Intervisie voor communicatieprofessionals: dit is de kracht van een ander perspectief

Communicatieadviseurs zijn gewend om anderen verder te helpen. Ze stellen kritische vragen, adviseren bestuurders en managers en denken mee over lastige vraagstukken. Maar als ze zelf vastlopen, bij wie kunnen zij dan terecht?

Volgens communicatiestrateeg en trainer Gonda Duivenvoorden is intervisie daarvoor een waardevol hulpmiddel. In een kleine groep vakgenoten bespreken communicatieprofessionals vraagstukken uit hun eigen praktijk. Niet om elkaar direct van oplossingen te voorzien, maar om samen te onderzoeken wat er werkelijk aan de hand is.

Dat levert vaak verrassende inzichten op. “Veel communicatieprofessionals krijgen in hun werk verzoeken of vragen waarbij het echte vraagstuk nog niet helder is”, zegt Gonda hierover. Door de vragen van collega’s in een intervisiebijeenkomst worden blinde vlekken zichtbaar en verschuift het perspectief vaak. “Regelmatig blijkt het probleem waar iemand mee binnenkomt uiteindelijk niet het echte probleem te zijn.”

Volgens Gonda zit daarin de kracht van intervisie. Deelnemers leren hun aannames te onderzoeken, beter te luisteren en minder snel naar oplossingen te grijpen. Tegelijkertijd krijgen ze meer zicht op hun eigen rol als adviseur.

De opbrengst reikt dan ook verder dan één besproken casus. Intervisie helpt communicatieprofessionals om scherpere analyses te maken, betere vragen te stellen en met meer zelfvertrouwen het gesprek aan te gaan met opdrachtgevers en collega’s. Of zoals Gonda het samenvat: “Het verschil tussen een communicatieadviseur als uitvoerder en als sparringpartner zit vaak in de kwaliteit van de vragen die je stelt.”

Over Gonda Duivenvoorden

Gonda Duivenvoorden is communicatiestrateeg, trainer en coach. Samen met Gerald Morssinkhof schreef zij De Psychologie van Communicatie. Gonda is momenteel bezig met haar tweede boek, Het Communicatiemozaiek. Daarnaast begeleidt ze al jaren intervisiegroepen voor communicatieprofessionals. In al haar werk staat steeds dezelfde vraag centraal: hoe help je mensen om zelf tot nieuwe inzichten te komen, in plaats van ze direct van een oplossing te voorzien?

Meer dan samen problemen oplossen

Veel communicatieprofessionals kennen volgens haar het gevoel: je adviseert anderen over complexe vraagstukken, maar soms kom je zelf niet verder. Juist dan kan intervisie goed helpen, zegt ze.

“Intervisie is eigenlijk samen nadenken over een vraagstuk waar je zelf nog geen antwoord op hebt. Vaak zijn dat juist de onderwerpen die schuren. Niet alleen inhoudelijk, maar ook vragen over je eigen rol of positie. Intervisie is een vorm van georganiseerde tegenspraak.”

Gonda benadrukt meermaals tijdens het interview dat de kracht van intervisie niet zit in het geven van adviezen, maar in het stellen van de juiste vragen.

“Mensen van buiten jouw (werk)situatie kijken anders naar de casus die je bij intervisie inbrengt om te bespreken. Ze zijn niet emotioneel betrokken en zien vaak dingen die jij over het hoofd ziet. Omdat je er zelf middenin zit, mis je soms bepaalde patronen of aannames.”

Daarmee verschilt intervisie ook van een gesprek met een coach of een ervaren collega.

“In een intervisiegroep krijg je meerdere perspectieven tegelijk. Iedereen kijkt vanuit zijn eigen ervaring naar hetzelfde vraagstuk. Dat levert vaak verrassende inzichten op.”

De opbrengst gaat volgens haar verder dan het oplossen van één concreet probleem. Deelnemers ontwikkelen vaardigheden die ze dagelijks in hun werk kunnen gebruiken.

“Veel communicatieprofessionals denken dat ze ‘direct’ een advies moeten leveren. Intervisie helpt je om te leren eerst goed te luisteren en door te vragen.”

Dat maakt volgens Gonda van een communicatieprofessional uiteindelijk ook een betere adviseur. “De kunst is niet dat jij als deelnemer aan de intervisie met ‘het’ antwoord komt. De kunst is dat de ander, de inbrenger, zelf ontdekt wat er echt speelt en wat er nodig is. Dat is vaak veel krachtiger.”

Hoe werkt intervisie? Een praktijkvoorbeeld

Intervisie is geen vrijblijvend gesprek met collega’s. Juist het hanteren van een vaste aanpak zorgt ervoor dat deelnemers verder komen dan de eerste analyse van een probleem, zegt Gonda Duivenvoorden. Daarnaast is het belangrijk dat de intervisiesessie goed geleid wordt, zowel in tijd als in het proces.

“We beginnen altijd met een korte beschrijving van het vraagstuk van een deelnemer. Daarna volgt een ronde waarin de andere deelnemers alleen vragen stellen aan de inbrenger. Dat is soms best lastig, omdat mensen snel willen adviseren. Maar eerst moet duidelijk worden wat er écht speelt. Je leert als deelnemer om juist die vragen te stellen, die de denkkracht van de inbrenger aanzetten. Je daagt ze uit, waarbij het helpt dat jij de situatie en de organisatie niet kent.”

Pas nadat het vraagstuk is verkend, formuleren de deelnemers wat volgens hen de kern ervan is. Vervolgens bepaalt de inbrenger zelf welke vraag centraal staat. Adviezen en suggesties komen pas aan het einde van het proces.

Dat levert regelmatig verrassende inzichten op. Gonda noemt het voorbeeld van een communicatieprofessional die worstelde met gesprekken met haar leidinggevende.
“Ze kwam binnen met het idee dat het probleem zat in de communicatie met haar leidinggevende. Maar door de vragen van de groep ontdekte ze dat er iets anders onder lag.”

Tijdens het gesprek bleek dat ze in haar organisatie veel verbeterpunten zag en zich sterk verantwoordelijk voelde om die aan te kaarten. “Ze ontdekte dat ze vaak direct met oplossingen kwam in haar gesprekken, terwijl ze eerst kon onderzoeken of er wel ruimte was voor haar observaties.”

Ook een andere vraag uit de groep bleek waardevol. “Iemand vroeg: wat heeft jouw leidinggevende eigenlijk nodig om open te staan voor jouw adviezen? Die vraag zette haar aan het denken.”
Aan het einde van de bijeenkomst lag er geen kant-en-klaar antwoord op tafel. Wel vertrok de communicatieprofessional met nieuwe inzichten en concrete handelingsperspectieven. Precies dat is volgens Gonda de kracht van intervisie: niet de groep die het probleem oplost, maar de inbrenger die zelf scherper ziet wat er werkelijk speelt en inzicht krijgt in eigen gedrag en patronen, en het effect daarvan.

Resultaat: een betere adviseur die steviger in zijn schoenen staat

Hoewel de vraagstukken in intervisiegroepen sterk uiteenlopen, ziet Gonda Duivenvoorden wel telkens dezelfde patronen terugkeren. “Veel communicatieprofessionals voelen zich verantwoordelijk voor zaken waar ze eigenlijk niet verantwoordelijk voor zijn. Dat kan behoorlijk in de weg gaan zitten.”

Ook het gevoel te weinig invloed of ruimte te hebben komt regelmatig terug. “Dan stel ik vaak een wedervraag: hoeveel ruimte krijg je eigenlijk en hoeveel ruimte neem je zelf?”

Een ander terugkerend thema is de neiging om snel in de uitvoering te schieten. Adviseurs krijgen dan een verzoek voor een campagne, een ander middel of een communicatieactie en gaan direct aan de slag, terwijl de onderliggende vraag nog onvoldoende verkend is. “Mensen krijgen de vraag om iets te maken of te organiseren, terwijl er eerst een gesprek nodig is over wat het werkelijke vraagstuk is. Daar wordt vaak te snel overheen gestapt.”

Volgens Gonda helpt intervisie communicatieprofessionals om heel bewust naar hun eigen rol te kijken. Van het verkennen van een vraagstuk door vragen stellen leert elke deelnemer dat je niet alles hoeft te weten om te snappen wat er aan de hand is. Door stil te staan bij aannames, rollen, verantwoordelijkheden en handelingsruimte ontwikkelen zij zich tot sterkere gesprekspartners.

“En ik merk dat inbrengers het ook leuk vinden om vanuit hele andere invalshoeken vragen te krijgen. Je leert beter luisteren, beter doorvragen en om te gaan met onzekerheid. Dat maakt je niet alleen een betere deelnemer aan een intervisiegroep, maar vooral een betere adviseur.”

Dit artikel is geschreven door MarCom-adviseurs van USG MarCom. Wil je meer weten over de MarCom-adviseur functie bij USG MarCom? Lees dan snel verder. Of kun jij tijdelijke ondersteuning in jouw team gebruiken? Kom met ons in contact over een interim adviseur of plaats een vacature.