Is er een aanwijsbare overeenkomst te vinden tussen de opkomst van het e-book en de dalende verkoopcijfers van fysieke boeken? Waarom breekt het e-book nog steeds niet definitief door in Nederland? Is de hele hype rondom e-books wel terecht? Een kritische uiteenzetting waarom het e-book voorlopig nog niet zal doorbreken in Nederland.
In 2009 is sprake geweest van een lichte daling van het aantal verkochte boeken. Dat meldt het Nederlands Uitgeversverbond (NUV), de brancheorganisatie en werkgeversvereniging van de uitgevers in Nederland. Vergeleken met 2008 werden wel 0,2% meer boeken uit de ‘algemene’ categorie verkocht. Daarnaast maakte Bol.com via de mond van Michel Schaeffer op Radio 1 bekend sinds september 2009 tot het einde van het jaar zo’n 10.000 e-readers en 60.000 e-books te hebben verkocht in Nederland. Getallen waar veel conclusies over de opkomst van het e-book aan worden verbonden. Maar is dit wel terecht?
Is er een overeenkomst tussen deze cijfers te vinden? Heeft de groeiende verkoop van e-books te maken met de dalende verkooptrend van het fysieke boek? Uit het bericht van het NUV blijkt namelijk dat er in 2009 wel 0.2% meer fysieke boeken uit de ‘algemene’ categorie werden verkocht. Dit kleine regeltje deed mijn vermoeden rijzen dat het helemaal nog niet zo goed gaat met de doorbraak van het e-book.
The first producer of free electronic books
De laatste maanden lijkt het wel alsof er binnen uitgeefland over niets anders dan over e-books gesproken kan worden. Sinds Bol.com e-readers en e-books is gaan verkopen, is de hype van het e-book compleet. Uitgevers moeten per direct overstappen op e-books, anders zijn zij ten dode opgeschreven. Daar moet wel één kanttekening bij worden geplaatst. Het e-book bestaat al vele jaren, denk aan Project Gutenberg dat al jaren (gratis) e-books aanbiedt. Het lijkt nu alsof het e-book er pas een jaar of twee is, dit is echter een misvatting. Alleen voor het grote publiek wordt het e-book nu pas zichtbaar.
Waarom duurt het zo lang voordat het e-book definitief doorbreekt?
Enkele argumenten:
Het lezerspubliek
Een heel groot deel van het lezerspubliek ziet zichzelf nooit overstappen op e-books. Zij willen de geur van de fysieke boeken niet missen, zij willen een boek in de boekenkast zien staan, het boek kunnen uitlenen en op ieder gewenst moment dit boek vast houden, zonder hiervoor een apparaat aan te zetten. Deze groep gaat voorlopig -zolang het fysieke boek in de winkel blijft liggen- ook niet overstappen naar het e-book. Wat koopt een gemiddelde lezer? Boeken uit de categorie ‘algemene’ boeken. Kijken we terug naar de cijfers, dan zien wij dat de verkoop in deze categorie met 0,2% is gestegen ten opzichte van 2008. Mondjesmaat zullen steeds meer mensen misschien een e-book kopen, maar definitief overstappen zie ik niet gebeuren. Let wel, dit is een zeer grote groep binnen het lezerspubliek.
Het e-book
De e-books die er op dit moment zijn, voldoen nog niet aan de wens van de klant. Mijn inziens is het een verkeerde aanname om te denken dat wanneer mensen fysieke boeken lezen, zij dit per definitie ook digitaal zullen gaan doen. Onder het mom van ‘letters zijn letters’. Het verschil tussen een fysiek boek en het e-book is nog te groot. Met wat voor argument kun je een kritische lezer overhalen om digitaal te gaan lezen? Wat is het nou echt het grote voordeel van digitaal lezen? Het enige argument wat hout snijdt, is de opslag, geen gesjouw meer met alle boeken. Maar daarna houdt het wel op. Biedt het huidige e-book wel genoeg uitdagingen voor de lezers? Genoeg om allebei te gaan lezen of zelfs definitief over te stappen? Je kunt wel een fysiek boek cadeau doen, een e-book schenken staat toch wat onpersoonlijker.
De e-reader
Multifunctioneel
Een gemiddelde e-reader heeft een prijs tussen de € 200 en € 300, -. Wat krijgt een consument voor dit toch aanzienlijk bedrag? Een apparaat waarop je vooralsnog alleen e-books kunt lezen. Afgezien van de groepen ‘early adopters’ en ‘gadgetfreaks’ zie je in het straatbeeld nog bijzonder weinig mensen met een e-reader. Biedt de e-reader wel genoeg opties, is een los apparaat om puur te lezen wel haalbaar? De Apple iPad zal hier verandering in gaan brengen, maar voor alsnog kun je met alle andere e-readers alleen nog digitaal lezen.
De uitgevers
De uitgevers springen in op de (kunstmatige?) vraag naar e-books. Van de één op de andere dag brengt nagenoeg iedere uitgever e-books uit. Alleen proberen uitgevers de digitale ontwikkeling te sturen dat nagenoeg onmogelijk is. De uitgevers proberen door beveiligingen op het e-book en een vaste e-bookprijs de markt onder controle te krijgen. Door deze poging van controle wordt het er voor het lezerspubliek ook niet aantrekkelijker op gemaakt. Daarnaast is ook nog niet ieder fysiek boek als e-book verkrijgbaar, wat onduidelijk is voor de lezers.
Wat moet er gebeuren om het e-book definitief door te laten breken?
Lezerspubliek
Straks verdwenen?
Uitgevers richten zich op het verkeerde publiek met betrekking tot e-books. De lezers die nu snuffelen in een boekenwinkel, zullen dat ook blijven doen. Die krijg je niet één op één over naar het e-book. Zeker in de populaire categorie zullen lezers gewoon het fysiek boek blijven kopen, denk ook aan het cadeau doen van een fysiek boek. Dit zijn wel de grootste afnemers van boeken, die dit zullen blijven doen en het e-book volledig links zullen laten liggen. Hele generaties zijn opgegroeid met het fysieke boek en zullen niet direct overstappen op het e-book.
Welke lezers stappen dan wel over op het e-book? De zakelijke wereld doet nog bijzonder weinig met het e-book, denk aan alle vakliteratuur dat er dagelijks gelezen moet worden, hoe ideaal zou het zijn als dit digitaal (tegen betaling) door de uitgever of boekhandel aangeleverd kan worden? Voor deze groep is het digitaal lezen een uitkomst. Overal de benodigde vakliteratuur en informatie ter beschikking, geen meerdere werkplekken waar de informatie is te vinden.
Ook in het onderwijs wordt er nog maar mondjesmaat geëxperimenteerd met e-books. Denk aan alle schoolboeken en syllabi digitaal aanleveren op scholen. Dit zal niet op alle scholen kunnen, maar hier zijn een hoop kansen en uitdagingen te vinden. Lezerspubliek is makkelijk te vinden, bijvoorbeeld in hogescholen en universiteiten.
Het e-book
Het e-book zoals het nu wordt aangeboden is te beperkt. Het biedt de lezer te weinig voordelen om van het fysiek boek af te stappen. Letters op papier zijn niet hetzelfde als digitale letters. Het wordt pas interessant als een lezer meerdere opties krijgt bij het digitaal lezen. Koppel aan een e-book achtergrondinformatie, multimediale toepassingen, recensies, fora e.d. Een lezer van het e-book hoeft hier geen gebruik van te maken, maar het kan wel. Zorg dat de toegevoegde waarde van het e-book hoger is dan voor het fysieke boek. Met als gevolg dat ook de grote groep zal gaan overwegen om gebruik van het e-book te gaan te maken.
De prijs van het e-book is ook bepalend. Nu is de prijs voor een e-book nog hoog, dit is niet uit te leggen aan de lezer van het fysieke boek. Lezers zijn pas bereid om een dergelijk verkoopprijs voor een e-book te betalen, wanneer zij vinden dat die ook de goede verhouding heeft. Dit kan in gang worden gezet door het e-book multifunctioneel te maken. Niet alleen betalen voor de digitale letters, maar ook de informatievoorziening er omheen.
De toekomst?
De e-reader
De huidige e-reader zal gaan verdwijnen, de telefoon die alleen kan bellen, wordt ook niet meer gemaakt. Dit zal ook bij de e-readers gaan gebeuren. Over een paar jaar zijn er apparaten waar je óók e-books op kunt lezen. Een apparaat met een internetverbinding, geschikt gemaakt om multimediale toepassingen af te spelen. Door de concurrentie onderling tussen fabrikanten, zal ook de prijs van het apparaat gaan zakken, denk hier aan de MP3-spelers.
De uitgevers
Als er één groep is waar met argusogen naar wordt gekeken is het de groep uitgevers wel. Hoe reageert deze groep op de digitale ontwikkeling die momenteel plaats vindt? Uitgevers proberen in te springen op de actualiteit en zijn bezig om hun hele fonds digitaal aan te bieden. Is dit nodig? Er is immers nog weinig vraag naar de volledige digitale literatuur. Het grote lezerspubliek is er op dit moment nog niet in geïnteresseerd. Het meest verstandige wat een uitgever nu kan doen is een speciaal e-bookfonds oprichten. Uit dit fonds worden e-books uitgegeven, speciaal op maat gemaakt voor een specifiek lezerspubliek. De e-books bestaan niet alleen uit de huidige tekst, maar met achtergrondinformatie over het onderwerp en de schrijver, verwante artikelen, recensies en discussiepagina’s over het onderwerp (een uitgever kan zelf een webpagina hiervoor inrichten). Het fysieke boek blijft het boek, alleen de tekst, niets meer, niets minder. Maak als uitgever de keuze voor lezers interessanter. Tijdens deze fase (het uitvoeren van het e-bookfonds) kan rustig gewerkt worden om het ‘normale’ fonds digitaal ter beschikking te stellen, maar er hoeft niet hals over kop gewerkt te worden om alles digitaal aan te kunnen bieden.
Conclusie
Zolang consumenten nog steeds niet massaal TV ‘on demand’ kijken, maar gewoon nog naar de aangeboden zenders kijken, zolang mensen nog steeds dvd’s kopen, zolang consumenten nog gewoon naar de bioscoop gaan, zolang zullen lezers ook nog het fysieke boek blijven lezen. Het zal nog jaren gaan duren voordat het e-book is ingeburgerd in onze samenleving. De periode hangt af van bovengenoemde factoren. De vraag is niet óf de boekenmarkt definitief verandert, maar wanneer. We staan pas aan de prille vooravond van het e-book, we zijn er nog lang niet.
Tweet
Erwin Sigterman 
E Ford 
Fia Sanders 
Arnout de Vries 
Geert-Jan Brits 
Verandering is op komst. Toegevoegde waarde wordt langzaam zichtbaar. Zie bijgaande link.
http://youtu.be/jdExukJVUGI?a
Indertijd had ik drie redenen om een e-reader te kopen:
Ten eerste ben ik zo’n adgetfreak… Ten tweede zijn er heel veel rapporten en onderzoeksverslagen via internet verkrijgbaar, die je goed kunt lezen op een e-reader (als alternatief voor lezen vanaf het computerscherm of alles uitprinten). En ten derde voor de… laat ik zeggen: flutboeken die altijd meegaan op vakantie en die nu a. minder ruimte innemen in de bagage en b. me geen schuldgevoel bezorgen als ik ze na de vakantie ‘weggooi’.
En verder denk ik dat het bovenstaande verhaal zeer to the point is.
Als ‘letters letters zijn’, waarom maken uitgeverijen dan geen koppeling tussen gewone boeken en e-books? Je wilt de papieren versie graag thuis in de kast hebben, maar niet mee op vakantie nemen. Waarom geen package-deals? Book+e in plaats van e-book? Misschien verdwijnt er dan ook wat van de terechte terughoudendheid bij consumenten met betrekking tot de definitie van het ‘bezitten’ van boeken. (denk aan het Amazon-Kindle-terugroep debacle van enige tijd geleden). Als ik de papieren versie in de kast heb staan, is het e-book ineens ‘service’ in plaats van ‘bezit’.
Interessant artikel! Ik heb 2 jaar terug een e-reader gekocht. Ik zag grote kansen voor de e-reader voor de toekomst. Als je gemiddeld zo’n 3 boeken per maand leest zoals ik, dan scheelt dit een hoop sjouwen en ruimte in mijn tas. En ook ik ben zo’n gadgetfreak =P
Wat ik echter nog steeds niet begrijp, is dat er nauwelijks prijsverschil is tussen digitale en fysieke boeken. Het heeft te maken met de BTW heb ik mij laten vertellen: fysieke boeken hebben 6% BTW, digitale boeken 19%. Als ik voor een digitaal boek net zoveel moet betalen als een fysiek boek, dan heb ik echt wel liever dat boek in mijn kast staan. Engelstalige boeken kan ik vaak nog wel voor een dollar of 6 kopen, maar wanneer bol.com minimaal 15euro voor een digitaal boek vraagt dan sla ik over. Ik heb zelfs boeken gezien die digitaal duurder zijn dan fysiek! Ik denk dat de e-reader alleen gaat slagen als het goedkoper wordt dan fysieke boeken. Naar mijn mening wegen tot die tijd de voordelen niet op tegen de nadelen die in dit artikel terecht beschreven worden.
Als straks boeken ook overal illegaal gedownload kunnen worden zal die e-reader nog heel groot gaan worden. Maar dan staan de uitgevers op hun achterste poten omdat ze nu de boot missen.
Uitgevers (muziek/film/boeken) hebben erg veel moeite om de toegevoegde waarde van een nieuw medium te zien voor hun eigen bedrijfsvoering. Daarom hebben we over een aantal jaren ook geen uitgevers meer. Ze maken zichzelf overbodig door niet met de tijd mee te gaan maar tegen de stroom in te roeien.
Interessant om al deze invalshoeken te lezen.
Wat ik mis in het verhaal is de ervaring van een groep mensen die om wat voor reden dan ook geen fysiek boek kunnen lezen. Het luisterboek kan een uitkomst zijn, maar persoonlijk vind ik dat niet zo prettig, je moet elk woord beluisteren en de stem moet je maar net aanstaan. Als je blind of slechtziend bent heb je niet veel keus verder natuurlijk.
Maar er zijn ook veel mensen die om andere redenen niet een fysiek boek kunnen lezen of er veel moeite mee hebben. Doordat de handfunctie bijvoorbeeld te wensen over laat. Ook als je in huis vastzit zou het e-book een uitkomst kunnen zijn. Dan ben je wat het leesgedeelte betreft niet meer afhankelijk van anderen, je hoeft niet meer naar de winkel of de bibliotheek met hulp van anderen.
De prijs is een nadeel, ik denk dat veel van de mensen waarover ik het heb van een uitkering moeten leven.
Dus de prijs omlaag of subsidie of een leen e-book?
Maar of het e-book het fysieke boek gaat vervangen? Nee dat denk ik niet maar het kan volgens mij wel een mooie aanvulling zijn voor mensen met problemen van het lezen van een fysiek boek.
Ik zou het wel eens willen proberen:-)
Ik heb even naar de datum gekeken, want ik dacht dat het om een oud artikel ging dat per ongeluk weer op de site gezet was. Maar nee, het gaat idd om nu. OMG! Ja, we weten wel dat heel veel mensen nog heel veel boeken willen blijven kopen omdat ze de geur van de inkt, de textuur en structuur van papier…. bladiebladiebla. Ik ook, want we hebben het niet over volledige substitie. Maar dat gezapige in dit artikel is nergens op gebaseerd. Mag ik erop wijzen dat Amazon in december meer e-books heeft verkocht dan ‘gewone’ boeken? Omdat de Kindle ‘het’ kerstcadeau was in de US. En daar moet je dus ook titels op hebben. En de Ipad moet nog komen, inclusief een koppeling aan iTunes. Hoezo, de uitgevers in Nederland hoeven geen haast te hebben? Dream on. Er wordt in het stuk volledig voorbij gegaan aan het feit dat de gemiddelde boekenuitgever he-le-maal niet zit te wachten op het e-book. Die ziet dat als een bedreiging en zal er alles aan doen om zijn huidige handel te beschermen en om ontwikkelingen te remmen. Dat is een achterhoedegevecht, maar dat opzettelijk rekken wordt hier mede gepresenteerd als bewijs dat het niet zo hard loopt met de komst van het e-book.
Het is mij een raadsel dat je deze houding aan kunt nemen, terwijl je weet dat de muziekindustrie volledig is gegijzeld door Apple met zijn iTunes (90% vd legale downloads loopt á $0,99 via iTunes). Alleen omdat ze hebben liggen snurken in die sector. Veel te lang hebben staan te verdedigen, in plaats van actief inspelen op de nieuwe ontwikkelingen. Maar nee, meneer Bas Colijn – herstel – Vermond zegt, gaat u lekker slapen mijne heren en dames boekenuitgevers; het loopt zo’n vaart niet met u.
Nou ja, als je een zinniger stuk over deze ontwikkeling wilt lezen, probeer deze eens uit de NYT http://www.nytimes.com/2010/03/01/business/media/01ebooks.html Intussen zal ik met plezier kijken hoe de bedrijfskolom op de kop wordt gezet (hey wat hoor ik? Gaat Leon de Winter zijn eigen e-books verkopen?), terwijl Vermond met de uitgevers nog een sigaar opsteekt en een kwartje in de biljartklok stopt. Gezellig.
Beste Bert,
Je gaat volledig aan het punt voorbij dat dit artikel over e-books in Nederland gaat. Jouw argumenten komen puur voort uit feiten uit de VS. In de VS lopen ze toch al een paar jaar voor op Nederland, dus die vergelijking gaat nu nog niet op.
Over de vergelijk met Colijn reageer ik maar niet.
Beste Bas,
*zucht*
Ik ben het helemaal eens met het artikel. Ik ben zelf uitgeefster en co-auteur van een kinderboek met multimediale elementen (Het geheim van de Haspelnap).
Voor kinderen (en volwassenen) wordt het pas écht interessant als het e-book gekoppeld kan worden aan website, hyves. etc.
Als uitgever blijf je wel met het ‘probleem’ van beveiliging zitten. illegaal zal altijd wel een issue blijven. Toch denk ik dat, net als nu, mensen wel bereid zullen zijn te betalen voor goede en leuke verhalen + content.
Mits niet te duur en te lezen op iets wat je ook voor andere doeleinden kunt gebruiken.
Buiten het voordeel van de ruimte bied de e-reader voor mij nog enkele andere belangrijke voordelen:
- Pagina’s omslaan met 1 hand
- Boek vasthouden met 1 hand
- Licht
Behoorlijk handig als je graag in bed/bad leest. Daarnaast kun je gelijk beginnen met lezen, zijn er veel klassiekers gratis te verkrijgen, is er veel engelse content beschikbaar die hier moeilijk te verkrijgen is etc.
Voor mij meer dan genoeg redenen om regelmatig digitaal te lezen. Hierbij laat ik buiten beschouwing dat het natuurlijk nog steeds machtig mooi is om een goed gevulde boekenkast te hebben staan!
De Apple iPad en de opkomst van illegale boeken gaan wat mij betreft de e-reader snel genoeg voor het grotere publiek interessant maken!
Voor mij is echter niet belangrijk hoe je leest, als je maar leest!
Geert
Ps typefoutje in het artikel: Van de één op de andere dag biedt nagenoeg iedere uitgever e-books uit.
Beste Geert,
Typefout inderdaad. Je biedt wat aan, of je geeft het uit.
Groeten Bas
Ik denk dat dit artikel op bepaalde punten helder aangeeft dat het e-lezen (boeken en magazine’s) in Nederland niet zomaar in de plaats van het traditionele lezen zal komen. Toch denk ik dat het artikel wel iets te somber is, bij Amazon vliegen de Kindles de magazijnen uit en de verkoop van e-books is daar al redelijk substantieel.
De Nederlanders zijn wellicht wat conservatiever en in een kleiner taalgebied duurt het ook wat langer voordat er voldoende leesmateriaal beschikbaar is. Als de iPad in Nederland beschikbaar is ben ik zeer benieuwd hoe deze zal worden geaccepteerd en of de uitgevers snel met goede content komen. Content voor een nieuw platform zal eerst volwassen moeten worden. Het Multi Mediale lezen lijkt mij in tijdschriften beter tot zijn recht komen dan in de meeste e-books. Soms wil je ongestoord opgaan in een verhaal en niet worden afgeleid door weblinks animatie’s en video’s.
Bovendien biedt het e-lezen de unieke mogelijkheid voor self-publishing, maw de uitgevers zijn niet perse meer nodig! Er zijn vooral in het Engelstalige segment al zeer veel goede en minder goede boeken op deze manier uitgegeven.
Allards,
Hoe zie jij dat voor je? Dat de lezer de rol van de uitgever kan overnemen? Kan iedere schrijver dat, denk jij? Ik denk dat uitgevers zich opnieuw moeten positioneren t.o.v. schrijvers.
Waar hier in dit artikel helaas aan voorbij wordt gegaan is het feit dat de Apple Ipad geen E-inkt scherm krijgt en dus helemaal geen e-reader wordt maar gewoon een grote Iphone. Het grote voordeel van e-readers is het scherm dat heel prettig leest en doordat het niet ververst wordt ook een hele lange batterijduur kent. Deze voordelen zullen absoluut niet gelden voor de Ipad.
Het enige wat een succes van de e-books in de weg staat is tot nu toe de prijs. Ik ken genoeg mensen die wel over willen stappen maar niet meer dan 100 euro over hebben voor een e-reader. Ook de e-books zelf moeten stukken goedkoper kunnen. Interactie is van veel ondergeschikter belang.