Een week zonder internet: hoe verslaafd zijn we?

Hoe verslaafd zijn we eigenlijk? Dat is de vraag die de makers van de documentaire ‘Een week zonder internet’ zich hebben gesteld over het fenomeen dat sinds een kleine tien jaar is doorgedrongen in alle facetten van onze maatschappij. Vier studenten van Hogeschool Utrecht hebben voor het lectoraat Marketingcommunicatie en ARA onderzocht hoe het niet mogen gebruiken van internet, inclusief apps en email, het gedrag van mensen beïnvloedt. 

Zestien proefkonijnen – van studerend tot werkend en van jong tot oud – gingen de uitdaging aan om een week offline te leven en hun ervaringen bij te houden in een videodagboek. Hoezeer hun levens online geleefd worden, blijkt al uit het feit dat een zorgvuldige voorbereiding vereist is voor een week offline: er wordt een agenda gekocht als vervanging van de online versie, mensen plaatsen een bericht op hun facebookwall dat ze even niet bereikbaar zijn, er wordt snel nog even extra geld op de lopende rekening gezet of smsbundels aangezet voor extra tegoed en de usb sticks worden vast klaargelegd om bestanden te kunnen uitwisselen op school of het werk.

Eenzaamheid en sociale isolatie

Ondanks de uitgebreide voorbereidingen blijkt echter niet alles ondervangen te kunnen worden: een proefpersoon is bijvoorbeeld een dag te laat bij zijn fysio-afspraak. En een andere deelnemer die bijklust als model mist twee opdrachten die hij via mail binnenkrijgt. Ook de gps-functie en het luisteren van muziek of kijken van tv via internet wordt naarstig gemist. Naast de informatiefunctie blijkt het internet echter vooral een sociale functie te vervullen. Het afsnijden van de mogelijkheid die het internet biedt tot continue sociale interactie, zorgt ervoor dat veel deelnemers zich een beetje eenzaam voelen. Een eenzaamheid die zelfs met veel ‘real life’ sociale contacten niet geheel gevuld kan worden.

Opvallend is dat ‘oude’ informatie- en communicatiemiddelen zoals de krant, tvgids, bellen en sms niet meer afdoende blijken te zijn om het gapende gat dat het internet achterlaat te vullen. Ze zijn voor de huidige generatie gewoonweg te langzaam om je up to date te houden: als je op tweetspeed zit, wil je uiteraard niet meer terug naar een lagere versnelling. En hierdoor hebben veel deelnemers het gevoel afgesloten te zijn van de wereld en vast te zitten in hun eigen ‘bubble’.

Verslavend als drugs

Hoewel er ook positieve effecten ervaren worden – productiviteit schiet omhoog, er worden plotsklaps hele boeken gelezen en fietsen worden eindelijk eens naar de fietsenmaker gebracht – blijkt een week offline leven toch vooral frustrerend. Iets wat ook sommige deelnemers verbaast: ‘Waarom heb ik het gevoel dat ik MOET kijken, het is niet een of andere drugs ofzo? en ‘Het is best wel gek dat ik zo afhankelijk geworden ben van internet’. Gek of niet, uit de documentaire blijkt in elk geval duidelijk hoe het internet in korte tijd van een dagelijks gemak, naar onmisbare behoefte is gegaan. Uitloggen is tegenwoordig haast onmogelijk, of in elk geval uiterst irritant.

Meer lezen? Twee-punt-nul ondernemer Jim Stolze bespreekt hoe hij zijn maand zonder internet overleefd heeft en geeft 5 tips voor een gelukkig online leven in zijn humoristische TED-talk uit 2009.

Hoe verslaafd ben jij aan internet?