The Day After: De Slag om Haren

Sander D

Op 1 augustus 2003 was ik de aanstichter van de allereerste flashmob in Nederland. Een simpel berichtje op mijn weblog Jaggle.nl: "laten we vrijdag a.s. (1 augustus 2003) om 14.00 uur op de Dam in Amsterdam verzamelen, 1 minuut lang kikkeren en vervolgens weg lopen" zorgde hiervoor. Mijn blogpost werd in komkommertijd opgepikt door de traditionele media en zorgde ervoor dat op het moment supreme inderdaad een halve man en een paardenkop aan het kikkeren waren op de Dam.

Diverse kranten, radio- en televisiestations waren ter plekke om verslag te doen van de happening. Zelf zat ik op het bewuste tijdstip op mijn werkplek vanachter mijn laptop via de stream van een webcam te kijken naar het onschuldige tafereel dat zich voor mijn ogen ontvouwde. Ik weet nog goed dat ik het hilarisch vond. Dat een stupide bericht van mijn hand wildvreemde mensen in beweging kon zetten. Het deed mij destijds ook de ogen openen voor de kracht van dit soort relatief nieuwe media. De hele web 2.0 beweging bestond toen nog niet. Facebook moest nog opgericht worden.

Flash Mob loopt fout af

In 2010 sprak Tom Scott voor het Ignite congres. In de vijf minuten tijd die hij had vertelde hij over een flashmob die slecht afliep. Een meisje dat op Chatroulette het nummer ‘Never Gonna Give You’ zong, was zonder haar medeweten opgenomen. De video van deze sessie werd vervolgens op YouTube gezet en op het messageboard 4Chan geplaatst. Daar wordt de dame een instant viraal succes. Haar privé-adres lekt uit via de comments en duizenden mensen beginnen zich te verzamelen voor haar huis. De politie zit met de handen in het haar. Waar komen al deze mensen allemaal ineens vandaan? Natuurlijk slaat de vlam in de pan. Er onstaat opeens een rel, niemand weet waarom, maar mensen beginnen met elkaar te vechten. Het droeve eindresultaat is dat er 23 mensen de dood vinden in die nacht.

Het verhaal wat Scott vertelt heeft hij destijds zelf verzonnen. Hij heeft een aantal echte gebeurtenissen met elkaar verbonden. Hij schetst een scenaro dat volgens hem in de nabije toekomst zou kunnen gebeuren. Hij waarschuwt de mensen in de zaal nog: “the whole world turns upside down in ten years, but you turn upside down with it.”

Project X Haren

Het doemscenario van Scott is gisterenavond in het plaatsje Haren werkelijkheid geworden. Op 8 september 2012 werd ik door het weblog VolkomenKut geattendeerd op het feestje dat het zestienjarige meisje Merthe van plan was te geven voor haar vrienden. De uitnodiging voor haar partijtje was per ongeluk op publiekelijk gezet. Heel de wereld was uitgenodigd. Ik moest lachen om dit internetnieuwtje en verwachtte dat het een snelle dood zou sterven.

Afgelopen dinsdagochtend werd ik gebeld door een verslaggeefster van Editie NL. Op mijn voicemail liet ze een bericht achter met de vraag of ik haar terug wilde bellen. Ze wilden namelijk mijn reactie hebben op het Project X feest dat in Haren zou plaatsvinden. Ik was verbaasd. Dit was toch al oud nieuws? Niet dus. De traditionele media waren boven op deze internetmeme gedoken en hadden het nieuw leven ingeblazen. Diverse kranten, televisieprogramma’s en radiouitzendingen besteedden er aandacht aan. Op kantoor maakten we er gisteren zelfs grappen over. Konden we de vergadering niet snel afronden? We moesten namelijk naar een feest in Haren toe.

De sociale media waren verantwoordelijk voor de virale verspreiding van het nieuws, de traditionele media legden op hun beurt een vergrootglas op het nieuws. Zodoende werd het onvermijdelijk dat gisteren een grote groep mensen naar Haren afreisden om daar een feest te vieren. Ook was het onvermijdelijk dat er rellen uitbraken. Twitteraar @Wweijts verwoordde het gisterenavond als volgt: “van socialemedia naar massamedia naar massahysterie naar totale idioterie.”

Sociale media voeden onze sensatiezucht en zetten aan tot terreur

In het gratis trendrapport ‘De zwarte kant van sociale media 2012: Alarmbellen, analyse en de way-out‘ stonden Jaap Bloem en ik stil bij de diverse negatieve effecten van sociale media. De zeebeving voor de kust van Chili, de kernramp in Japan zijn cases waarin mensen veranderen in een digitale ramptoerist. Sociale media zetten ze in om hun zucht naar sensatie te bevredigen. De rellen in Londen zijn een voorbeeld van hoe sociale media werden aangewend om terreur te vooroorzaken in de straten van deze wereldstad. Minster-president David Cameron sprak op 11 augustus 2011 het House of Commons toe. Hij stond stil bij de rol die sociale media hadden gespeeld: “free flow of information can be used for good. But it can also be used for ill. And when people are using social media for violence we need to stop them.”

De veldslag die gisterenavond in Haren heeft plaatsgevonden, heeft een ware ravage achtergelaten. Er zijn slechts dertig gewonden. Het had heel anders af kunnen lopen. Hadden we zoals Cameron zegt de verspreiding van de informatie over Merthe’s feestje moeten verbieden? Ik weet het niet. Ik denk ook niet dat het mogelijk is.

Er zijn inmiddels twee nieuwe Project X feesten in Nederland aangekondigd. Een in Amersfoort en een in Gouda. Ook hier hebben zich al weer duizenden mensen voor aangemeld. Hopelijk gaan deze feesten niet door. Ik ben namelijk bang dat er de volgende keer doden vallen.

Project Clean X

Overigens is er uit de rellen van Haren ook weer iets positiefs ontstaan. Vlak na de rellen in London zorgde het Twitter account RiotCleanUp ervoor dat duizenden mensen zich mobiliseerden om de straten van Londen op te ruimen. Een zelfde fenomeen is nu in Haren waar te nemen. Op Facebook is de tegenbeweging Project Clean X in het leven geroepen om de te helpen met schoonmaken. De gemeente Haren heeft echter vriendelijk bedankt voor dit aanbod.

Interessant?

Lees dan ook onze andere artikelen over , , , , , , .

Reacties

  1. Heel erg jammer om te zien hoe dit uit de hand is gelopen. Ergens was het natuurlijk wel te verwachten, of het nou een voetbal wedstrijd of een verjaardag is, op een of andere manier zijn er altijd groepen mensen die een extreme drang hebben zich te misdragen. En social media is dan een ellendig medium, een enorm bereik wat door niemand echt in de hand gehouden kan worden. Overigens moet het voor de rellen ook wel gezellig geweest zijn als je deze video ziet http://www.youtube.com/watch?v=fV9qCRSWqEA

  2. Kan best zijn. Het illustreert heel mooi hoe sociale media – kunnen – werken. Er volgens mij zijn er ook lessen te leren.

  3. Waarom zouden we hopen dat de Project X feesten in Amersfoort en Gouda niet door zouden gaan? Dat dachten wij in Haren ook maar dat liep dus verkeerd. Ik zou toch voorstellen dat desbetreffende gemeentes toch een plan de campagne achter de hand hebben.

  4. Ik denk dat TV en kranten een veel grotere rol hebben gespeeld dan twitter en Facebook. Maar de vraag is of journalisten zoiets wel kunnen negeren.

    Ik kijk normaal nooit TV maar was toevallig op bezoek bij iemand die dat wel doet. Leek me nogal absurd dat er zoveel aandacht aan werd besteed. Toch even gecheckt of er nog een goede domeinnaam vrij was… .com was nog vrij, even snel een prutsite gebouwd en in no time stond ik op #1 in google daarmee.

  5. “Hadden we zoals Cameron zegt de verspreiding van de informatie over Merthe’s feestje moeten verbieden?”

    David Cameron heeft dat nooit gezegd. Hij heeft enkel geuit dat de MENSEN die (online) informatiestromen gebruiken voor slechte bedoelingen gestopt zouden moeten worden. En dus is in het Verenigd Koninkrijk de Malicious Communications Act van 1988 aangepast zodat deze ook betrekking heeft op vormen van communicatie die in 1988 nog niet bestonden of in algemeeen gebruik waren. Ook andere wetgeving (sleutelwoord ‘incitement’) wordt aangepast op nieuwe media.

    Daarmee wordt niemand ‘verboden’ informatie te verspreiden, maar als je bewust berichten met slechte bedoelingen verspreid (op welke wijze dan ook) of slecht gedrag probeert aan te stichten of aan te moedigen met je communicatie, dan loop je de kans daarvoor (achteraf) gearresteerd en strafrechtelijk vervolgd te worden.

    Zou je zoiets toepassen op de situatie in Haren, dan zal iemand die enkel de Facebookuitnodiging accepteerde en/of doorstuurde NADAT het door de autoriteiten heel erg duidelijk was gemaakt dat er GEEN feest was en men NIET welkom was… tja, dan zou men dus als ‘aanstichter’ bestraft kunnen worden. Ook als men nooit voet in Haren zette.

    Dat is regulering van mensen, niet van informatie.

  6. Frank de Roon via Facebook |

    volgens mij is de massamedia (EditieNL) dit aan te rekenen met dat opkloppen de afgelopen week…. Nu kregen die petjes het idee dat ze ook op tv kwamen; dat maakt ‘presence’ tastbaar. Altijd nog een sterker concept dan een tweet….

  7. Project Clean X Haren was vandaag wel aanwezig, zie facebookfoto’s>
    http://www.facebook.com/ProjectCleanXHaren

  8. Tip nav reactie 3:

    ‘De autoriteiten’ kunnen dit ook opppikken en standaard de meest voordehandliggende urls opkopen. En die vervolgens
    - laten linken naar een serieuze waarschuwing over (bestraffing voor) het aanzetten tot verstoring van de openbare orde
    - een ludieke tegencampagne opzetten, á la “Merthe is ziek, Project X gaat definitief niet door. Stuur haar een kaartje”

  9. Het zijn wel mensen die informatie verspreiden dus als je mensen reguleert, reguleer je ook de informatie die ze verspreiden. Ik zie niet in wat er mis is met mensen uit te nodigen voor een feestje, een uitnodiging te accepteren of mensen op te roepen ergens aanwezig te zijn. Uiteindelijk zijn het de relschoppers zelf die verantwoordelijk zijn voor de rellen. Btw de overheid verspreidt zo vaak informatie die ik beschouw als haatdragend of incitement. Je kunt ook zeggen dat een Mohammed cartoon incitement is en achteraf de auteur verantwoordelijk stellen voor alle schade aangericht door betogende moslims.

  10. Het volslagen onderkennen van het begrip : jeugd en hun reacties op ProjectX, het totaal geen inzicht hebben op hetgeen zich kan voltrekken in een klein rustig plaatsje als Haren (Groningen) heeft van de daar zittende Burgemeester, Hoofdcommissaris van de Politie en officier van Justitie karikaturen gemaakt. Je zou zeggen, dat ze na het bestuderen van de ellende welke in Duitsland plaats hebben gevonden, ze onmiddelijk groot aan de bel hadden moeten trekken. Treinen hadden ingeseind moeten worden door de off. van Justitie: NIET stoppen in Haren en doorrijden maar! Bussen hadden niet massaal ingezet mogen worden dan alleen met politie en ME. Het hele dorp had best hermetisch afgesloten kunnen worden!
    Maar nee, men koos ervoor, om de straat af te zetten met dranghekken, 2 agenten voor de deur bij het meisje haar ouderlijk huis, 3 agenten bij het station, een volslagen incompetente politie die niet eens wisten, aar de bewuste straat was noch waar het e.v. evenementen voetbalveld (het is toch van de gekke dat agenten aan omstanders de weg moeten vragen)
    Ik verwijt de agenten niks, die jongens werden wild de bush ingestuurd, of zeg maar, het oorlogsveld. Want dat het oorlog was, hebben we allemaal kunnen zien. Je kon voorspellen hoe dat ging lopen en dan snap ik echt niet, dat een burgemeester met droge ogen kon zeggen: het zal zo’n vaart niet lopen.
    Onmiddelijk aftreden die man, inclusief de comm. van Politie. Ze gingen af en niet alleen dáár, maar ook bij P en W. Zaten daar een beetje politiek correct te wezen. Van mij hadden P en W door moeten vragen, ze nog meer het vuur aan de schenen mogen leggen.
    Wat mij betreft mogen we hopenlijk binnenkort vernemen dat enkele hotemetoten binnenkort mogen gaan uitkijken naar een andere baan.

Plaats een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn met een * aangegeven.

Verschijnt je reactie niet, dan is deze mogelijk in de spam terechtgekomen. Mail ons dan even!