Ik kom ze regelmatig tegen: ondernemers of stuurlui-aan-de-wal die roepen dat het onzin is, een businessplan. Échte ondernemers hebben dat niet nodig, je moet ’t gewoon dóen, het loopt toch altijd anders dan je voorspelde, enzovoorts. Google hád niet eens een businessmodel, ze hadden werkelijk geen idee hoe ze ooit geld zouden verdienen, en dan toch zo succesvol. Omdat ze zo’n goed product hebben, dáár draait het om.
Een paar bitterballen verder blijkt roken ook helemaal niet zo slecht te zijn, want de buurvrouw van de slager heeft een zusje en haar oma rookte een pakje per dag en die is 98 geworden. Op een racefiets onder een vrachtwagen gekomen.
De oplettende lezer begint te vermoeden waar ik heen wil: een businessplan heeft wel degelijk zin. Zes redenen waarom een businessplan de succeskans van een onderneming kan vergroten:
1. Ondernemers worden gedwongen hun plannen goed door te denken
Stel: je hebt een geniaal idee voor een website met een hyperüberinteractieve Web 8.0 community (Web 2.0 en 3.0 zijn zó 2009). Venture Capitalists staan in de rij, maar omdat je wel eigen baas wilt blijven, wil je niet meer dan 40% van je aandelen verkopen. De time to market blijkt langer te duren dan verwacht, dus er is extra geld nodig. Zelf ben je blut, die rijke oom heeft een hekel aan je en de bank begrijpt niet waar je mee bezig bent.
Enige mogelijkheid: meer geld ophalen bij de VC. Die hapt toe, maar alleen voor minimaal elf procent. Weg meerderheidsbelang. Scenarioplanning die rekening houdt met meerdere financieringsrondes had dit kunnen voorkomen.
2. Het maakt duidelijk waar extra kennis nodig is
Het schaap met vijf poten bestaat niet. Wie een geniale techneut is maar in paniek raakt bij het zien van een telefoon, kan sales beter aan iemand anders overlaten. En goede verkopers hebben niet altijd een realistisch beeld van wat er technisch mogelijk is. Althans: op korte termijn en tegen reële kosten. Een solide plan schrijven waarin alle ondernemingsfacetten aan bod komen, maakt al snel duidelijk op welke vlakken kennis en vaardigheden ontbreken.
3. Het forceert beslissingen
Ze bestaan nog steeds: ondernemers die ‘iedereen’ als doelgroep hebben. Dat is prima, zolang je middelen oneindig zijn en je product of dienst voor elke mogelijke doelgroep superieur is aan alle oplossingen van elke concurrent. Is dat niet zo, dan loont het om keuzes te maken. Vraag verschillende ondernemers die samen een start-up in de markt zettten wat hun doelgroep is en je krijgt vaak verschillende antwoorden. Dat soort dingen op papier zetten zorgt voor interne duidelijkheid, focus en consistentie in je marketingboodschap.
4. Het is een communicatiemiddel voor verschillende partners
Er zijn investeerders die op onderbuikgevoel, blauwe ogen of op de stand van de sterren afgaan. De meeste willen realistische inschattingen van omzet, winst en het exitmoment.
5. Het levert een overzicht op van de benodigde middelen
Het aantrekken van een investeerder kan maanden duren. En het kan ook té goed gaan. Denk aan Hyves in de begintijd: de site trok zo veel bezoekers dat servers traag werden en vage foutmeldingen de blije geelblauwe poppetjes vervingen. Maanden wachten tot er weer geld is voor nieuwe servers is geen optie. Als er van tevoren afspraken zijn gemaakt over extra financiering bij buitengewoon succes, kan er veel sneller ingespeeld worden op veranderende omstandigheden.
6. Een businessplan is een oefening op het droge
Een geflopte start-up kan miljoenen kosten. En een buslading ego’s. Een businessplan dat toch niet zo goed doorrekent heeft alleen maar tijd, frustratie en een halve boom aan papier gekost.
Kortom: een businessplan verkleint risico. En daarin sluit ik me graag aan bij William Sahlmann, professor aan Harvard Business School: “One of the greatest myths about entrepreneurs is that they are risk seekers. All sane people want to avoid risk.”
Melis danny 
Agnieszka Biela 
Robert Didier 
Robbert 
Hans de Bruin 
Helemaal mee eens met dit artikel. In de tijd dat ik bij de bank kwam, kwam je niet verder dan de voordeur als je geen ondernemingsplan had. Het plan stak goed in elkaar zei de bank, nog nooit zo’n goed plan gezien. Maar ze investeerden niet. Dat kan natuurlijk ook ;)Als je geen kapitaal nodig hebt is het trouwens ook een ander verhaal natuurlijk.Maar voor jezelf leer je wel goed nadenken over alle aspecten waar je mee te maken kan krijgen. Goede leidraad voor het opstellen ervan had ik aan het boekje “Het onderneminsgplan” van Academic Service
Soms zijn businessplannen nuttig, maar vaak kan je veel beter je tijd steken in een werkend prototype dan een mooie werkelijkheid op papier schetsen (Chris Sacca zei vorig jaar op een moment alleen nog maar te praten met mensen die een prototype hadden, businessplannen waren nutteloos). Een prototype is vaak goedkoper en levert hetzelfde (en in sommige gevallen zelfs een beter) resultaat op.
Een business model vooraf bedenken is tijdrovend en vaak ook nutteloos aangezien je op papier zaken mooi neer kan zetten maar de werkelijkheid is weerbarstiger. Het is immers makkelijk om een businessmodel te bedenken bij een succesvolle service dan andersom.
Dingen op papier is mooi en dwingt je tot nadenken, maar velen zetten alleen maar dingen op papier en hopen daarmee het te redden, “het hoeft alleen nog maar even gebouwd te worden”. Steek die tijd en geld in een prototype en begin vroeg met testen, dan weet je al heel snel of het waard is om meer tijd in je idee te investeren.
Het lijkt me dat je een goed punt hebt. Ik denk overigens wel dat er een verschil is tussen je business plan als leidraad gebruiken of er krampachtig aan vasthouden. Ik weet niet of het een vereiste is dat je ook alles op papier vastlegt, al kan dat voor sommige ondernemers wel veel vragen inzichtelijk maken. Maar er zijn ook ondernemers die voldoende houvast hebben aan de ideeen die ze in hun hoofd hebben – papier is maar een vorm van geheugen. Als die ideeen consistent en doordacht zijn, gerijpt zijn, dan zie ik niet in waarom dat geen vertrouwen zou verdienen.
Maar ik heb wel wat vragen bij de praktijk van je idee wanneer je zegt dat bijvoorbeeld een techneut die angst voor de telefoon heeft iemand zou moeten inschakelen. Het lastige is dat het niet vanzelfsprekend is dat er zo iemand beschikbaar is, je hebt niet altijd de keus. Soms moet je als ondernemer dan leren leven met je eigen tekortkomingen, of proberen te leren het beter te doen. Maar als het contact naar die betere telefonist er is, dan ben ik het met je eens.
Maar ik vrees ook dat wij mensen niet altijd even bewust zijn van wat we voor tekortkomingen hebben en waar we aan zouden moeten werken. Ik zal er weer even – voor het gemak van illustreren – een techneut bijpakken. De kennis & informatiemanagementwereld, waar ik in adviseer, wordt nogal eens geregeerd door ICT-mensen die heel goed zijn in wat ze doen, maar die niet altijd goed aanvoelen dat de mensen voor wie ze dat doen anders met techniek omgaan dan zijzelf. Ze kunnen de vertaalslag niet goed maken, omdat ze niet goed doorhebben dat ze die zouden moeten maken.
Over je richten op ‘iedereen’: Ik denk dat je gelijk hebt als je zegt dat je je beter kunt richten op een bepaalde sector. Maar als startende ondernemer kun je niet altijd goed doorhebben waar precies je markt ligt. Er wordt nogal eens denigrerend gedaan over beginnende ondernemers die geen marktonderzoek gedaan hebben. Maar zoiets kost vaak nogal wat geld en dat kan/wil niet iedereen zich permitteren, zeker niet als je begint vanuit weinig ervaring en zelfvertrouwen, of niet weet waar en hoe je dat dan doet. Er zijn bovendien nogal wat ondernemers die al-of-niet gedreven door langdurige werkloosheid of de crisis besluiten om het er dan maar op te wagen. Het is een sprong in het diepe. Het kan zijn dat zij uiteindelijk via trial-and-error hun markt beter in kaart krijgen, maar ik kan me goed voorstellen dat ze bij gebrek aan houvast dan maar zo breed mogelijk inzetten.
Goed artikel. Op los zand kan je immers niet bouwen en ik geloof dat een businessplan een goede fundering is om op verder te bouwen. Beter voorkomen dan genezen.
Schrijf je een businessplan voor jezelf of voor de bank? Toen het nog ondernemingssplan heette leerde ik dat er vooral in moest staan hoe de bank haar geld terug kreeg.
Nu veel bedrijven beginnen met een zelf gefinancierde laptop en telefoon denk ik dat je het vooral voor jezelf moet schrijven zodat je je niet blind staart op gouden bergen en zodat je kunt zien hoe je omgeving reageert op je plannen.
Reden 7: het zorgt ervoor dat alle neuzen dezelfde kant op staan omdat er een duidelijke richting wordt aangegeven.
Hoewel een business plan absoluut noodzakelijk is, is er wel iets te zeggen voor de ‘starten en gaan’-methode. Bij teveel start-ups lijkt hun core-business het ‘opzetten van een onderneming’ te zijn. Schrijf dus geen encyclopediereeks vol.
Omdat je ook ondernemers kunt vinden die zonder een business plan iets werkend hebben gekregen, is het blijkbaar geen absolute noodzaak er een te hebben. Je neemt alleen wel een risico dat je misschien liever vermijdt. Het is misschien niet noodzakelijk, maar wel verstandig.
Maar ik zei al dat het me moeilijk lijkt alle onzekerheden af te dichten.
Een business plan kan je als leidraad gebruiken. Dat jij een business plan hebt betekent niet dat jij niets meer in de toekomst kan veranderen. Waarschijnlijk zal dat wel gebeuren want jij hebt niet de totale controle over de stakeholders.
Een business plan is je houvast voor het opzetten van je business. Je kan een aantal gegevens en verwachtingen op een rij zetten en realistisch kijken of jouw idee haalbaar is. Het help je om je doelen te bepalen en te realiseren.
@Rick Mans: het een sluit het ander niet uit. Zeker bij technisch geavanceerde én innovatieve producten is een prototype vaak cruciaal. Maar ook kostbaar. En daarom loont het om eerst een paar essentiele vragen te stellen: is er markt voor dit product? Hoe groot is die markt ongeveer? Zijn er andere oplossingen voor hetzelfde probleem? Met name die laatste vraag is belangrijk. Techneuten willen nog wel eens vergeten dat eindgebruikers vaak niet op zoek zijn naar de meest geavanceerde techniek, maar simpelweg naar een oplossing voor een “probleem”. Een businessplan -of desnoods een aanzet- kan een goede reality check zijn voordat er veel wordt geïnvesteerd in een prototype.
M.b.t. marktonderzoek moet ik vaak denken aan Steve Jobs: “It’s really hard to design products by focus groups. A lot of times, people don’t know what they want until you show it to them.” Kortom: marktonderzoek is niet zaligmakend. Maar het is wél zinvol om jezelf af te vragen hoeveel mensen je uiteindelijk denkt te overtuigen “by showing them”, en om uit te rekenen of je die groep winstgevend zou kunnen bedienen. Een aardige schatting is nog altijd beter dan een wilde gok.
Toch een poging jullie als focus group in te zetten: wat vinden jullie interessant om te lezen m.b.t. innovatie en ondernemerschap? Wat zijn de vragen die je je als startende ondernemers vaak stelt? Waar worstelen vrienden mee die een innovatieve start-up in de markt zetten? Kortom: waar moet ik volgende keer over schrijven?
Het belang van een businessplan vind ik heel relatief. Als je geld van financiers nodig hebt, dan moet je het zeker hebben. Maar als je een dienstverlener bent die ‘zichzelf verkoopt’ en aan een laptop en telefoon voldoende hebt voor de financiering van je eerste jaar als ondernemer, dan is het belang van een businessplan veel minder groot. Dit lees ik overigens ook tussen de regels in je artikel: alle redenen en tips verwijzen vooral naar situaties waarin je externe financiering nodig hebt.
Ik ken juist veel (hoogopgeleide) mensen die veel te lang op papier nadenken, plannen maken en maar blijven staren in hun studeerkamertje zonder echte klanten onder ogen te komen. Een plan is maar een plan en of het werkt? Dat weet je pas als je het echt gaat doen! Ik vind dat een plan te vaak als uitweg wordt gebruikt om nog maar niet in het echt aan de slag te hoeven.
Het even goed doordenken van je plannen is wel belangrijk, maar dat kan ook op een paar sheets en in wat gesprekken met mensen die je de kritische vragen durven te stellen. Daar hoef je geen dik uitgewerkt plan voor te maken.
Een ondernemingsplan stel je juist niet alleen op voor financiers, maar om voor jezelf een duidelijk handvat te maken op basis waarvan je je bedrijf kunt runnen. Je stelt het op voor bijv. 2 jaar, gaat onderzoeken wat zowel intern als extern je sterke en zwakke punten zijn, hiervan maak je een analyse en gaat vervolgens dieper in op hoe je jouw visie kunt realiseren. Als laatste een actieplanning voor de komende twee jaar om ook daadwerkelijk je doelen te realiseren. Dit in het heeeel kort over mijn ziens- en werkwijze.
Met name het laatste punt wordt vrijwel nooit in ondernemingsplannen gebruikt, althans niet in die exemplaren die je op internet gratis kunt vinden. Een gemiste kans en zonde van de tijd, want zonder actieplanning gaat het plan niet leven en belandt het waarschijnlijk zo in de kast.
Dus mijn motto: voor elk bedrijf een ondernemingsplan, hoe minimaal ook om doelen helder te krijgen, te focussen, inzicht te krijgen en daardoor nog beter in staat te zijn om die dingen te doen die leiden tot waar je het voor doet: inkomen. Voor tips hoe je dit aanpakt kun je je via mijn site inschrijven.
Taco, wat betreft je vraag: ik maak vaak mee dat starters (dienstverleners) wel een mooi idee hebben, maar vervolgens niet duidelijk hebben welk probleem ze nu eigenlijk oplossen met dat idee en voor wie, zodat het vinden van de juiste klanten niet makkelijk is. Daarbij kan men ook niet altijd vertellen wat ze nu eigenlijk onderscheidt van de andere soortgelijke aanbieders.
Succes allemaal met de zaken!
Hartelijke groet,
Elsbeth
@ Taco
Ik heb (uiteindelijk) ook een businessplan geschreven. Bepalen wie mijn doelgroep is, financiële doelstellingen maken en marketingactiviteiten uitzetten. Misschien ben ik alleen wel in de omgekeerde wereld gestart en ben ik gewoon gaan ondernemen. Mijn businessplan heb dus eigenlijk pas na de oprichting van mijn bedrijf geschreven omdat ik zo enthousiast was en gewoon wilde starten. Hoewel ik het niet voor een financierder heb geschreven (ik had immers alleen mijn laptop en gsm nodig) geeft het me toch houvast. Al ben ik van mening dat alles verandert en zaken vaak niet gaan zoals gepland, toch kan ik af en toe terugkijken wat ook alweer mijn visie en doelen waren zoals ik ze toen bedacht had.
Als je opschrijft wat je plannen zijn, is het wat makkelijker te communiceren als je ook plant om te groeien zodat je dan je partners / collega’s kunt vertellen …. wat je plan is, wie je doelgroep is, hoe je ze gaat bereiken, wat dat gaat kosten, wie de concurrentie is, etc. etc.
Op dit moment ben ik bezig met het schrijven van een business plan, pfffft. Eind juli 2010 had ik ineens het concept (uitkomst van de laatste 10 jaar) en ben ik direct begonnen met het bouwen van de website. Nu is mijn website mijn business plan. Het is een nieuwe manier van werken en dat moet dan in woorden gevangen worden, dan moet het een elevator pitch worden, dan moet het swingend op papier gezet worden….Waarom kan een website niet als business plan dienen????
@Anne: een website kán goed helpen, omdat het dwingt om in duidelijke klantentaal te formuleren wat je biedt. Toch vraag ik me af of je een aantal cruciale vragen voldoende beantwoordt, bijvoorbeeld m.b.t. concurrentie. Wie bieden vergelijkbare diensten aan? Wat doe jij beter? Etc. Misschien zit dat goed in je hoofd, maar wie het op papier zet komt toch vaak tegenstrijdigheden tegen en dwingt zichzelf alles nóg scherper te formuleren. Dit zijn de vragen die wij altijd beantwoord willen zien, wellicht heb je daar wat aan: http://newventure.nl/nl/ronde-3-businessplan
Succes!