Robots die op ons lijken: griezelig echt of zo gewend?

Column – ‘Zou je een hotel boeken dat door robots bemand wordt?’, was in februari de vraag die iemand op Facebook stelde. De aanleiding was de aankondiging dat het Japanse Henn-Na Hotel in Sasebo een vestiging opent waarbij je aan de balie bediend wordt door vrouwelijke robots. Er werken tien menslijkende robots, en twee vlees-en-bloed-mensen. De eigenaars hopen dat deze grensverleggende benadering een ervaring brengt die uniek is in de beleving van de hotelbezoekers. En dat, gezien de snelheid waarmee artificial intelligence zich ontwikkelt, de bediening in het hotel voortdurend verandert. Henn-Na is Japans voor ‘evolueren’.

De eigenaars zijn natuurlijk ook domweg blij dat de robots niet in shifts denken en niet aangesloten zijn bij een vakbond. Aardig detail voor ons Nederlanders is nog dat het Henn-Na hotel behoort tot het Huis ten Bosch-themapark in Sasebo. De opening was deze week, op 17 juli.

Eng?

De vraag die op Facebook werd gesteld (zou jij een dergelijk hotel boeken?) werd meestal negatief beantwoord. Not a chance. No way. Nope. I love customer service. Freaky. Scary. Eng dus.

Het franse Formule1 Hotel, denk ik dan. Hotel F1: Meer dan 230 hotels langs de snelwegen in Frankrijk. Je kunt online reserverven, een kamer kost een paar tientjes, in het hotel is geen bedienend mens te vinden. De creditcard waarmee je op internet hebt geboekt is je kamersleutel. Wc’s op de gang spoelen automatisch door. Natuurlijk, de kwaliteit van de ervaring tussen het low-cost Formule1 hotel en het Japanse Henn-Na hotel is moeilijk te vergelijken. De overeenkomst is het streven naar zelfbediening, het verschil is de invulling ervan.

Not a chance. No way. Nope. I love customer service. Freaky. Scary. Eng dus.

Formule1 past de meest basale vorm van automatisering toe, een gezichtsloze robot. Dat vinden we efficiënt. Het Henn-Na hotel simuleert menselijkheid door de balie te bemannen met menslijkende robots en de dialoog in gesproken taal te laten plaatsvinden. Dat vinden we eng.

De griezelvallei

Het bevestigt de theorie van de uncanny valley. De ‘griezelvallei’, zoals het op Wikipedia wordt vertaald. Het is een curve die weergeeft in hoeverre de mens zich op zijn gemak voelt met robots. Een tamagotchi is schattig, Sony’s hondje Aibo aandoenlijk, maar als de gelijkenis van de robot in de buurt van de mens komt, slaat onze sympathie resoluut om in afkeer. Dan komen we in het dieptepunt van de uncanny valley.

Raken we gewend aan robots?

Zouden de Henn-Na bezoekers gewend raken aan de baliebot? De documentaire ‘Ik ben Alice’ laat zien dat oudere mensen zich verbazend snel op hun gemak voelen met de kleine gespreks-robot Alice. Ze is bewust niet groter dan een halve meter hoog om haar niet in het dal van de uncanny-valley te laten zakken. Gezicht van een mens, stem van een mens, lengte van een poppetje.

De robot als baliemedewerkster. De robot als gezelschapsdame. Het gebeurt al. Is het voorstelbaar, een robot op de planken in het theater? De cabaretier Emilio Guzman speelt vanaf september zijn nieuwe programma met .. een robot. Zouden we er snel vertrouwd mee raken, zoals de documentaire Alice liet zien? Zou de uncanny valley worden gedempt door gewenning?

“Zullen we even naar buiten gaan?”, vraagt robot Alice. “Ja, als jij dat wilt”, zegt de vrouw. De robot heeft dus al een wil.

Illustratie intro met dank aan Fotolia.