maar maken we nu meer een slag richting het verre Oosten. Denk maar eens aan de splitsing tussen lichaam en geest. Het loslaten van het materiële en de wijze waarop wij in deze maatschappij nirvana proberen te bereiken….
@Annet: Ik ben het helemaal met je eens. Hier even een onderbuikgevoel: Da Vinci had kennis van oosterse wijsheden. Kijk eens naar zijn Vitruvius man. Trek lijnen vanuit de hoeken en op het snijvlak ervan kom je bij het centrum van het lichaam, Chi :-)
Hoi Guido,
Leuk om je hier als blogger aan te treffen…
Inspirerend stuk en ik ben het helemaal met je eens. Misschien leuk om in een vervolg eens wat voorbeelden bij de hand te nemen: waar wordt inspirerend onderwijs met passie gegeven? En wat is het ‘geheim’ van dat succes?
Ook in academische kringen worden gelukkig vraagtekens gezet bij de overdreven focus op competentie-eenheidsworst: http://www.lerarenopleiden.nl/Download.aspx?id=0d875820-b17f-4d6e-ba1f-6002ae047947
The RenGen Manifesto
By Patricia Martin
Patricia Martin brings her energy and enthusiasm to this inspiring manifesto which celebrates a new cultural trend: a renaissance generation that values
creative and intellectual activity which will bring a rebirth to our current beige state of living.
http://changethis.com/40.02.RenGen
http://changethis.com/pdf/40.02.RenGen.pdf
[...] Deze column verscheen eerder bij Frankwatching. [...]
[...] of you 02. Be social: effectively manage your “social systems” 03. Be interesting: Write, photograph, share, give 04. Be remarkable: do something worthy of a remark. 05. Be yourself: Let [...]
De vergelijking kan verder uitgewerkt worden…