“Efficiënter vergaderen en de burger meer bij de lokale politiek betrekken”. Dat is het wensenlijstje van menig gemeenteraadslid. Efficiënter vergaderen lijkt nog een stap te ver, maar er ontstaan steeds meer initiatieven om de burger actief te betrekken bij de lokale politiek. Naast de veel gebruikte nieuwsbrieven en weblogs van gemeenteraadsleden, is ‘interactieve beleidsvorming’ in opkomst. Voorzichtig zetten gemeentes internet in om de burger mee te laten denken of beslissen. Een ideale manier om meer draagvlak en betrokkenheid te creëren bij de burger. Tijd voor een overzicht van recente voorbeelden en best practices op gemeentelijk niveau.
Eenrichtingsverkeer
Een kerntaak van de gemeente is het actief informeren van de burger. Dit gaat vaak gepaard met een stroom aan gegevens van de gemeente richting de burger. De digitale nieuwsbrief is hiervoor nog altijd het meest gebruikte middel. Groot probleem echter is de bereikbaarheid van de burger. Hoeveel mensen zouden er geabonneerd zijn op de nieuwsbrief van hun gemeente? En hoeveel mensen zouden trouw hun gemeentelijke RSS feed lezen? Het mag duidelijk zijn dat de gemeente meer uit de kast moet halen om de burger te betrekken bij haar beleid.
Personalisatie
Persoonlijke weblogs van gemeenteraadsleden worden steeds meer ingezet door gemeentes om de dialoog aan te gaan met de burger. Via een blog spreekt de gemeenteraad zich op een actieve manier uit over bepaalde issues in de gemeente. Maar weblogs kunnen ook uitstekend dienen om reacties van burgers uit te lokken. In de praktijk blijkt het echter moeilijk om de burger actief te betrekken, gezien de beperkte hoeveelheid reacties op de verschillende blogs van Nederlandse gemeentes.
Op internationaal terrein heeft iedere zichzelf respecterende burgemeester minimaal zijn eigen persoonlijke blog op de gemeentelijke website. De excentrieke Boris Johnson heeft zelfs zijn eigen url. De hoeveelheid actuele informatie zorgt voor veel actieve lezers gezien de hoeveelheid reacties. Leuker is misschien nog wel boriswatch.com, een site voor de echt betrokken burger, waar zelfs shirts en strings van Boris te koop zijn!
Interactieve beleidsvorming
Iets minder vaak voorkomend op gemeentelijke websites zijn zogenaamde polls om erachter te komen hoe de burger denkt over bepaalde onderwerpen. Vancouver – al jaren bovenaan de lijst van meest prettige leefomgevingen – heeft over uiteenlopende onderwerpen een korte enquête uitstaan op de website. De burger wordt om zijn mening gevraagd over het beleid voor voetgangers, de tevredenheid over taxidiensten en zelfs over hoe de Winterspelen in 2010 het beste kunnen worden gevierd.
Gaan we nog een stapje verder met de inmenging van de burger, dan komen we bij zogenaamde interactieve beleidsvorming. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de herinrichting van een marktplein. Omwonenden en belanghebbenden worden in een interactief proces uitgenodigd om wensen en ideeën te formuleren of zelfs een voorkeur uit te spreken. Burgers reageren dan niet op kant en klare plannen, maar helpen zelf met het maken van die plannen.
Deze vorm van cocreatie die al zeer succesvol wordt toegepast in de commerciële wereld (Wikipedia en meer recenter Nokia Labs en de IdeaStorm van Dell) lijkt zich ook steeds dieper te nestelen in de publieke sector.
Burgers geven vaak pas actief hun mening als hun directe leefomgeving wordt beïnvloed. Een nieuw ontwerp voor de nieuwe Koemarkt in Purmerend leverde een stroom aan stemmen op waar menig verkiesbaar gemeenteraadslid jaloers op zou zijn.
Hoewel net in de startblokken wordt met Ambtenaar 2.0 het 2.0 denken geleidelijk omarmd door de overheid. Steeds meer lokale initiatieven springen uit de grond: wijbouweneenwijk.nl (al eerder op Frankwatching gepasseerd) waarbij de burgers mee kunnen helpen aan het ontwerpen en inrichten van een nieuwe woonwijk in het dorp Opeinde, is een mooi initiatief om draagvlak en betrokkenheid te creëren bij de bevolking.
In de UK wordt al langer gewerkt aan soortgelijke projecten onder de naam mysociety.org. Een leuk voorbeeld is fixmystreet.com waar burgers lokale problemen kunnen rapporteren, bekijken of bediscussiëren. De site meldt netjes naast het aantal meldingen per straat, ook het aantal opgeloste problemen.
Toekomstbeeld
Hoe zal de interactie tussen de burger en de lokale overheid er uitzien in de toekomst? Worden de gemeenteraadsverkiezingen van 2010 online gehouden als proeftuin voor de landelijke verkiezingen of toekomstige referenda? Of lopen we dan te ver vooruit op de feiten?
Lokale aangelegenheden zoals het bouwen van een wijk of het aan de kaak stellen van straat- en buurtproblemen lijken ideale onderwerpen om een start te maken met interactieve beleidsvorming. Zaken waarbij meerdere partijen zijn gemoeid en die buurtoverschrijdend zijn, nemen in complexiteit toe en zullen daardoor lastiger te vangen zijn in een interactieve tool. Kleinschalig beginnen lijkt een goede start en bij succes langzaam uitbouwen naar complexere vraagstukken!
Sebastiaan van Rijsewijk werkt bij internet adviesbureau Jungle Rating.
Eduard Blacquière 
Jip 
Frank Janssen 
Ger Nijkamp 
Laten we het hopen ! Vooral de nieuwe generatie kan zeker heldere input geven voor de inrichting van hun ‘ideale’ buurt, gestuurd door professionals moeten daar zeker leuke dingen uit naar voren komen !
Ik ben in ieder geval erg voor, de tijd die dit misschien gaat kosten wordt dan hopelijk teruggewonnen bij de bouwaanvraag e.d.
Sebastiaan, heb jij wellicht een overzicht van Nederlandse initiatieven op gebied van Overheid 2.0?
We zijn zojuist zelf in Arnhem gestart met discussie over Arnhem 2.0:
http://www.arnhem-direct.nl/berichten/20081009_arnhem_20_alarm/
Maar zitten vooral nog in discussiefase; met arnhem-direct.nl proberen we al wel de discussie met en tussen bewoners te starten, nu nog de link naar de lokale politiek ;-)
Bewoners van Geuzenveld-Slotermeer kunnen meldingen en klachten over bijvoorbeeld loszittende stoeptegels, zwerfvuil en dode bomen via Google Maps volgen. Stadsdeel Geuzenveld-Slotermeer is hiermee de eerste in Nederland.
http://amsterdam.nl/?ActItmIdt=29078
@ MF: Goed concept! Ik denk dat dit een uitstekende manier is om burgers meer bij lokale besluitvorming te betrekken. Het ambtelijk apparaat kan zo wellicht ook voorgenomen besluitvorming toesten dmv een online dialoog. Burgers/ bedrijven hebben nog al eens een heldere en constructieve blik op complexe kwesties…
Er hoeft natuurlijk niet voor elk intiatief een nieuw platform gelanceerd te worden. Een inzicht krijgen in wat een ” Actieve” gebruiker waard is, is nog lastig te bepalen. Je kunt niet zonder meer zeggen dat 100 actieve gebruikers weinig waard zijn, maar wat zijn ze wel waard? Dat blijft een interessante vraag.
Ander voorbeeld is http://www.amstelveenaaneen.nl/ waarin de gemeente Amstelveen eerst een virtuele discussie heeft gestart en dat als input voor fysieke discussies heeft gebruikt. Onderwerp: hoe het A9 gebied te ontwikkelen dat vrijkomt door ondertunneling. Gezien het inwoneraantal van 80.000, de impact van het onderwerp en de reclame voor de site vanuit lokale kranten zou ik de virtuele opkomst mager durven te noemen. Op de vier discussietopics kwamen elk zo’n 50 tot 100 stemmers af.
Technisch en procesmatig was het een prima aangepakt, maar je zou met een virtueel inspraakproces juist de drempel willen verlagen t.o.v. inspraakavonden en meer mensen bereiken. Dat was hier mijns inziens niet gelukt.
Daarom geef ik Jos gelijk: kijk eerst of je kan aanhaken bij een bestaande gemeenschap met grote opkomst, ook als je dan niet al je mooie discussietechnologie kan toepassen.
Ik heb geen volledig overzicht van Nederlandse 2.0 initiatieven, maar gelet op de reacties zijn er mooie initiatieven gaande op dit vlak. Blijf vooral voorbeelden van lopende en nieuwe projecten posten!
In de UK is een prijsvraag uitgeschreven om publieke informatie te verbeteren http://www.showusabetterway.co.uk/call/ideas
Goed te merken dat de lokale overheid de burger serieus wil betrekken bij initiatieven. Er valt echter nog wel veel te doen om dit te bereiken. Bestaan er momenteel geen buurtverenigingen en -belangengroepen en burgersbonden, die deze rol vervullen?
Misschien een idee om een poll te houden waar de gemeenten en andere overheden “hun” geld moeten parkeren wanneer ze het even niet nodig hebben…
[...] Sebastiaan van Rijsewijk geeft een overzicht van recente voorbeelden van cocreating in de lokale pol… [...]
Op http://netwerk.ambtenaar20.nl en http://www.overheid20.nl wordt hier ook aandacht aan besteed en naar voorbeelden/ “better ways” gezocht.
Er zijn al legio voorbeelden van gemeenten/overheden die web2.0 (lees: moderne) internet-toepassingen gebruiken in hun communicatiemix. Probleem bij veel van die projecten is dat de e (van bijvoorbeeld eParticipatie) nogal eens gebruikt wordt als digitale schaamlap: laten we het eens digitaal proberen. In mijn beleving, en ervaring, hebben digitale projecten vooal zin als ondersteuning van al bestaande participatie. Projecten die doormiddel van internet proberen ontbrekende participatie alsnog tot stand te brengen zijn over het algemeen ten dode opgeschreven. De meeste succesvolle projecten zijn een mix van online en offline activiteiten.
[...] Lokale co-creatie [...]